College-aantekeningen Preventie
& bestraffing van criminaliteit
Hoorcollege 1: Van resocialisatie naar risk society
Vandaag: De overgang van resocialisatie naar de veiligheidsmaatschappij
- 1950-1970/80: Penal welfare state (welvaartsmaatschappij)
o Na-oorlogse periode
- 1970-1980: Verandering in perceptie van veiligheid en maatregelen
o En de ervaring met criminaliteit en hoe we dit het beste kunnen managen
- 1970/80: VS & VK
o De meeste literatuur gaat niet in op de Nederlandse context
- 1990: NL
o De trend begint in Nederland een stuk later
- Post-1980: Veiligheidsmaatschappij
o Hoe krijgt dit vorm in de maatschappij?
Kernbegrippen:
- Penal welfare state
- Resocialisatie (heropvoeding, reintegratie)
- Risk-society / veiligheidsmaatschappij
o Wat is dat? Hoe kunnen we dat definiëren?
o Wat zijn de kenmerken?
- High crime societies
- Responsabilisering
o Wie is er verantwoordelijk voor criminaliteit?
o En voor de uitvoer van criminaliteit?
Penal-welfasirm (artikel van Garland)
- Een type financiële solidariteit: mensen die financieel daadkrachting ondersteunen mensen
die financieel minder daadkrachtig zijn
- Er zijn instanties bij betrokken (verschillende dienste vanuit de overheid die hierbij
betrokken zijn.
- Solidariteit is uitgangspunt
Kenmerken van penal-welfarism
- Welvaartsmaatschappij 1950-1970 (1990 NL)
o Kwam vooral op na WO2
- Oorzaken van criminaliteit: sociale omgeving & maatschappelijke kansen
o Had invloed op nadenken over criminaliteit
o Eerst werd vooral gekeken naar de invloed van sociale omgeving. Criminaliteit werd
dus verklaard door de sociale omgeving (stelen omdat je in een arme omgeving
opgroeit) --> dit kon je ook het beste oplossen door te kijken naar de sociale
omgeving en hier een oplossing te bieden (iemand die arm is aan werk helpen)
- Staat is verantwoordelijk voor dit probleem
, o Omdat de verklaring voor criminaliteit gezocht werd in de sociale omgeving, was de
staat verantwoordelijk voor dit probleem en moest dus een oplossing verzinnen.
o Dit is in de hedendaagse samenleving niet meer logisch
- Straffen gericht op corrigeren van afwijkend gedrag, doel is resocialisatie
o Criminaliteit werd gezien als een vorm van afwijkend gedrag dat werd veroorzaakt
voor sociale oorzaken. Het strafdoel is daarom resocialisatiesatie om het afwijkende
gedrag te corrigeren.
Waar komt dit idee vandaan?
- Bredere populariteit van de verzorgingsstaat
o Dingen werden vooral gezien als maatschappelijk of sociaal probleem
- Opkomst van experts en professionals
o Zie je ook in andere beleidsterrienen: mensen vinden dat alles moet komen uit
expertise
- Modernistisch idee over de samenleving: technisch, niet emotioneel
o We behandelen problemen niet emotioneel maar als technisch vraagstuk die we op
een rationele manier kunnen oplossen met behulp van expertise
- Support van de middenklasse & elite
o Deze groep bepaald wat normaal is en waar mensen in moeten reintegreren. Zij
stonden heel erg achter dit idee omdat zij de kern waren van de expertise. Het
beleid wordt gemaakt door de middenklasse.
Kritische noten over dit discourse
- Leuk in theorie, werkt het ook in de praktijk?
- Wie zijn eigenlijk die experts?
o Wie mag dit beleid bepalen en waarom?
- Staat als de centrale actor?
o Is dat wel de beste actor? En de meest efficiënte?
- Wie is dan die ‘normale’ burger?
o En wie bepaald dat? Is dat alleen aan de midden klasse? En wanneer ben je dat dan?
Registratie van misdrijven neemt toe vanaf 1970 en daalt weer tot 2017. Verklaringen van Garland:
- Samenleving is rijker geworden dus criminaliteit neemt toe
- Samenleving veranderd --> mensen gaan meer buitenshuis werken ect. Dus criminaliteit
neemt toe.
, - Hierdoor veranderd de perceptie van criminaliteit, want de criminaliteit is nu ook een
probleem voor de middenklasse.
Penal welfarism in crisis: post 1970s
- Kritiek uit twee hoeken:
o Het systeem werkt niet want het is niet rechtvaardig: vooral door de groepen die
opkomen voor de onderklasse
o Het systeem werkt niet want het is te ‘soft’: we moeten een andere aanpak met
andere prioriteiten
De opkomt van de veiligheidsmaatschappij
High crime society
- Criminologies of everyday life
o Er komen meer theorieën die criminaliteit beschouwen als onderdeel van het
dagelijks leven. Het is niet bijzonder of afwijkends, maar komt gewoon voor.
o Criminaliteit is een normaal onderdeel van onze samenleving, op het moment dat
het een rationele keuze is.
o Dat is fundamenteel anders dan in de welvaartsmaatschappij waar criminaliteit
verklaard werd uit de sociale omgeving.
- Groter gevoel van zekerheid en controle
- Vertaalt zich in 2 nieuwe ontwikkelingen
o Je gaat minder het crimineel gedrag verklaren, maar het meer proberen te managen
o Ontwikkeling 1: zwaarder bestraffen
o Ontwikkeling 2: meer preventief optreden tegen misdaad
- Kenmerken van ‘crime complex’ volgens Garland
o Criminaliteit is niet iets bijzonders of afwijkends, maar komt gewoon voor
o Aandacht gaat van dader naar slachtoffer (mensen die wel worden geraakt door
criminaliteit
o De staat is niet de goede actor om criminaliteit aan te pakken. Er komt meer ruimte
voor private partijen (security bedrijven ect.)
o In de media komt op een meer sensationele manier criminaliteit voor --> daarom is
er een andere bewustzijn over criminaliteit (crime consiousness (garland)). Daardoor
wordt er een sensationelere en emotionelere beeld van criminaliteit geschetst. De
media gaat meer een rol spelen bij het verslag leggen van criminaliteit. Daardoor
ontstaat er een grotere dimensie.
, o Het wordt meer en discussie in het politieke debat dan alleen bij de experts. Het zijn
niet meer alleen criminologen die zich met criminaliteit bezig houden, maar politici
ook.
Trend 1:
- Harder straffen
Resocialisatie: van romantisch naar realistisch (het idee achter harder straffen)
- Van nadruk resocialisatie naar vergelding
o Het idee van resocialisatie veranderd. We denken niet meer dan mensen hun gedrag
kunnen afleren en dan weer beter de samenleving in terug kan komen.
o Nadenken over de dader en over het doel van straffen. Vergelding gaat een grotere
rol spelen --> ook door meer aandacht voor het slachtoffer.
- Resocialisatie is afhankelijk van het gedrag van de gedetineerde
o Je moet het als het ware verdienen om meer vrijheid te krijgen in de samenleving.
- Niet de dader centraal maar de slachtoffers en samenleving als geheel
o De vraagstukken liggen veel meer bij de samenleving.
o De perceptie van wie crimineel gedrag veroorzaakt en wat de gevolgen zijn voor de
samenleving is fundamenteel aan het veranderen.
Trend 2:
- Preventief optreden tegen criminaliteit
Voorkomen is beter dan genezen
- Nadruk op het voorkomen van criminaliteit
o Eerst nadruk op sociale factoren
o Nu de nadruk op het voorkomen van criminaliteit als gedrag in zichzelf.
- Bredere trend van individualisering en terugtrekkende overheid -> Responsabilisering
o Overheid is geen effectieve actor om dit te doen.
o Door de terugtrekking van de overheid komt er meer verantwoordelijkheid bij de
burgers te liggen. (ook een beetje bij de private-praktijken). Je ziet dat mensen hun
eigen veiligheid gaan organiseren.
o Burgers voelen zelf meer verantwoordelijk en nemen meer verantwoordelijkheid om
zelf maatregelen te nemen tegen crimineel gedrag.
- Public-private partnerships
o Private bedrijven die helpen met het beveiligen van de samenleving
o Overheid werkt veel samen met private partijen
De twee trends vult elkaar op een paradoxale manier aan.
Veiligheidsdenken (Zedner) (wat komt daar bij kijken)
- 1) Preventieve blik op veiligheid
o Het is belangrijker om de risico’s in kaart kunnen brengen en tegen deze risico’s
kunnen optreden. Preventie krijgt een meer management achtige taak.
o Het gaat meer om managen van de risico's en minder tot het begrijpen van crimineel
gedrag
o Nadruk komen dus meer op preventie van de schade.
& bestraffing van criminaliteit
Hoorcollege 1: Van resocialisatie naar risk society
Vandaag: De overgang van resocialisatie naar de veiligheidsmaatschappij
- 1950-1970/80: Penal welfare state (welvaartsmaatschappij)
o Na-oorlogse periode
- 1970-1980: Verandering in perceptie van veiligheid en maatregelen
o En de ervaring met criminaliteit en hoe we dit het beste kunnen managen
- 1970/80: VS & VK
o De meeste literatuur gaat niet in op de Nederlandse context
- 1990: NL
o De trend begint in Nederland een stuk later
- Post-1980: Veiligheidsmaatschappij
o Hoe krijgt dit vorm in de maatschappij?
Kernbegrippen:
- Penal welfare state
- Resocialisatie (heropvoeding, reintegratie)
- Risk-society / veiligheidsmaatschappij
o Wat is dat? Hoe kunnen we dat definiëren?
o Wat zijn de kenmerken?
- High crime societies
- Responsabilisering
o Wie is er verantwoordelijk voor criminaliteit?
o En voor de uitvoer van criminaliteit?
Penal-welfasirm (artikel van Garland)
- Een type financiële solidariteit: mensen die financieel daadkrachting ondersteunen mensen
die financieel minder daadkrachtig zijn
- Er zijn instanties bij betrokken (verschillende dienste vanuit de overheid die hierbij
betrokken zijn.
- Solidariteit is uitgangspunt
Kenmerken van penal-welfarism
- Welvaartsmaatschappij 1950-1970 (1990 NL)
o Kwam vooral op na WO2
- Oorzaken van criminaliteit: sociale omgeving & maatschappelijke kansen
o Had invloed op nadenken over criminaliteit
o Eerst werd vooral gekeken naar de invloed van sociale omgeving. Criminaliteit werd
dus verklaard door de sociale omgeving (stelen omdat je in een arme omgeving
opgroeit) --> dit kon je ook het beste oplossen door te kijken naar de sociale
omgeving en hier een oplossing te bieden (iemand die arm is aan werk helpen)
- Staat is verantwoordelijk voor dit probleem
, o Omdat de verklaring voor criminaliteit gezocht werd in de sociale omgeving, was de
staat verantwoordelijk voor dit probleem en moest dus een oplossing verzinnen.
o Dit is in de hedendaagse samenleving niet meer logisch
- Straffen gericht op corrigeren van afwijkend gedrag, doel is resocialisatie
o Criminaliteit werd gezien als een vorm van afwijkend gedrag dat werd veroorzaakt
voor sociale oorzaken. Het strafdoel is daarom resocialisatiesatie om het afwijkende
gedrag te corrigeren.
Waar komt dit idee vandaan?
- Bredere populariteit van de verzorgingsstaat
o Dingen werden vooral gezien als maatschappelijk of sociaal probleem
- Opkomst van experts en professionals
o Zie je ook in andere beleidsterrienen: mensen vinden dat alles moet komen uit
expertise
- Modernistisch idee over de samenleving: technisch, niet emotioneel
o We behandelen problemen niet emotioneel maar als technisch vraagstuk die we op
een rationele manier kunnen oplossen met behulp van expertise
- Support van de middenklasse & elite
o Deze groep bepaald wat normaal is en waar mensen in moeten reintegreren. Zij
stonden heel erg achter dit idee omdat zij de kern waren van de expertise. Het
beleid wordt gemaakt door de middenklasse.
Kritische noten over dit discourse
- Leuk in theorie, werkt het ook in de praktijk?
- Wie zijn eigenlijk die experts?
o Wie mag dit beleid bepalen en waarom?
- Staat als de centrale actor?
o Is dat wel de beste actor? En de meest efficiënte?
- Wie is dan die ‘normale’ burger?
o En wie bepaald dat? Is dat alleen aan de midden klasse? En wanneer ben je dat dan?
Registratie van misdrijven neemt toe vanaf 1970 en daalt weer tot 2017. Verklaringen van Garland:
- Samenleving is rijker geworden dus criminaliteit neemt toe
- Samenleving veranderd --> mensen gaan meer buitenshuis werken ect. Dus criminaliteit
neemt toe.
, - Hierdoor veranderd de perceptie van criminaliteit, want de criminaliteit is nu ook een
probleem voor de middenklasse.
Penal welfarism in crisis: post 1970s
- Kritiek uit twee hoeken:
o Het systeem werkt niet want het is niet rechtvaardig: vooral door de groepen die
opkomen voor de onderklasse
o Het systeem werkt niet want het is te ‘soft’: we moeten een andere aanpak met
andere prioriteiten
De opkomt van de veiligheidsmaatschappij
High crime society
- Criminologies of everyday life
o Er komen meer theorieën die criminaliteit beschouwen als onderdeel van het
dagelijks leven. Het is niet bijzonder of afwijkends, maar komt gewoon voor.
o Criminaliteit is een normaal onderdeel van onze samenleving, op het moment dat
het een rationele keuze is.
o Dat is fundamenteel anders dan in de welvaartsmaatschappij waar criminaliteit
verklaard werd uit de sociale omgeving.
- Groter gevoel van zekerheid en controle
- Vertaalt zich in 2 nieuwe ontwikkelingen
o Je gaat minder het crimineel gedrag verklaren, maar het meer proberen te managen
o Ontwikkeling 1: zwaarder bestraffen
o Ontwikkeling 2: meer preventief optreden tegen misdaad
- Kenmerken van ‘crime complex’ volgens Garland
o Criminaliteit is niet iets bijzonders of afwijkends, maar komt gewoon voor
o Aandacht gaat van dader naar slachtoffer (mensen die wel worden geraakt door
criminaliteit
o De staat is niet de goede actor om criminaliteit aan te pakken. Er komt meer ruimte
voor private partijen (security bedrijven ect.)
o In de media komt op een meer sensationele manier criminaliteit voor --> daarom is
er een andere bewustzijn over criminaliteit (crime consiousness (garland)). Daardoor
wordt er een sensationelere en emotionelere beeld van criminaliteit geschetst. De
media gaat meer een rol spelen bij het verslag leggen van criminaliteit. Daardoor
ontstaat er een grotere dimensie.
, o Het wordt meer en discussie in het politieke debat dan alleen bij de experts. Het zijn
niet meer alleen criminologen die zich met criminaliteit bezig houden, maar politici
ook.
Trend 1:
- Harder straffen
Resocialisatie: van romantisch naar realistisch (het idee achter harder straffen)
- Van nadruk resocialisatie naar vergelding
o Het idee van resocialisatie veranderd. We denken niet meer dan mensen hun gedrag
kunnen afleren en dan weer beter de samenleving in terug kan komen.
o Nadenken over de dader en over het doel van straffen. Vergelding gaat een grotere
rol spelen --> ook door meer aandacht voor het slachtoffer.
- Resocialisatie is afhankelijk van het gedrag van de gedetineerde
o Je moet het als het ware verdienen om meer vrijheid te krijgen in de samenleving.
- Niet de dader centraal maar de slachtoffers en samenleving als geheel
o De vraagstukken liggen veel meer bij de samenleving.
o De perceptie van wie crimineel gedrag veroorzaakt en wat de gevolgen zijn voor de
samenleving is fundamenteel aan het veranderen.
Trend 2:
- Preventief optreden tegen criminaliteit
Voorkomen is beter dan genezen
- Nadruk op het voorkomen van criminaliteit
o Eerst nadruk op sociale factoren
o Nu de nadruk op het voorkomen van criminaliteit als gedrag in zichzelf.
- Bredere trend van individualisering en terugtrekkende overheid -> Responsabilisering
o Overheid is geen effectieve actor om dit te doen.
o Door de terugtrekking van de overheid komt er meer verantwoordelijkheid bij de
burgers te liggen. (ook een beetje bij de private-praktijken). Je ziet dat mensen hun
eigen veiligheid gaan organiseren.
o Burgers voelen zelf meer verantwoordelijk en nemen meer verantwoordelijkheid om
zelf maatregelen te nemen tegen crimineel gedrag.
- Public-private partnerships
o Private bedrijven die helpen met het beveiligen van de samenleving
o Overheid werkt veel samen met private partijen
De twee trends vult elkaar op een paradoxale manier aan.
Veiligheidsdenken (Zedner) (wat komt daar bij kijken)
- 1) Preventieve blik op veiligheid
o Het is belangrijker om de risico’s in kaart kunnen brengen en tegen deze risico’s
kunnen optreden. Preventie krijgt een meer management achtige taak.
o Het gaat meer om managen van de risico's en minder tot het begrijpen van crimineel
gedrag
o Nadruk komen dus meer op preventie van de schade.
