Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................2
1.1 Aanleiding en relevantie..............................................................................................................2
1.2 Doel- en vraagstelling..................................................................................................................5
2. Methoden...........................................................................................................................................6
2.1 Ethische overwegingen................................................................................................................7
3. Praktische zaken.................................................................................................................................8
3.1 Productspecificaties.....................................................................................................................8
3.2 Projectplanning...........................................................................................................................8
3.3 Contact met betrokkenen............................................................................................................8
3.4 Afspraken met betrokkenen........................................................................................................8
4. Referenties.........................................................................................................................................9
Bijlage 1: Zoekplan................................................................................................................................11
Bijlage 2: Projectplanning.....................................................................................................................13
, 1. Inleiding
1.1 Aanleiding en relevantie
In een onderzoek van Nivel ‘evaluatie van de wijkverpleging’ geven vijf op de tien hbo-opgeleide
verpleegkundigen en vier op de tien mbo-opgeleide verpleegkundigen en verzorgden aan dat zij een
toename merken van cliënten met psychische en psychiatrische problemen. Eén op de zeven
verpleegkundigen die in de wijk werken ervaart een kennis- en vaardigheidstekort als het gaat om
cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening. Ook is de samenwerking tussen wijkverpleging,
en gemeenten, sociale wijkteams en de GGZ een aandachtspunt volgens (wijk)verpleegkundigen
(Francke, et al., 2017).
Huisartsen
De huisartsen zijn in de meeste gevallen de hoofdbehandelaar van de cliënten. De huisartsen merken
ook een toename van cliënten met psychiatrische klachten in 2015 blijkt uit de ggz-peiling van de
Landelijke Huisartsen Vereniging (2016) met 1406 respondenten.
72% geeft aan dat er meer cliënten met psychiatrische klachten naar de praktijk komen.
74% geeft aan dat de gepresenteerde klachten complexer zijn.
81% geeft aan dat er meer cliënten worden overgenomen vanuit de gespecialiseerde ggz.
In een review van Cunningham (2007) wordt geconcludeerd dat psychiatrische problemen, zoals
angst en depressie, bij cliënten met een medische voorgeschiedenis vaak genegeerd worden door de
huisarts. Depla (1996) schat dat in het ongunstigste geval slechts 8% van de ouderen met een
psychiatrische stoornis in aanraking komt met de ggz-hulpverlening; in het gunstigste geval is dit
16%. Voor volwassen tot 65 jaar ligt dit percentage minstens tweemaal zo hoog. Niet alleen de
herkenning van de huisarts is een ‘filter’ voor de doorlaatbaarheid voor ouderen met psychiatrische
problemen, maar ook de (h)erkenning van psychiatrische problemen door ouderen zelf en het
hulpzoekgedrag en de aanwijzingen dat veel hulpverleners de problemen als normale reactie zien.
Ernstige psychiatrische aandoening
Cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) lijden meerdere jaren aan een
psychiatrische stoornis en komen daarmee ook in de problemen met bijvoorbeeld hun relaties, werk,
hun financiën of woonplek (GGz Centraal, z.d.). Nederland telt naar schatting 250.000 tot 300.000
mensen met een ernstige psychiatrische aandoening, waarvan circa 90% op zichzelf wonen (Van Hoof
et al., 2015).
Ambulantisering en hervormingen van de langdurige ggz
Belangrijke oorzaken van de toename van cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening in de
wijk zijn volgens Van Hoof et al. (2017) waarschijnlijk de ambulantisering van de geestelijke
gezondheidszorg (ggz) en hervormingen van de langdurige ggz.
De ambulantisering van de ggz is het proces van afbouw van intramurale ggz plekken en de opbouw
van de ambulante zorg, in het bijzonder voor cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening.
Dit moet er toe leiden dat meer cliënten meer en betere ambulante zorg ontvangen. De bedden
worden sterk teruggebracht in 2020 tot twee derde van het aantal plaatsen in 2008. Figuur 1 laat
zien dat over de periode 2012-2016 bijna 20% aan klinische plaatsen is afgebouwd. Nederland telt in
2016 ongeveer 16.000 klinische plaatsen, waarvan ongeveer 6.5000 plaatsen voor langdurig verblijf
(langer dan een jaar) (Van Hoof et al., 2017).
1. Inleiding..............................................................................................................................................2
1.1 Aanleiding en relevantie..............................................................................................................2
1.2 Doel- en vraagstelling..................................................................................................................5
2. Methoden...........................................................................................................................................6
2.1 Ethische overwegingen................................................................................................................7
3. Praktische zaken.................................................................................................................................8
3.1 Productspecificaties.....................................................................................................................8
3.2 Projectplanning...........................................................................................................................8
3.3 Contact met betrokkenen............................................................................................................8
3.4 Afspraken met betrokkenen........................................................................................................8
4. Referenties.........................................................................................................................................9
Bijlage 1: Zoekplan................................................................................................................................11
Bijlage 2: Projectplanning.....................................................................................................................13
, 1. Inleiding
1.1 Aanleiding en relevantie
In een onderzoek van Nivel ‘evaluatie van de wijkverpleging’ geven vijf op de tien hbo-opgeleide
verpleegkundigen en vier op de tien mbo-opgeleide verpleegkundigen en verzorgden aan dat zij een
toename merken van cliënten met psychische en psychiatrische problemen. Eén op de zeven
verpleegkundigen die in de wijk werken ervaart een kennis- en vaardigheidstekort als het gaat om
cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening. Ook is de samenwerking tussen wijkverpleging,
en gemeenten, sociale wijkteams en de GGZ een aandachtspunt volgens (wijk)verpleegkundigen
(Francke, et al., 2017).
Huisartsen
De huisartsen zijn in de meeste gevallen de hoofdbehandelaar van de cliënten. De huisartsen merken
ook een toename van cliënten met psychiatrische klachten in 2015 blijkt uit de ggz-peiling van de
Landelijke Huisartsen Vereniging (2016) met 1406 respondenten.
72% geeft aan dat er meer cliënten met psychiatrische klachten naar de praktijk komen.
74% geeft aan dat de gepresenteerde klachten complexer zijn.
81% geeft aan dat er meer cliënten worden overgenomen vanuit de gespecialiseerde ggz.
In een review van Cunningham (2007) wordt geconcludeerd dat psychiatrische problemen, zoals
angst en depressie, bij cliënten met een medische voorgeschiedenis vaak genegeerd worden door de
huisarts. Depla (1996) schat dat in het ongunstigste geval slechts 8% van de ouderen met een
psychiatrische stoornis in aanraking komt met de ggz-hulpverlening; in het gunstigste geval is dit
16%. Voor volwassen tot 65 jaar ligt dit percentage minstens tweemaal zo hoog. Niet alleen de
herkenning van de huisarts is een ‘filter’ voor de doorlaatbaarheid voor ouderen met psychiatrische
problemen, maar ook de (h)erkenning van psychiatrische problemen door ouderen zelf en het
hulpzoekgedrag en de aanwijzingen dat veel hulpverleners de problemen als normale reactie zien.
Ernstige psychiatrische aandoening
Cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) lijden meerdere jaren aan een
psychiatrische stoornis en komen daarmee ook in de problemen met bijvoorbeeld hun relaties, werk,
hun financiën of woonplek (GGz Centraal, z.d.). Nederland telt naar schatting 250.000 tot 300.000
mensen met een ernstige psychiatrische aandoening, waarvan circa 90% op zichzelf wonen (Van Hoof
et al., 2015).
Ambulantisering en hervormingen van de langdurige ggz
Belangrijke oorzaken van de toename van cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening in de
wijk zijn volgens Van Hoof et al. (2017) waarschijnlijk de ambulantisering van de geestelijke
gezondheidszorg (ggz) en hervormingen van de langdurige ggz.
De ambulantisering van de ggz is het proces van afbouw van intramurale ggz plekken en de opbouw
van de ambulante zorg, in het bijzonder voor cliënten met een ernstige psychiatrische aandoening.
Dit moet er toe leiden dat meer cliënten meer en betere ambulante zorg ontvangen. De bedden
worden sterk teruggebracht in 2020 tot twee derde van het aantal plaatsen in 2008. Figuur 1 laat
zien dat over de periode 2012-2016 bijna 20% aan klinische plaatsen is afgebouwd. Nederland telt in
2016 ongeveer 16.000 klinische plaatsen, waarvan ongeveer 6.5000 plaatsen voor langdurig verblijf
(langer dan een jaar) (Van Hoof et al., 2017).
