TAAK 6: Euthanasie

TAAK 6: EUTHANASIE
PB: Wat zijn de juridische- en ethische voorwaarden voor euthanasie?

LD:
1. Hoe ziet het verloop eruit van 1e uiting van wens naar euthanasie richting de uiteindelijke actie?
Euthanasie: het actief beëindigen van een leven door een ander. Bij euthanasie wordt het leven van
een patiënt op een waardige manier beëindigd door het toedienen van medicijnen.
- Dit is altijd uit vrije wil, een patiënt vraagt en de arts voert de euthanasie uit
o Volgens de Nederlandse wet mag dat bij uitzichtloos en ondraaglijk lijden
- Euthanasie betekent in het Oudgrieks ‘de goede dood’: de handelingen die sterven zonder
veel lijden mogelijk maken
- Veelal wordt om euthanasie gevraagd in de eindfase van een terminale ziekte (bijv. kanker of
alzheimer), maar ook ondraaglijk psychisch lijden valt binnen de criteria van de wet
- De patiënt wordt eerst in coma gebracht
o Daarna wordt een middel toegediend waardoor de ademhaling stopt

Levensbeëindiging op verzoek is in Nederland strafbaar, tenzij een arts zich houdt aan de
zorgvuldigheidseisen die in de wet zijn opgenomen.
- Euthanasie kan alleen worden uitgevoerd door een arts, als deze ervan overtuigd is dat er
sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden en de patiënt een vrijwillig en weloverwogen
verzoek gedaan heeft
- Arts en patiënt kunnen de keuze maken als er geen redelijke andere oplossing is voor de
situatie
- Daarnaast moet minstens 1 andere, onafhankelijke arts tot die conclusie komen

Dit is géén euthanasie:
- Het afzien van verdere medische behandeling
- Het toedienen van slaapmiddelen
- Het niet meer toedienen van vocht en voedsel

Mensen die (straks) voor euthanasie kunnen kiezen:
- Een verzoek kan alleen door de patiënt zelf worden gedaan
o De familie dus niet!
o Hiervoor moet de patiënt wilsbekwaam zijn
 Wilsbekwaam: het vermogen tot het nemen van geïnformeerde beslissingen
bij specifieke vragen inzake zorg en behandeling
 Wordt beoordeeld door een arts, meestal een psychiater
 Wilsonbekwaam: niet in staat is zijn eigen belangen te overzien
- In een schriftelijke wilsverklaring kunnen de wensen op medisch gebied worden vastgelegd
o Dit wordt opgesteld voor een situatie waarin wensen zelf niet meer kenbaar kunnen
worden gemaakt
o Dit kan op elk moment worden vastgesteld, hoe eerder hoe beter
 De wilsverklaring blijft van kracht zolang deze niet is ingetrokken of gewijzigd
o De volgende wilsverklaringen worden uitgegeven:
 Behandelverbod: hierin wordt vastgelegd onder welke omstandigheden de
patiënt geen behandeling meer wilt
 Euthanasieverzoek: hierin wordt aangegeven onder welke omstandigheden
de patiënt euthanasie wilt krijgen. Dit is een verzoek, géén recht!
 Volmacht: wijst de vertegenwoordiger van een patiënt aan. Deze
vertegenwoordiger mag medische beslissingen nemen als de patiënt dit zelf
niet meer kan. Dit geldt echter níet voor euthanasie

, Het traject richting euthanasie
- Een patiënt moet voor euthanasie/hulp bij zelfdoding áltijd zelf een euthanasieverzoek doen
- De arts voert de euthanasie uit volgens de eisen zoals die in de wet zijn beschreven
o Hierbij moet de arts voldoen aan de zorgvuldigheidseisen:
1. Ervan overtuigd zijn dat er sprake is van een vrijwillig en weloverwogen
verzoek van de patiënt
2. Ervan overtuigd zijn dat er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden
3. De patiënt informeren over de situatie waarin deze zich bevindt en over diens
vooruitzichten
4. Met de patiënt tot de overtuiging komen dat er voor de situatie waarin deze
zich bevindt geen redelijke andere oplossing is
5. Tenminste 1 andere, onafhankelijke arts (= consulent) raadplegen, die de
patiënt ziet en schriftelijk zijn oordeel geeft over de zorgvuldigheidseisen,
bedoeld in de onderdelen 1 t/m 4
6. De levensbeëindiging of hulp bij zelfdoding op medisch zorgvuldige wijze
uitvoeren
- Toetsing door consulent (een van de zorgvuldigheidseisen)
o Dat betekent dat deze arts niet betrokken is bij de behandeling van de patiënt, noch
een (persoonlijke) band heeft met de behandelend arts of de patiënt
o Moet de patiënt persoonlijk zien
o Beoordeelt of de arts die het verzoek overweegt aan de zorgvuldigheidseisen voldoet
o De consulent doet een schriftelijk verslag hiervan
 Ook bij een verslag met een negatief oordeel mag de arts tot uitvoering
overgaan (in de praktijk gebeurt dit zelden)
o De arts kan zelf een consulent zoeken, maar kan ook een SCEN-arts inzetten hiervoor
 SCEN: Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland
 Dit zijn artsen die zijn getraind om deskundige consultatie te verlenen
- Zorgvuldige uitvoering
o Sinds 2012 is er in Nederland een nieuwe richtlijn voor de uitvoering van euthanasie
o De arts spuit medicatie in de ader van de patiënt
 Deze stoffen veroorzaken bijna direct een diepe coma
o Zodra de coma is ingetreden, dienst de arts een spierverslappend middel toe
 Dit veroorzaakt een ademstilstand => zuurstoftekort => hartstilstand
- Nadat euthanasie/hulp bij zelfdoding heeft plaatsgevonden
o Een patiënt die overlijdt door euthanasie, wordt geen natuurlijke dood genoemd
 De arts moet daarom zijn handelen melden aan gemeentelijk lijkschouwer
 Daarnaast zorgt de arts dat de lijkschouwer over alle info beschikt
o De lijkschouwer beoordeelt of er sprake is van euthanasie/hulp bij zelfdoding
 Als de lijkschouwer dit bevestigt, licht deze de officier van justitie in (omdat
het gaat om een niet-natuurlijke dood)
 Officier van justitie geeft toestemming voor begraven of cremeren
 Daarnaast zorgt de lijkschouwer ervoor dat de volgende documenten bij de
regionale toetsingscommissie van die regio komen:
 Meldingsformulier: de info van de behandelend arts
 De verslaglegging van de consulent
 Eventueel het schriftelijk euthanasieverzoek van de patiënt
o De toetsingscommissies toetsen de melding op zorgvuldigheidseisen
 Bestaat uit: jurist, arts en ethicus
 Voldaan: de zaak wordt geseponeerd, arts wordt op de hoogte gesteld