Werkgroep Inleiding rechtswetenschap
Probleem 1 (Monstertruck)
Leerdoelen:
- Welke verschillende terreinen kent het recht?
- Welke criteria zijn er om het recht in te delen?
- Op welke manieren kan je het recht bekijken?
L1.1. Welke verschillende terreinen kent het recht?
Het Nederlands recht kan op vier verschillende manieren worden onderverdeeld.
1. Objectief recht en subjectief recht
De eerste onderverdeling is de verdeling tussen objectief recht en subjectief recht.
Objectief recht is een verzameling van rechtsnormen (handelingsnormen die voortvloeien
uit het positieve recht). De rechtsregel of verplichting geldt voor iedereen in de samenleving.
Het begrip objectief recht is nauw verwant aan het positieve recht, de rechtsnormen die
hier en nu gelden.
Voorbeeld: Voor iedereen in de samenleving geldt dat je niet iemand in elkaar mag slaan.
Subjectieve rechten zijn de rechten die rechtssubjecten ontlenen aan de regels van het
objectieve recht. Rechtssubjecten zijn personen die door het objectieve recht worden
erkend. Oftewel: een recht of een plicht die voor een specifiek individu of bepaalde groep
mensen geldt. Tegenover de subjectieve rechten staan de verplichtingen van andere
rechtssubjecten; elk rechtssubject heeft zijn eigen rechten en plichten jegens andere
rechtssubjecten.
, 2. Privaat en publiekrecht
De tweede onderverdeling is de verdeling tussen privaatrecht en publiekrecht.
Het privaatrecht (civiele recht) is gericht op de regeling van de rechtsverhoudingen tussen
de burgers onderling. Dit kan ook gaan over bedrijven die een rechtsvorm zijn .
Voorbeeld: twee individuen die een conflict met elkaar krijgen.
Het publiekrecht is gericht op de verhouding tussen de burger en de overheid. Ook omvat
dit rechtsgebied de verhouding tussen overheidsinstanties onderling en gaat het over de
zorg voor de algemene belangen.
Voorbeeld: belasting betalen aan de overheid (belastingrecht)
2.1 Indeling privaatrecht
Binnen het privaatrecht onderscheidt men traditioneel:
- Het materieel privaatrecht, bestaande uit burgerlijk recht en handelsrecht
- Het formeel privaatrecht of burgerlijk procesrecht.
Het burgerlijk recht heeft betrekking op burgers, en het handelsrecht op kooplieden. Tussen
het burgerlijk recht en handelsrecht bestaat echter geen principieel verschil.
2.2 Het vermogensrecht
Het vermogensrecht is dat deel van het materiële privaatrecht dat de op geld waardeerbare
rechten en plichten der rechtssubjecten betreft.
Bijvoorbeeld: het recht van de verkoper op betaling van de koopprijs door de koper.
, Het vermogensrecht heeft twee belangrijke karakteristieken:
- Subjectieve vermogensrechten zijn in het algemeen overdraagbaar. (art. 3:6 BW);
Bijvoorbeeld: Kan de verkoper zijn recht op betaling van de koopprijs aan een derde
overdoen. Dit is de juridische term voor een cessie.
- Regels van vermogensrecht zijn doorgaans niet dwingend voorgeschreven; het staat
partijen vrij om afwijkende afspraken te maken.
Het vermogensrecht wordt nog verder onderverdeeld in;
- Goederenrecht → regelt de rechtsverhouding tussen personen en goederen (zoals
eigendom)
- Verbintenissenrecht → regelt de rechtsverhouding tussen personen onderling
(zoals het contract).
2.3 Personen- en familierecht
Het (materiële) privaatrecht dat niet tot het vermogensrecht behoort, omvat het personen-
en familierecht. Het geeft regels met betrekking tot het recht op naam, het huwelijk, de
adoptie etc. Men acht het algemeen belang hierbij in sterke mate betrokken dan bij
rechtsbetrekkingen van vermogensrechtelijke aard.
Dit recht heeft een aantal kenmerken:
- De rechten zijn niet op geld waardeerbaar.
- De rechten zijn niet overdraagbaar; men kan bijvoorbeeld zijn recht op naam niet
overdragen.
- In het algemeen bestaat niet de mogelijkheid van afwijking van afspraken;
Bijvoorbeeld: Men kan niet als echtpaar niet afspreken dat ze niet verplicht zijn de uit
het huwelijk geboren kinderen te verzorgen en op te voeden. (art.1:82 BW)
2.4 Internationaal privaatrecht (conflictenrecht)
Een deel van de privaatrechtelijke rechtsverhoudingen is echter grensoverschrijdend en
daarop heeft het internationaal privaatrecht betrekking. Internationaal privaatrecht is een
atypisch rechtsgebied, omdat het niet bestaat uit regels die direct op internationale
rechtsverhoudingen van toepassing zijn, maar uit regels die bepalen welke nationale regels
moeten worden toegepast.
Internationaal recht wordt ook conflictenrecht genoemd: recht dat bepaalt welk van twee
concurrerende rechtssystemen moet worden toegepast.
Probleem 1 (Monstertruck)
Leerdoelen:
- Welke verschillende terreinen kent het recht?
- Welke criteria zijn er om het recht in te delen?
- Op welke manieren kan je het recht bekijken?
L1.1. Welke verschillende terreinen kent het recht?
Het Nederlands recht kan op vier verschillende manieren worden onderverdeeld.
1. Objectief recht en subjectief recht
De eerste onderverdeling is de verdeling tussen objectief recht en subjectief recht.
Objectief recht is een verzameling van rechtsnormen (handelingsnormen die voortvloeien
uit het positieve recht). De rechtsregel of verplichting geldt voor iedereen in de samenleving.
Het begrip objectief recht is nauw verwant aan het positieve recht, de rechtsnormen die
hier en nu gelden.
Voorbeeld: Voor iedereen in de samenleving geldt dat je niet iemand in elkaar mag slaan.
Subjectieve rechten zijn de rechten die rechtssubjecten ontlenen aan de regels van het
objectieve recht. Rechtssubjecten zijn personen die door het objectieve recht worden
erkend. Oftewel: een recht of een plicht die voor een specifiek individu of bepaalde groep
mensen geldt. Tegenover de subjectieve rechten staan de verplichtingen van andere
rechtssubjecten; elk rechtssubject heeft zijn eigen rechten en plichten jegens andere
rechtssubjecten.
, 2. Privaat en publiekrecht
De tweede onderverdeling is de verdeling tussen privaatrecht en publiekrecht.
Het privaatrecht (civiele recht) is gericht op de regeling van de rechtsverhoudingen tussen
de burgers onderling. Dit kan ook gaan over bedrijven die een rechtsvorm zijn .
Voorbeeld: twee individuen die een conflict met elkaar krijgen.
Het publiekrecht is gericht op de verhouding tussen de burger en de overheid. Ook omvat
dit rechtsgebied de verhouding tussen overheidsinstanties onderling en gaat het over de
zorg voor de algemene belangen.
Voorbeeld: belasting betalen aan de overheid (belastingrecht)
2.1 Indeling privaatrecht
Binnen het privaatrecht onderscheidt men traditioneel:
- Het materieel privaatrecht, bestaande uit burgerlijk recht en handelsrecht
- Het formeel privaatrecht of burgerlijk procesrecht.
Het burgerlijk recht heeft betrekking op burgers, en het handelsrecht op kooplieden. Tussen
het burgerlijk recht en handelsrecht bestaat echter geen principieel verschil.
2.2 Het vermogensrecht
Het vermogensrecht is dat deel van het materiële privaatrecht dat de op geld waardeerbare
rechten en plichten der rechtssubjecten betreft.
Bijvoorbeeld: het recht van de verkoper op betaling van de koopprijs door de koper.
, Het vermogensrecht heeft twee belangrijke karakteristieken:
- Subjectieve vermogensrechten zijn in het algemeen overdraagbaar. (art. 3:6 BW);
Bijvoorbeeld: Kan de verkoper zijn recht op betaling van de koopprijs aan een derde
overdoen. Dit is de juridische term voor een cessie.
- Regels van vermogensrecht zijn doorgaans niet dwingend voorgeschreven; het staat
partijen vrij om afwijkende afspraken te maken.
Het vermogensrecht wordt nog verder onderverdeeld in;
- Goederenrecht → regelt de rechtsverhouding tussen personen en goederen (zoals
eigendom)
- Verbintenissenrecht → regelt de rechtsverhouding tussen personen onderling
(zoals het contract).
2.3 Personen- en familierecht
Het (materiële) privaatrecht dat niet tot het vermogensrecht behoort, omvat het personen-
en familierecht. Het geeft regels met betrekking tot het recht op naam, het huwelijk, de
adoptie etc. Men acht het algemeen belang hierbij in sterke mate betrokken dan bij
rechtsbetrekkingen van vermogensrechtelijke aard.
Dit recht heeft een aantal kenmerken:
- De rechten zijn niet op geld waardeerbaar.
- De rechten zijn niet overdraagbaar; men kan bijvoorbeeld zijn recht op naam niet
overdragen.
- In het algemeen bestaat niet de mogelijkheid van afwijking van afspraken;
Bijvoorbeeld: Men kan niet als echtpaar niet afspreken dat ze niet verplicht zijn de uit
het huwelijk geboren kinderen te verzorgen en op te voeden. (art.1:82 BW)
2.4 Internationaal privaatrecht (conflictenrecht)
Een deel van de privaatrechtelijke rechtsverhoudingen is echter grensoverschrijdend en
daarop heeft het internationaal privaatrecht betrekking. Internationaal privaatrecht is een
atypisch rechtsgebied, omdat het niet bestaat uit regels die direct op internationale
rechtsverhoudingen van toepassing zijn, maar uit regels die bepalen welke nationale regels
moeten worden toegepast.
Internationaal recht wordt ook conflictenrecht genoemd: recht dat bepaalt welk van twee
concurrerende rechtssystemen moet worden toegepast.
