Bachelor Thesis 2023-2024
Verbind de puntjes: woordenschat uitbreiding, waarbij woorden worden ontdekt door de con-
text.
Rian Oldenhof
10061
Hogeschool KPZ
Basisonderwijs leerkracht
Onderzoeksbegeleider: Daphne Duijvenstijn
Onderzoek coördinator: Yvonne Kogelman
2023-2024
1
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
, Woorden:
Uitingen (combinaties van klanken/letters) die verwijzen naar betekenis. Dit kunnen concrete
betekenissen zijn, zoals voorwerpen en handelingen, maar ook abstractere betekenissen zoals
betekenisverbanden in een zin en abstracte verschijnselen en overkoepelende ideeën (van
Koeven & Smits, 2020).
2
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
,VOORWOORD
Beste lezer, voor u ligt het eerste deel van mijn afstudeeropdracht, de bachelor thesis. Met trots
presenteer ik hierbij mijn onderzoek naar woordenschatonderwijs. Dit onderzoek is uitgevoerd
op KBS de Sint Nicolaas in Lierderholthuis, sinds dit jaar een onderzoeksschool. Deze bachelor
thesis is tot stand gekomen vanwege het afstuderen aan de Hogeschool KPZ. Dit heb ik als een
mooie kans ervaren om mij verder te verdiepen in woordenschatonderwijs op de basisschool.
De bachelor thesis bestaat uit twee delen: de verslaglegging van het praktijkgerichte onderzoek
en de ontwerpeisen met innovatie- en implementatiedoelen voor het ontwerp. De verslagleg-
ging bestaat uit een literatuurstudie en een uitgevoerd contextonderzoek. De richting voor dit
onderzoek is bepaald in samenspraak met het team wegens onder andere de tekortkoming in de
huidige taalmethode; taal actief.
Gedurende het onderzoeksproces heb ik samengewerkt met toegewijde leerkrachten, schoollei-
ders en onderwijsonderzoekers, die hun expertise en inzichten hebben gedeeld om dit onder-
zoek mogelijk te maken. Allereerst wil ik mijn dankbaarheid uitspreken naar het team van de
Sint Nicolaas, jullie enthousiasme en toewijding hebben het onderzoek mogelijk gemaakt.
Daarnaast wil ik mijn dank uitspreken naar Daphne Duijvenstijn, mijn onderzoeksbegeleider.
Ik bedank haar voor waardevolle begeleiding en kritische input gedurende het hele onderzoeks-
proces. Haar expertise en scherpe inzichten hebben mijn denken uitgedaagd en mijn onderzoek
naar nieuwe hoogten geleid. Ik wil ook Yvonne Kogelman, de onderzoekcoördinator, bedanken
voor haar bijdrage aan dit onderzoek. Haar bereidheid om te sparren en haar ondersteuning
hebben een rol gespeeld bij het vormgeven van dit onderzoek en het behalen van de gewenste
resultaten. Ik wil ook Anneke Sanderse, tutor Hogeschool KPZ bedanken voor het altijd bereid
zijn om mijn thesis door te lezen en te voorzien van feedback. En tot slot wil ik mijn ouders
bedanken, voor hun onvoorwaardelijke steun, aanmoediging en liefde gedurende mijn hele stu-
die op de Hogeschool KPZ. De fijne gesprekken, zowel in goede als in slechte tijden, jullie
stonden altijd aan mijn zijde. Ik waardeer jullie onvoorwaardelijke liefde, begrip en geduld
meer dan woorden kunnen uitdrukken.
Het schrijven van deze thesis was een uitdagende taak naast het afstuderen. Maar het was ook
een ongelooflijk leerzame en waardevolle ervaring. Het heeft me geholpen om mijn academi-
sche vaardigheden te ontwikkelen, mijn denken te verscherpen en mijn passie voor woorden te
verdiepen.
Bij deze presenteer ik dan, mijn bachelor thesis.
Rian Oldenhof
Lierderholthuis, februari 2024 *Omslagfoto: thecibookshop (2017).
3
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
,INHOUD
Voorwoord .............................................................................................................................................................. 3
Inhoud ..................................................................................................................................................................... 4
Excerpt uittreksel .................................................................................................................................................... 6
Samenvatting........................................................................................................................................................... 6
1. Introductie ........................................................................................................................................................... 7
1.1 Context .......................................................................................................................................................... 7
1.2 Aanleiding ..................................................................................................................................................... 8
1.3 praktijkprobleem ........................................................................................................................................... 9
1.4 Relevantie en actualiteit .............................................................................................................................. 11
1.5 Begripsverheldering .................................................................................................................................... 13
1.6 Onderzoeksdoelen ....................................................................................................................................... 14
1.7 Hoofdvraag.................................................................................................................................................. 14
Deelvragen .................................................................................................................................................... 14
1.8 Structuur thesis ............................................................................................................................................ 15
2. Theoretisch kader .............................................................................................................................................. 15
2.1 inleiding literatuurstudie: presentatie van vragen die leiden tot generieke kennis ...................................... 15
2.2 literatuurstudie: presentatie generieke kennis ............................................................................................. 16
2.2.1 Verloop woordenschat ............................................................................................................................. 16
2.2.3 Intentioneel woordenschatonderwijs ........................................................................................................ 19
Intentioneel woordenschatonderwijs en strategieën en methode................................................................... 20
2.2.4 Leerkrachtvaardigheden, -kennis en -attitude .......................................................................................... 22
2.2.5 belang contextueel woordenschatonderwijs ............................................................................................. 25
2.3 conclusie literatuurstudie: opbrengsten theoretisch kader ........................................................................... 27
3.Contextonderzoek .............................................................................................................................................. 30
3.1 inleiding contextonderzoek ......................................................................................................................... 30
3.2 methode contextonderzoek.......................................................................................................................... 30
3.2.1 Welke leerkracht -vaardigheden, -kennis en -attitude gericht op intentioneel woordenschatonderwijs
zijn al zichtbaar bij de leerkrachten van de middenbouw? ............................................................................ 31
3.2.2 Welke leerkracht -vaardigheden, -kennis en -attitude gericht op intentioneel woordenschatonderwijs
zijn al zichtbaar bij de leerkrachten van de middenbouw? ............................................................................ 33
3.2.3 Op welke manier wordt vaktaal aangeboden in de rijke context van Blink?........................................ 35
3.2.4 Op welke manier wordt vaktaal aangeboden in de rijke context van Blink?........................................ 36
3.2.5 Welke behoeften en wensen hebben de middenbouw leerlingen met betrekking tot intentioneel
woordenschatonderwijs? ............................................................................................................................... 37
3.3 resultaten contextonderzoek ........................................................................................................................ 39
4
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
, 3.3.1 Welke leerkracht -vaardigheden, -kennis en -attitude gericht op intentioneel woordenschatonderwijs
zijn al zichtbaar bij de leerkrachten van de middenbouw? ............................................................................ 39
3.3.2 Op welke manier wordt vaktaal aangeboden in de rijke context van Blink?........................................ 41
3.3.3 Welke behoeften en wensen hebben de middenbouw leerlingen met betrekking tot intentioneel
woordenschatonderwijs? ............................................................................................................................... 42
3.4 conclusie contextonderzoek ........................................................................................................................ 45
4.discussie en conclusie ........................................................................................................................................ 47
4.1 discussie ...................................................................................................................................................... 47
4.2 conclusie en advies...................................................................................................................................... 48
4.2.1 advies ................................................................................................................................................... 49
5.Ontwerpeisen ..................................................................................................................................................... 50
5.1 ontwerpeisen ............................................................................................................................................... 50
5.2 Voorlopige ontwerpdoelen ......................................................................................................................... 51
Literatuurlijst......................................................................................................................................................... 52
Bijlagen ................................................................................................................................................................. 55
Bijlage A ........................................................................................................................................................... 55
Bijlage B ............................................................................................................................................................. 56
Bijlage C ............................................................................................................................................................. 57
Bijlage D ............................................................................................................................................................ 60
Bijlage E ............................................................................................................................................................. 61
Bijlage F ............................................................................................................................................................. 62
Bijlage G ............................................................................................................................................................ 77
Bijlage H ............................................................................................................................................................ 79
Bijlage I .............................................................................................................................................................. 80
Bijlage J.............................................................................................................................................................. 83
5
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
Verbind de puntjes: woordenschat uitbreiding, waarbij woorden worden ontdekt door de con-
text.
Rian Oldenhof
10061
Hogeschool KPZ
Basisonderwijs leerkracht
Onderzoeksbegeleider: Daphne Duijvenstijn
Onderzoek coördinator: Yvonne Kogelman
2023-2024
1
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
, Woorden:
Uitingen (combinaties van klanken/letters) die verwijzen naar betekenis. Dit kunnen concrete
betekenissen zijn, zoals voorwerpen en handelingen, maar ook abstractere betekenissen zoals
betekenisverbanden in een zin en abstracte verschijnselen en overkoepelende ideeën (van
Koeven & Smits, 2020).
2
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
,VOORWOORD
Beste lezer, voor u ligt het eerste deel van mijn afstudeeropdracht, de bachelor thesis. Met trots
presenteer ik hierbij mijn onderzoek naar woordenschatonderwijs. Dit onderzoek is uitgevoerd
op KBS de Sint Nicolaas in Lierderholthuis, sinds dit jaar een onderzoeksschool. Deze bachelor
thesis is tot stand gekomen vanwege het afstuderen aan de Hogeschool KPZ. Dit heb ik als een
mooie kans ervaren om mij verder te verdiepen in woordenschatonderwijs op de basisschool.
De bachelor thesis bestaat uit twee delen: de verslaglegging van het praktijkgerichte onderzoek
en de ontwerpeisen met innovatie- en implementatiedoelen voor het ontwerp. De verslagleg-
ging bestaat uit een literatuurstudie en een uitgevoerd contextonderzoek. De richting voor dit
onderzoek is bepaald in samenspraak met het team wegens onder andere de tekortkoming in de
huidige taalmethode; taal actief.
Gedurende het onderzoeksproces heb ik samengewerkt met toegewijde leerkrachten, schoollei-
ders en onderwijsonderzoekers, die hun expertise en inzichten hebben gedeeld om dit onder-
zoek mogelijk te maken. Allereerst wil ik mijn dankbaarheid uitspreken naar het team van de
Sint Nicolaas, jullie enthousiasme en toewijding hebben het onderzoek mogelijk gemaakt.
Daarnaast wil ik mijn dank uitspreken naar Daphne Duijvenstijn, mijn onderzoeksbegeleider.
Ik bedank haar voor waardevolle begeleiding en kritische input gedurende het hele onderzoeks-
proces. Haar expertise en scherpe inzichten hebben mijn denken uitgedaagd en mijn onderzoek
naar nieuwe hoogten geleid. Ik wil ook Yvonne Kogelman, de onderzoekcoördinator, bedanken
voor haar bijdrage aan dit onderzoek. Haar bereidheid om te sparren en haar ondersteuning
hebben een rol gespeeld bij het vormgeven van dit onderzoek en het behalen van de gewenste
resultaten. Ik wil ook Anneke Sanderse, tutor Hogeschool KPZ bedanken voor het altijd bereid
zijn om mijn thesis door te lezen en te voorzien van feedback. En tot slot wil ik mijn ouders
bedanken, voor hun onvoorwaardelijke steun, aanmoediging en liefde gedurende mijn hele stu-
die op de Hogeschool KPZ. De fijne gesprekken, zowel in goede als in slechte tijden, jullie
stonden altijd aan mijn zijde. Ik waardeer jullie onvoorwaardelijke liefde, begrip en geduld
meer dan woorden kunnen uitdrukken.
Het schrijven van deze thesis was een uitdagende taak naast het afstuderen. Maar het was ook
een ongelooflijk leerzame en waardevolle ervaring. Het heeft me geholpen om mijn academi-
sche vaardigheden te ontwikkelen, mijn denken te verscherpen en mijn passie voor woorden te
verdiepen.
Bij deze presenteer ik dan, mijn bachelor thesis.
Rian Oldenhof
Lierderholthuis, februari 2024 *Omslagfoto: thecibookshop (2017).
3
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
,INHOUD
Voorwoord .............................................................................................................................................................. 3
Inhoud ..................................................................................................................................................................... 4
Excerpt uittreksel .................................................................................................................................................... 6
Samenvatting........................................................................................................................................................... 6
1. Introductie ........................................................................................................................................................... 7
1.1 Context .......................................................................................................................................................... 7
1.2 Aanleiding ..................................................................................................................................................... 8
1.3 praktijkprobleem ........................................................................................................................................... 9
1.4 Relevantie en actualiteit .............................................................................................................................. 11
1.5 Begripsverheldering .................................................................................................................................... 13
1.6 Onderzoeksdoelen ....................................................................................................................................... 14
1.7 Hoofdvraag.................................................................................................................................................. 14
Deelvragen .................................................................................................................................................... 14
1.8 Structuur thesis ............................................................................................................................................ 15
2. Theoretisch kader .............................................................................................................................................. 15
2.1 inleiding literatuurstudie: presentatie van vragen die leiden tot generieke kennis ...................................... 15
2.2 literatuurstudie: presentatie generieke kennis ............................................................................................. 16
2.2.1 Verloop woordenschat ............................................................................................................................. 16
2.2.3 Intentioneel woordenschatonderwijs ........................................................................................................ 19
Intentioneel woordenschatonderwijs en strategieën en methode................................................................... 20
2.2.4 Leerkrachtvaardigheden, -kennis en -attitude .......................................................................................... 22
2.2.5 belang contextueel woordenschatonderwijs ............................................................................................. 25
2.3 conclusie literatuurstudie: opbrengsten theoretisch kader ........................................................................... 27
3.Contextonderzoek .............................................................................................................................................. 30
3.1 inleiding contextonderzoek ......................................................................................................................... 30
3.2 methode contextonderzoek.......................................................................................................................... 30
3.2.1 Welke leerkracht -vaardigheden, -kennis en -attitude gericht op intentioneel woordenschatonderwijs
zijn al zichtbaar bij de leerkrachten van de middenbouw? ............................................................................ 31
3.2.2 Welke leerkracht -vaardigheden, -kennis en -attitude gericht op intentioneel woordenschatonderwijs
zijn al zichtbaar bij de leerkrachten van de middenbouw? ............................................................................ 33
3.2.3 Op welke manier wordt vaktaal aangeboden in de rijke context van Blink?........................................ 35
3.2.4 Op welke manier wordt vaktaal aangeboden in de rijke context van Blink?........................................ 36
3.2.5 Welke behoeften en wensen hebben de middenbouw leerlingen met betrekking tot intentioneel
woordenschatonderwijs? ............................................................................................................................... 37
3.3 resultaten contextonderzoek ........................................................................................................................ 39
4
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
, 3.3.1 Welke leerkracht -vaardigheden, -kennis en -attitude gericht op intentioneel woordenschatonderwijs
zijn al zichtbaar bij de leerkrachten van de middenbouw? ............................................................................ 39
3.3.2 Op welke manier wordt vaktaal aangeboden in de rijke context van Blink?........................................ 41
3.3.3 Welke behoeften en wensen hebben de middenbouw leerlingen met betrekking tot intentioneel
woordenschatonderwijs? ............................................................................................................................... 42
3.4 conclusie contextonderzoek ........................................................................................................................ 45
4.discussie en conclusie ........................................................................................................................................ 47
4.1 discussie ...................................................................................................................................................... 47
4.2 conclusie en advies...................................................................................................................................... 48
4.2.1 advies ................................................................................................................................................... 49
5.Ontwerpeisen ..................................................................................................................................................... 50
5.1 ontwerpeisen ............................................................................................................................................... 50
5.2 Voorlopige ontwerpdoelen ......................................................................................................................... 51
Literatuurlijst......................................................................................................................................................... 52
Bijlagen ................................................................................................................................................................. 55
Bijlage A ........................................................................................................................................................... 55
Bijlage B ............................................................................................................................................................. 56
Bijlage C ............................................................................................................................................................. 57
Bijlage D ............................................................................................................................................................ 60
Bijlage E ............................................................................................................................................................. 61
Bijlage F ............................................................................................................................................................. 62
Bijlage G ............................................................................................................................................................ 77
Bijlage H ............................................................................................................................................................ 79
Bijlage I .............................................................................................................................................................. 80
Bijlage J.............................................................................................................................................................. 83
5
Bachelor Thesis - Rian Oldenhof - Hogeschool KPZ
