Samenvatting Wonen in Nederland
1 De Lage Landen bij de zee
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe kunnen we de Nederlandse kust beschermen tegen toenemend
overstromingsgevaar?
1.1 Koffers pakken...
Deelvragen
1 Hoe wordt het kustgebied van Nederland beschermd tegen
overstromingen vanuit zee?
2 Waarom wordt de kans op overstromingen vanuit de Noordzee groter?
3 Hoe kunnen veiligheid en natuur samengaan in het zuidwestelijke
Deltagebied?
Blijft het veilig?
belangrijke vragen ► De kust is belangrijk voor de bescherming van Nederland tegen de zee.
Kunnen we doorgaan met pompen? Waakt de overheid over onze
veiligheid? Kent de burger het gevaar van hoog water?
Een veilig gevoel
► Volgens onderzoek van Rijkswaterstaat voelen burgers zich veilig en
Onderzoek vertrouwen ze op bescherming van de overheid tegen overstromingsgevaar.
Rijkswaterstaat: het ● Het overstromingsrisicobewustzijn van de burgers is gering. Men weet
overstromingsrisico- weinig over het verband tussen kustveiligheid, zeespiegelstijging en
bewustzijn is laag. bodemdaling.
● De kans op overstromingen door de zee is klein. De kustverdediging wordt
De overstromingskans aangepast aan de overstromingskans die van een gebied wordt vastgesteld.
van een dijkring Die overstromingskans hangt af van de gevolgen in een dijkring,
bepaalt de gewenste bijvoorbeeld aantallen doden en de economische schade. De volle,
sterkte van de laaggelegen Randstad loopt veel risico.
primaire waterkering. Een dijkring wordt beschermd door een primaire waterkering of door
hogere gronden. Een waterkering is bedoeld om oppervlaktewater tegen te
Waterschappen houden (te keren).
beheren o.a. de ● Twee derde van Nederland wordt beschermd door primaire
primaire dijkringen. waterkeringen, die worden beheerd door waterschappen. Die zorgen ook
voor beheersing van het grondwaterpeil en voor de waterkwaliteit.
Overstromingsrisico
Risico kan beperkt ► De overstromingskans wordt kleiner door investeringen in
worden door veiligheidsmaatregelen.
investeren in ● De kans op overstromingsschade neemt toe, want de bevolking is
veiligheid. gegroeid en de economische waarde ook. Elke vijf jaar wordt het
veiligheidsrisico opnieuw bekeken.
factoren die de ● De schade die wordt aangericht hangt met name af van de oppervlakte
gevolgen van een van een dijkring, de ligging beneden zeeniveau, het aantal inwoners, de
overstroming waarde van de bebouwde omgeving en de economische productiewaarde.
beïnvloeden ● Het risico van een overstroming hangt af van de kans en de gevolgen.
, Wonen in Nederland Samenvatting H1
● Het grootste overstromingsgevaar dreigt bij noordwesterstorm en extra
risico = kans x gevolg hoog water op zee. Extreme weersomstandigheden hebben een korte
waarschuwingstijd.
Van koelkast tot broeikas
broeikaseffect en ► Het versterkte broeikaseffect leidt tot klimaatverandering.
klimaatverandering ● Door de temperatuurstijging smelt het landijs en zet zeewater uit. Het
gevolg is zeespiegelstijging. Scenario’s van bijvoorbeeld het KNMI houden
temperatuurstijging rekening met windrichting en temperatuurstijging.
● Men verwacht in dit deel van Europa wat extremer weer met meer
meer extremen neerslag en een neerslagregiem waarin de zomers droger zullen zijn en de
winters natter. De intensiteit van de buien zal toenemen.
■ Windrichting en windsnelheid zullen ongeveer gelijk blijven.
Rijzende zeespiegel en verdwijnend zand
► Klimaatverandering is van groot belang voor het waterbeheer en de
kustverdediging.
Het voortbestaan van onze kust is alleen mogelijk wanneer:
voorwaarden voor - de zeebodem flauw afloopt.
een kust zoals de onze - zeestromingen zand aanvoeren.
- eb en vloed niet te veel verschillen.
- niet te veel zware stormen voorkomen.
- de zeespiegel niet te snel stijgt.
● Effecten van klimaatverandering zijn in ieder geval zeespiegelstijging en
Klimaatverandering is vaker extreem hoog water. Dat betekent dat de kust landinwaarts verschuift
nadelig voor onze door afslag.
kust.
Kustafslag
► Tegenwoordig is er voortdurend kustafslag.
Kustafslag overtreft ● De Wadden kunnen een beperkte zeespiegelstijging bijhouden. Stijgt de
de aangroei. zeespiegel te snel, dan verdrinkt het unieke natuurgebied.
● Op sommige plaatsen groeit de kust aan.
zandbalans De zandbalans geeft aan hoeveel zand erbij komt of verdwijnt langs het
strand. Het zanddelend systeem vult aan (Waddenzee) of neemt weg
(Waddeneilanden, Zeeland).
De Deltawerken
Na 1953: ► Instelling van de Deltacommissie en invoering van de Deltawet na de
Deltacommissie en overstroming van 1953.
Deltawet. ● Dijken werden op Deltahoogte gebracht, dammen, wegen en bruggen.
Afsluiting van zeegaten en bouw van stormvloedkeringen.
gevolgen van de ● Naast veiligheid brachten de Deltawerken ook zoetwaterbekkens en
Deltawerken terugdringen van verzilting. Nieuwe verbindingen legden de eilanden open.
De scheepvaart profiteerde van het verdwijnen van eb en vloed.
Een zoute delta
Afsluiting van ► Afsluiting van de Oosterschelde zou grote schade aan milieu en de
zeegaten is slecht regionale economie opleveren (oesterteelt, visstand). De halfopen dam
voor ecosystemen en geeft ruimte voor beperkte getijdenwerking.
economie. ► De afsluiting van de andere zeegaten gaf veel milieuproblemen.
● De Brouwersdam werd later toch weer (gedeeltelijk) geopend.
De Geo bovenbouw 5e editie vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2017
1 De Lage Landen bij de zee
De hoofdvraag in dit hoofdstuk is:
Hoe kunnen we de Nederlandse kust beschermen tegen toenemend
overstromingsgevaar?
1.1 Koffers pakken...
Deelvragen
1 Hoe wordt het kustgebied van Nederland beschermd tegen
overstromingen vanuit zee?
2 Waarom wordt de kans op overstromingen vanuit de Noordzee groter?
3 Hoe kunnen veiligheid en natuur samengaan in het zuidwestelijke
Deltagebied?
Blijft het veilig?
belangrijke vragen ► De kust is belangrijk voor de bescherming van Nederland tegen de zee.
Kunnen we doorgaan met pompen? Waakt de overheid over onze
veiligheid? Kent de burger het gevaar van hoog water?
Een veilig gevoel
► Volgens onderzoek van Rijkswaterstaat voelen burgers zich veilig en
Onderzoek vertrouwen ze op bescherming van de overheid tegen overstromingsgevaar.
Rijkswaterstaat: het ● Het overstromingsrisicobewustzijn van de burgers is gering. Men weet
overstromingsrisico- weinig over het verband tussen kustveiligheid, zeespiegelstijging en
bewustzijn is laag. bodemdaling.
● De kans op overstromingen door de zee is klein. De kustverdediging wordt
De overstromingskans aangepast aan de overstromingskans die van een gebied wordt vastgesteld.
van een dijkring Die overstromingskans hangt af van de gevolgen in een dijkring,
bepaalt de gewenste bijvoorbeeld aantallen doden en de economische schade. De volle,
sterkte van de laaggelegen Randstad loopt veel risico.
primaire waterkering. Een dijkring wordt beschermd door een primaire waterkering of door
hogere gronden. Een waterkering is bedoeld om oppervlaktewater tegen te
Waterschappen houden (te keren).
beheren o.a. de ● Twee derde van Nederland wordt beschermd door primaire
primaire dijkringen. waterkeringen, die worden beheerd door waterschappen. Die zorgen ook
voor beheersing van het grondwaterpeil en voor de waterkwaliteit.
Overstromingsrisico
Risico kan beperkt ► De overstromingskans wordt kleiner door investeringen in
worden door veiligheidsmaatregelen.
investeren in ● De kans op overstromingsschade neemt toe, want de bevolking is
veiligheid. gegroeid en de economische waarde ook. Elke vijf jaar wordt het
veiligheidsrisico opnieuw bekeken.
factoren die de ● De schade die wordt aangericht hangt met name af van de oppervlakte
gevolgen van een van een dijkring, de ligging beneden zeeniveau, het aantal inwoners, de
overstroming waarde van de bebouwde omgeving en de economische productiewaarde.
beïnvloeden ● Het risico van een overstroming hangt af van de kans en de gevolgen.
, Wonen in Nederland Samenvatting H1
● Het grootste overstromingsgevaar dreigt bij noordwesterstorm en extra
risico = kans x gevolg hoog water op zee. Extreme weersomstandigheden hebben een korte
waarschuwingstijd.
Van koelkast tot broeikas
broeikaseffect en ► Het versterkte broeikaseffect leidt tot klimaatverandering.
klimaatverandering ● Door de temperatuurstijging smelt het landijs en zet zeewater uit. Het
gevolg is zeespiegelstijging. Scenario’s van bijvoorbeeld het KNMI houden
temperatuurstijging rekening met windrichting en temperatuurstijging.
● Men verwacht in dit deel van Europa wat extremer weer met meer
meer extremen neerslag en een neerslagregiem waarin de zomers droger zullen zijn en de
winters natter. De intensiteit van de buien zal toenemen.
■ Windrichting en windsnelheid zullen ongeveer gelijk blijven.
Rijzende zeespiegel en verdwijnend zand
► Klimaatverandering is van groot belang voor het waterbeheer en de
kustverdediging.
Het voortbestaan van onze kust is alleen mogelijk wanneer:
voorwaarden voor - de zeebodem flauw afloopt.
een kust zoals de onze - zeestromingen zand aanvoeren.
- eb en vloed niet te veel verschillen.
- niet te veel zware stormen voorkomen.
- de zeespiegel niet te snel stijgt.
● Effecten van klimaatverandering zijn in ieder geval zeespiegelstijging en
Klimaatverandering is vaker extreem hoog water. Dat betekent dat de kust landinwaarts verschuift
nadelig voor onze door afslag.
kust.
Kustafslag
► Tegenwoordig is er voortdurend kustafslag.
Kustafslag overtreft ● De Wadden kunnen een beperkte zeespiegelstijging bijhouden. Stijgt de
de aangroei. zeespiegel te snel, dan verdrinkt het unieke natuurgebied.
● Op sommige plaatsen groeit de kust aan.
zandbalans De zandbalans geeft aan hoeveel zand erbij komt of verdwijnt langs het
strand. Het zanddelend systeem vult aan (Waddenzee) of neemt weg
(Waddeneilanden, Zeeland).
De Deltawerken
Na 1953: ► Instelling van de Deltacommissie en invoering van de Deltawet na de
Deltacommissie en overstroming van 1953.
Deltawet. ● Dijken werden op Deltahoogte gebracht, dammen, wegen en bruggen.
Afsluiting van zeegaten en bouw van stormvloedkeringen.
gevolgen van de ● Naast veiligheid brachten de Deltawerken ook zoetwaterbekkens en
Deltawerken terugdringen van verzilting. Nieuwe verbindingen legden de eilanden open.
De scheepvaart profiteerde van het verdwijnen van eb en vloed.
Een zoute delta
Afsluiting van ► Afsluiting van de Oosterschelde zou grote schade aan milieu en de
zeegaten is slecht regionale economie opleveren (oesterteelt, visstand). De halfopen dam
voor ecosystemen en geeft ruimte voor beperkte getijdenwerking.
economie. ► De afsluiting van de andere zeegaten gaf veel milieuproblemen.
● De Brouwersdam werd later toch weer (gedeeltelijk) geopend.
De Geo bovenbouw 5e editie vwo
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2017
