Hoorcollege 10 (8-10) Alternatieve en aanvullende verklaringen: instituties
Deel 1: Instituties: Theorie
Instutities: Theorie
- Instituties: wetten en ongeschreven regels waarin binnen een samenleving de relaties tussen
individuen onderling en tussen individuen en de staat/overheid worden geregeld.
- Why Nations Fail – Acemoglu&Robinson
- Economische instituties:
- Eigendomsrecht, vrije markten voor arbeid en kapitaal, vrij goederen verkeer.
- Politieke instituties:
- Parlement, grondwet.
- Inclusieve instituties (economisch en politiek):
- Wetten en gebruiken die mensen motiveren om hard te werken en economisch productief
te zijn om daarmee zichzelf en hun land te verrijken.
- Extractieve instituties (economisch en politiek):
- Bieden de mogelijkheid aan enkelen (de elite: overheid, milities, maffia, rijken) om de
bestaansmiddelen van de bevolking af te romen.
- Hebben vanwege onzekerheid negatief effect op investeringen en economische
ontwikkeling.
- Instituties beïnvloeden het gedrag van mensen.
Deel 2: Nogales: Een case study
Nogales
- Grensstad met twee delen:
- Arizona in de VS
- Sonora in Mexico
Nogales VS (Arizona)
- Gemiddeld inkomen 30.000 dollar per jaar.
- Scholingsniveau + scholingsgraad hoog.
- Gezondheid goed (medische zorg).
- Voorzieningenniveau goed (rechtshandhaving, elektra enz.)
- Politieke invloed (verkiezingen, vertegenwoordigers).
Nogales Mexico (Sonora)
- Gemiddeld inkomen 10.000 dollar per jaar.
- Scholingsniveau + scholingsgraad laag.
- Gezondheid slecht: hoge kindersterfte, lagere levensverwachting.
- Voorzieningsniveau laag (criminaliteit hoog, rechtshandhaving laag).
- Politieke invloed gering en veel corruptie.
Verklaring verschillen:
- Geografie: Nee.
- Klimaat: Nee.
- Ziektekiemen: Nee.
- Etniciteit: Nee.
, - Cultuur: Nee.
-> Nogales oorspronkelijk Mexicaans, zelfde cultuur in beide gebieden.
-> De grens maakt het verschil: instituties. Zelfde idee: Noord-Korea en Zuid-Korea.
Deel 3: Conquistadores en kolonisten.
Verklaring institutioneel verschil
- Historische ontwikkeling sinds de kolonisatie van Amerika:
- Mexico: Onderwerping en exploitatie van Azteken door Spanjaarden (begin 16 e eeuw).
- Noord-Amerika: Kolonisatie door vooral Engelsen (eind 16 e eeuw).
-> Historische verklaring, contemporaine verschillen.
Azteken en Tenochtitlán
- Azteken (= Culhuah (eigen taal), Mexica (Conquistadores)).
- Rijk uit de Late Horizon (14e eeuw – 1521).
- Beeldschrift en kalender.
- Niet vergelijkbaar met Aboriginals uit Australië of Tasmanië.
- Stichting Tenochtitlán (begin 14e eeuw)
- Waterstad in Texcoco-meer (Mexico-stad)
- In 1519 ca. 200.000 inwoners -> veel, Europa veel minder grote steden in deze periode.
- Goed doorontwikkelde landbouw om stad te onderhouden.
- Centrum van expanderend Aztekenrijk.
- Tribuut (afdrachten aan Azteken door overwonnen volkeren), geen staatsvorming
als bij Inca’s (provincies en Suju’s). Tributen werden geregistreerd in beeldschrift:
landbouwproducten en mensen (offers, harmonie in kosmos in stand houden).
- Kwetsbare allianties met overwonnen volkeren: Stabiliteit niet heel groot.
- Imperial Overstretch.
Conquista van het Aztekenrijk
- Hernán Cortés
- Verarmde Spaanse adel, familie van Pizarro.
-Avonturier, grote ambitie om positie te verbeteren -> militaire carrière en koloniseren in
Hispaniola en Cuba.
- Zonder toestemming naar Mexico.
- 1519: Landt op kust van Mexico met soldaten, wapens en paarden.
- Sluit bondgenootschappen met door Azteken onderworpen volkeren (Dona Marina: slavin
en minnares Cortés, bemiddelt tussen Spanjaarden en volken, wisselende reputatie).
- Volkeren hebben eigen belangen voor deze bondgenootschappen.
Verovering Tenochtitlán
- Ontvangst door Moctezuma II
-> Motecuhzoma: ‘hij die zich heerser maakt door zijn woede’
- Moctezuma gevangen + losgeld.
- Opstand in Tenochtitlán -> Moctezuma gedood.
- Spanjaarden verdreven.
- Cortés belegert en verovert Tenochtitlán (Europees voorbeeld), met omvangrijke hulp van
bondgenoten (1521).
- Tenochtitlán verwoest -> nieuwe stad gesticht, Mexico-Stad.
-> Proximate causes: Paarden, zwaarden en ziektekiemen + legers van Indiaanse bondgenoten.
Deel 1: Instituties: Theorie
Instutities: Theorie
- Instituties: wetten en ongeschreven regels waarin binnen een samenleving de relaties tussen
individuen onderling en tussen individuen en de staat/overheid worden geregeld.
- Why Nations Fail – Acemoglu&Robinson
- Economische instituties:
- Eigendomsrecht, vrije markten voor arbeid en kapitaal, vrij goederen verkeer.
- Politieke instituties:
- Parlement, grondwet.
- Inclusieve instituties (economisch en politiek):
- Wetten en gebruiken die mensen motiveren om hard te werken en economisch productief
te zijn om daarmee zichzelf en hun land te verrijken.
- Extractieve instituties (economisch en politiek):
- Bieden de mogelijkheid aan enkelen (de elite: overheid, milities, maffia, rijken) om de
bestaansmiddelen van de bevolking af te romen.
- Hebben vanwege onzekerheid negatief effect op investeringen en economische
ontwikkeling.
- Instituties beïnvloeden het gedrag van mensen.
Deel 2: Nogales: Een case study
Nogales
- Grensstad met twee delen:
- Arizona in de VS
- Sonora in Mexico
Nogales VS (Arizona)
- Gemiddeld inkomen 30.000 dollar per jaar.
- Scholingsniveau + scholingsgraad hoog.
- Gezondheid goed (medische zorg).
- Voorzieningenniveau goed (rechtshandhaving, elektra enz.)
- Politieke invloed (verkiezingen, vertegenwoordigers).
Nogales Mexico (Sonora)
- Gemiddeld inkomen 10.000 dollar per jaar.
- Scholingsniveau + scholingsgraad laag.
- Gezondheid slecht: hoge kindersterfte, lagere levensverwachting.
- Voorzieningsniveau laag (criminaliteit hoog, rechtshandhaving laag).
- Politieke invloed gering en veel corruptie.
Verklaring verschillen:
- Geografie: Nee.
- Klimaat: Nee.
- Ziektekiemen: Nee.
- Etniciteit: Nee.
, - Cultuur: Nee.
-> Nogales oorspronkelijk Mexicaans, zelfde cultuur in beide gebieden.
-> De grens maakt het verschil: instituties. Zelfde idee: Noord-Korea en Zuid-Korea.
Deel 3: Conquistadores en kolonisten.
Verklaring institutioneel verschil
- Historische ontwikkeling sinds de kolonisatie van Amerika:
- Mexico: Onderwerping en exploitatie van Azteken door Spanjaarden (begin 16 e eeuw).
- Noord-Amerika: Kolonisatie door vooral Engelsen (eind 16 e eeuw).
-> Historische verklaring, contemporaine verschillen.
Azteken en Tenochtitlán
- Azteken (= Culhuah (eigen taal), Mexica (Conquistadores)).
- Rijk uit de Late Horizon (14e eeuw – 1521).
- Beeldschrift en kalender.
- Niet vergelijkbaar met Aboriginals uit Australië of Tasmanië.
- Stichting Tenochtitlán (begin 14e eeuw)
- Waterstad in Texcoco-meer (Mexico-stad)
- In 1519 ca. 200.000 inwoners -> veel, Europa veel minder grote steden in deze periode.
- Goed doorontwikkelde landbouw om stad te onderhouden.
- Centrum van expanderend Aztekenrijk.
- Tribuut (afdrachten aan Azteken door overwonnen volkeren), geen staatsvorming
als bij Inca’s (provincies en Suju’s). Tributen werden geregistreerd in beeldschrift:
landbouwproducten en mensen (offers, harmonie in kosmos in stand houden).
- Kwetsbare allianties met overwonnen volkeren: Stabiliteit niet heel groot.
- Imperial Overstretch.
Conquista van het Aztekenrijk
- Hernán Cortés
- Verarmde Spaanse adel, familie van Pizarro.
-Avonturier, grote ambitie om positie te verbeteren -> militaire carrière en koloniseren in
Hispaniola en Cuba.
- Zonder toestemming naar Mexico.
- 1519: Landt op kust van Mexico met soldaten, wapens en paarden.
- Sluit bondgenootschappen met door Azteken onderworpen volkeren (Dona Marina: slavin
en minnares Cortés, bemiddelt tussen Spanjaarden en volken, wisselende reputatie).
- Volkeren hebben eigen belangen voor deze bondgenootschappen.
Verovering Tenochtitlán
- Ontvangst door Moctezuma II
-> Motecuhzoma: ‘hij die zich heerser maakt door zijn woede’
- Moctezuma gevangen + losgeld.
- Opstand in Tenochtitlán -> Moctezuma gedood.
- Spanjaarden verdreven.
- Cortés belegert en verovert Tenochtitlán (Europees voorbeeld), met omvangrijke hulp van
bondgenoten (1521).
- Tenochtitlán verwoest -> nieuwe stad gesticht, Mexico-Stad.
-> Proximate causes: Paarden, zwaarden en ziektekiemen + legers van Indiaanse bondgenoten.
