College 1: Communicatie en Identiteit
Kernboodschappen:
• Positieve (sociale) identiteit: Mensen streven altijd naar een positieve identiteit. Als
ze dat niet hebben, proberen ze die te verkrijgen via bepaalde acties, vaak door middel
van communicatie.
• Communicatie en identiteit beïnvloeden elkaar: Identiteit kan worden gevormd
door communicatie, en andersom beïnvloedt identiteit hoe mensen communiceren.
Deze dynamiek is echter sterk afhankelijk van de situatie waarin iemand zich bevindt.
Wat is Communicatie?
• Definitie van Dale: Communicatie is het uitwisselen van informatie.
• Uitgebreidere definitie (Oomkes): Communicatie is de uitwisseling van symbolische
informatie tussen mensen die zich bewust zijn van elkaars aanwezigheid. Deze
communicatie kan zowel direct (face-to-face) als gemedieerd (bijvoorbeeld via media)
plaatsvinden. De informatie die wordt uitgewisseld is deels bewust en deels onbewust,
en wordt ontvangen en geïnterpreteerd.
Wat is Organisatorische Communicatie?
• Definitie door Richmond & McCroskey (2009): Organisatorische communicatie is het
proces waarbij individuen betekenis overbrengen naar anderen door middel van
verbale of non-verbale boodschappen binnen de context van een formele organisatie.
Het Communicatieproces:
• Basismodel van communicatie:
o Zender codeert een boodschap en verstuurt deze via een medium.
o De ontvanger decodeert de boodschap, die kan worden beïnvloed door ruis
(storingen in de communicatie).
o Feedback is essentieel om te controleren of de boodschap goed is
overgekomen.
o Misverstanden kunnen optreden door ruis of verkeerde interpretatie van de
boodschap.
• Voorbeeld: SIRE-campagne 2002:
o In de SIRE-campagne “De maatschappij, dat ben jij” werd een normatieve
boodschap verzonden die bedoeld was om hoffelijkheid in het verkeer te
bevorderen. De boodschap werd echter door sommige ontvangers als
humoristisch of kinderachtig opgevat, wat leidde tot een andere interpretatie
dan bedoeld.
Hoe kan de zender de communicatie verbeteren?
• Codering van de boodschap: Jargon vermijden en het KISS-principe toepassen
(Keep It Short and Simple).
• Mediumkeuze: Het kiezen van het juiste medium is cruciaal voor het overbrengen
van de boodschap.
, • Feedback vragen: Door actief feedback te zoeken, kan de zender leren hoe goed de
boodschap is ontvangen.
• Ruis minimaliseren: Dit kan door directe communicatie en door structuren te kiezen
die vragen en interactie mogelijk maken.
Invloed van Taal:
• Een interessant voorbeeld werd genoemd over het inkomensverschil tussen mensen
die dialect spreken en mensen die algemeen Nederlands spreken. Deze situatie
benadrukt hoe bepaalde externe omstandigheden, zoals taalgebruik, iemands status en
inkomen kunnen beïnvloeden. Dit is een voorbeeld van hoe communicatie en identiteit
samensmelten en beïnvloed worden door de omgeving.
College 2: Communicatie en Identiteit
Praktische Zaken:
• Facultatieve werkgroepen: Studenten worden in groepen van vijf verdeeld om
tentamenvragen te behandelen en korte cases op te lossen. Inschrijving via Canvas is
vereist.
• Individuele opdrachten: Voorbereiding op groepsopdrachten is essentieel, waarbij de
individuele bijdrage schetsmatig mag zijn. Deze worden mild nagekeken,
voornamelijk om te controleren op plagiaat.
Tentameninformatie:
• Open boek tentamen: Je mag bijna al je studiemateriaal meenemen, maar laptops en
mobiele telefoons zijn niet toegestaan. Dit tentamen vereist echter dat je je antwoorden
goed onderbouwt en niet alleen informatie reproduceert.
Hoe lees je een wetenschappelijk artikel?
• Belangrijkste concepten: Identificeer de belangrijkste modellen en concepten in het
artikel.
• Toepasbaarheid: Analyseer hoe de informatie van het artikel relevant kan zijn voor
organisatiekwesties.
• Kritische houding: Het is belangrijk om de argumentatie en methodologie kritisch te
evalueren en alternatieve verklaringen te overwegen.
Cues en Nudges:
• Voorbeelden van hoe subtiele signalen (cues) en duwtjes (nudges) gebruikt kunnen
worden om gedrag te beïnvloeden, zoals het verhogen van fooien of het beïnvloeden
van de prijs van een huis.
Communicatie vs. Informatie:
, • Organisatorische communicatie is niet neutraal en is vaak gericht op het manipuleren
van attitudes en gedrag, wat het verschil aangeeft met pure informatie-uitwisseling.
Effecten van Communicatie op Organisaties:
• Attitudes en Gedrag: Communicatie binnen een organisatie kan attitudes zoals
commitment en identificatie beïnvloeden, maar ook gedragingen zoals prestaties en
loyaliteit.
Non-verbale Communicatie:
• Non-verbale signalen spelen een grote rol in face-to-face communicatie. Deze kunnen
dominanter zijn dan de gesproken woorden en zijn bijvoorbeeld te vinden in
kledingkeuzes of tijdsmanagement (iemand langer laten wachten kan een signaal zijn
van hogere status).
Sociale Identiteit:
• De sociale identiteitsbenadering uit de sociale psychologie benadrukt hoe mensen
beïnvloed worden door hun omgeving en hoe groepsidentiteit gedrag en
zelfwaardering bepaalt. Wanneer iemands sociale identiteit wordt bedreigd, nemen ze
vaak maatregelen om hun positie binnen de groep te beschermen, bijvoorbeeld door
individuele mobiliteit of sociale creativiteit.
College 3: Communicatie en Identiteit - Sociale Identiteit en Gedrag
Distinctiviteit:
• Buitenstaanders vs. Insiders: De video's die werden besproken lieten zien hoe
mensen van buitenaf (buitenstaanders) de leden van een groep vaak als homogeen
zien, bijvoorbeeld alle scholieren met hetzelfde uniform. Echter, insiders binnen de
groep herkennen subtiele verschillen in hoe het uniform wordt gedragen, wat laat zien
hoe belangrijk deze kleine verschillen zijn voor groepsidentiteit.
o Zelf-stereotypering: Dit verwijst naar de neiging van groepsleden om zelfs
negatieve kenmerken te accepteren als onderdeel van hun identiteit omdat deze
hen onderscheiden van andere groepen. Dit speelt een belangrijke rol in hoe
mensen zich identificeren met hun groep.
Sociale Identiteitsbenadering:
• Invloed van sociale identiteit: Sociale identiteit wordt saillant (belangrijk) op het
moment dat mensen zich sterk met hun groep identificeren. Wanneer dat gebeurt,
beïnvloedt dit hun perceptie en gedrag. De belangrijkste punten zijn:
o Homogeniteit: Mensen binnen de groep zien zichzelf en andere groepsleden
als meer gelijk, terwijl ze mensen buiten de groep (outgroup) als homogeen
zien.
o Depersonalisatie: Dit is wanneer mensen zichzelf minder als individu zien en
meer als onderdeel van de groep. Ze handelen meer naar groepsnormen in
plaats van persoonlijke voorkeuren.
Kernboodschappen:
• Positieve (sociale) identiteit: Mensen streven altijd naar een positieve identiteit. Als
ze dat niet hebben, proberen ze die te verkrijgen via bepaalde acties, vaak door middel
van communicatie.
• Communicatie en identiteit beïnvloeden elkaar: Identiteit kan worden gevormd
door communicatie, en andersom beïnvloedt identiteit hoe mensen communiceren.
Deze dynamiek is echter sterk afhankelijk van de situatie waarin iemand zich bevindt.
Wat is Communicatie?
• Definitie van Dale: Communicatie is het uitwisselen van informatie.
• Uitgebreidere definitie (Oomkes): Communicatie is de uitwisseling van symbolische
informatie tussen mensen die zich bewust zijn van elkaars aanwezigheid. Deze
communicatie kan zowel direct (face-to-face) als gemedieerd (bijvoorbeeld via media)
plaatsvinden. De informatie die wordt uitgewisseld is deels bewust en deels onbewust,
en wordt ontvangen en geïnterpreteerd.
Wat is Organisatorische Communicatie?
• Definitie door Richmond & McCroskey (2009): Organisatorische communicatie is het
proces waarbij individuen betekenis overbrengen naar anderen door middel van
verbale of non-verbale boodschappen binnen de context van een formele organisatie.
Het Communicatieproces:
• Basismodel van communicatie:
o Zender codeert een boodschap en verstuurt deze via een medium.
o De ontvanger decodeert de boodschap, die kan worden beïnvloed door ruis
(storingen in de communicatie).
o Feedback is essentieel om te controleren of de boodschap goed is
overgekomen.
o Misverstanden kunnen optreden door ruis of verkeerde interpretatie van de
boodschap.
• Voorbeeld: SIRE-campagne 2002:
o In de SIRE-campagne “De maatschappij, dat ben jij” werd een normatieve
boodschap verzonden die bedoeld was om hoffelijkheid in het verkeer te
bevorderen. De boodschap werd echter door sommige ontvangers als
humoristisch of kinderachtig opgevat, wat leidde tot een andere interpretatie
dan bedoeld.
Hoe kan de zender de communicatie verbeteren?
• Codering van de boodschap: Jargon vermijden en het KISS-principe toepassen
(Keep It Short and Simple).
• Mediumkeuze: Het kiezen van het juiste medium is cruciaal voor het overbrengen
van de boodschap.
, • Feedback vragen: Door actief feedback te zoeken, kan de zender leren hoe goed de
boodschap is ontvangen.
• Ruis minimaliseren: Dit kan door directe communicatie en door structuren te kiezen
die vragen en interactie mogelijk maken.
Invloed van Taal:
• Een interessant voorbeeld werd genoemd over het inkomensverschil tussen mensen
die dialect spreken en mensen die algemeen Nederlands spreken. Deze situatie
benadrukt hoe bepaalde externe omstandigheden, zoals taalgebruik, iemands status en
inkomen kunnen beïnvloeden. Dit is een voorbeeld van hoe communicatie en identiteit
samensmelten en beïnvloed worden door de omgeving.
College 2: Communicatie en Identiteit
Praktische Zaken:
• Facultatieve werkgroepen: Studenten worden in groepen van vijf verdeeld om
tentamenvragen te behandelen en korte cases op te lossen. Inschrijving via Canvas is
vereist.
• Individuele opdrachten: Voorbereiding op groepsopdrachten is essentieel, waarbij de
individuele bijdrage schetsmatig mag zijn. Deze worden mild nagekeken,
voornamelijk om te controleren op plagiaat.
Tentameninformatie:
• Open boek tentamen: Je mag bijna al je studiemateriaal meenemen, maar laptops en
mobiele telefoons zijn niet toegestaan. Dit tentamen vereist echter dat je je antwoorden
goed onderbouwt en niet alleen informatie reproduceert.
Hoe lees je een wetenschappelijk artikel?
• Belangrijkste concepten: Identificeer de belangrijkste modellen en concepten in het
artikel.
• Toepasbaarheid: Analyseer hoe de informatie van het artikel relevant kan zijn voor
organisatiekwesties.
• Kritische houding: Het is belangrijk om de argumentatie en methodologie kritisch te
evalueren en alternatieve verklaringen te overwegen.
Cues en Nudges:
• Voorbeelden van hoe subtiele signalen (cues) en duwtjes (nudges) gebruikt kunnen
worden om gedrag te beïnvloeden, zoals het verhogen van fooien of het beïnvloeden
van de prijs van een huis.
Communicatie vs. Informatie:
, • Organisatorische communicatie is niet neutraal en is vaak gericht op het manipuleren
van attitudes en gedrag, wat het verschil aangeeft met pure informatie-uitwisseling.
Effecten van Communicatie op Organisaties:
• Attitudes en Gedrag: Communicatie binnen een organisatie kan attitudes zoals
commitment en identificatie beïnvloeden, maar ook gedragingen zoals prestaties en
loyaliteit.
Non-verbale Communicatie:
• Non-verbale signalen spelen een grote rol in face-to-face communicatie. Deze kunnen
dominanter zijn dan de gesproken woorden en zijn bijvoorbeeld te vinden in
kledingkeuzes of tijdsmanagement (iemand langer laten wachten kan een signaal zijn
van hogere status).
Sociale Identiteit:
• De sociale identiteitsbenadering uit de sociale psychologie benadrukt hoe mensen
beïnvloed worden door hun omgeving en hoe groepsidentiteit gedrag en
zelfwaardering bepaalt. Wanneer iemands sociale identiteit wordt bedreigd, nemen ze
vaak maatregelen om hun positie binnen de groep te beschermen, bijvoorbeeld door
individuele mobiliteit of sociale creativiteit.
College 3: Communicatie en Identiteit - Sociale Identiteit en Gedrag
Distinctiviteit:
• Buitenstaanders vs. Insiders: De video's die werden besproken lieten zien hoe
mensen van buitenaf (buitenstaanders) de leden van een groep vaak als homogeen
zien, bijvoorbeeld alle scholieren met hetzelfde uniform. Echter, insiders binnen de
groep herkennen subtiele verschillen in hoe het uniform wordt gedragen, wat laat zien
hoe belangrijk deze kleine verschillen zijn voor groepsidentiteit.
o Zelf-stereotypering: Dit verwijst naar de neiging van groepsleden om zelfs
negatieve kenmerken te accepteren als onderdeel van hun identiteit omdat deze
hen onderscheiden van andere groepen. Dit speelt een belangrijke rol in hoe
mensen zich identificeren met hun groep.
Sociale Identiteitsbenadering:
• Invloed van sociale identiteit: Sociale identiteit wordt saillant (belangrijk) op het
moment dat mensen zich sterk met hun groep identificeren. Wanneer dat gebeurt,
beïnvloedt dit hun perceptie en gedrag. De belangrijkste punten zijn:
o Homogeniteit: Mensen binnen de groep zien zichzelf en andere groepsleden
als meer gelijk, terwijl ze mensen buiten de groep (outgroup) als homogeen
zien.
o Depersonalisatie: Dit is wanneer mensen zichzelf minder als individu zien en
meer als onderdeel van de groep. Ze handelen meer naar groepsnormen in
plaats van persoonlijke voorkeuren.
