Verlichtingsideeën en de democratische revoluties 16650-1848
Welke ideeën ontstonden tijdens de Verlichting over de ideale samenleving?
Kenmerkende aspecten:
-Het streven van vorsten naar absolute macht
-Wetenschappelijke revolutie
-Rationeel optimisme en een ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving
-Voortbestaan van het ancien Régieme met pogingen om het vorstelijk bestuur een eigentijdse
verlichte vorm te geven
In verlicht denken staan twee denkvormen centraal:
1. Empirisme
2. Rationalisme
Rene Decartes is een voorbeeld van een rationalist. Hij durft met eigen waarnemingen tot kennis te
komen. Cogito ergo sum: Ik denk dus ik besta.
Door de verlichting worden de regels door de kerk opgesteld nog eens bekeken. Mensen zien
veranderingen ten opzichte van die regels.
Twee stromingen in het verlicht denken:
1. De Gematigde, die evenwicht zoeken tussen rede en traditie
2. Radicale denkers, die uitgaan van universele waarde als democratie, gelijkheid, vrijheid.
Absolutisme:
Vorstenhuizen worden op politiek, militair en religieus gebied verder uitgebreid en gecentraliseerd
(Denk aan Lodewijk XVI) ook wel Droit Divin genoemd. Het goddelijke recht om op aarde te heersen.
Ingrijpende veranderingen in Frankrijk:
Het leger wordt hervormd
Via het mercantilisme deelt de overheid mee in winsten van de Franse economie
Katholicisme wordt staatsgodsdienst (1685 Edict van Nantes)
De centralisatie zorgt voor efficient bestuur, maar kan de uitgaven niet onderhouden
De Verlichting vindt zijn weg via boeken en publieke plekken, daardoor gaan steeds meer mensen er
over nadenken, waardoor vorsten steeds meer rekening moeten houden met de verlichtingsideeën
en soms worden ze zelfs verboden.
Verlicht absolutisme:
Absloute vorsten, maar houden rekening met het algemeen belang van hun onderdanen. Onderwijs,
rechtsgelijkheid en eenheid zijn belangrijk voor deze vorsten.
Voorbeelden van Vorsten:
-Jozef II van Oostenrijk
-Frederik de grote van Pruisen
-Chaterina de Grote van Rusland
Catherina voerde hervormingen door in Rusland (1729-1796):
Geloofsvrijheid
Afschaffing pijnbanken
Vaccinatie tegen pokken
Russische universiteiten en andere onderwijs instellingen
Ze maakte een grondwet
Welke ideeën ontstonden tijdens de Verlichting over de ideale samenleving?
Kenmerkende aspecten:
-Het streven van vorsten naar absolute macht
-Wetenschappelijke revolutie
-Rationeel optimisme en een ‘verlicht denken’ dat werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving
-Voortbestaan van het ancien Régieme met pogingen om het vorstelijk bestuur een eigentijdse
verlichte vorm te geven
In verlicht denken staan twee denkvormen centraal:
1. Empirisme
2. Rationalisme
Rene Decartes is een voorbeeld van een rationalist. Hij durft met eigen waarnemingen tot kennis te
komen. Cogito ergo sum: Ik denk dus ik besta.
Door de verlichting worden de regels door de kerk opgesteld nog eens bekeken. Mensen zien
veranderingen ten opzichte van die regels.
Twee stromingen in het verlicht denken:
1. De Gematigde, die evenwicht zoeken tussen rede en traditie
2. Radicale denkers, die uitgaan van universele waarde als democratie, gelijkheid, vrijheid.
Absolutisme:
Vorstenhuizen worden op politiek, militair en religieus gebied verder uitgebreid en gecentraliseerd
(Denk aan Lodewijk XVI) ook wel Droit Divin genoemd. Het goddelijke recht om op aarde te heersen.
Ingrijpende veranderingen in Frankrijk:
Het leger wordt hervormd
Via het mercantilisme deelt de overheid mee in winsten van de Franse economie
Katholicisme wordt staatsgodsdienst (1685 Edict van Nantes)
De centralisatie zorgt voor efficient bestuur, maar kan de uitgaven niet onderhouden
De Verlichting vindt zijn weg via boeken en publieke plekken, daardoor gaan steeds meer mensen er
over nadenken, waardoor vorsten steeds meer rekening moeten houden met de verlichtingsideeën
en soms worden ze zelfs verboden.
Verlicht absolutisme:
Absloute vorsten, maar houden rekening met het algemeen belang van hun onderdanen. Onderwijs,
rechtsgelijkheid en eenheid zijn belangrijk voor deze vorsten.
Voorbeelden van Vorsten:
-Jozef II van Oostenrijk
-Frederik de grote van Pruisen
-Chaterina de Grote van Rusland
Catherina voerde hervormingen door in Rusland (1729-1796):
Geloofsvrijheid
Afschaffing pijnbanken
Vaccinatie tegen pokken
Russische universiteiten en andere onderwijs instellingen
Ze maakte een grondwet
