Ontwikkeling in zorg en maatschappij.
Kennistoets 4.2
Les 4.1: Herken de zorgvragen van jouw zorgvragers en ken de wet
Na deze les kun je:
zorgvragen selecteren in laag-complexe situaties in de langdurige zorg en
deze plaatsen in de context van de WLZ en WMO.
uitleggen wat zorgzwaartepakketten zijn.
uitleggen wat de link is tussen zorgzwaartepakketten en de Wet Langdurige Zorg.
Voorbereiding les:
Het uitgangspunt van de overheid werd: vraagsturing in de zorg. Bij vraagsturing worden de structuur
en de financiering van de gezondheidszorg en de daarmee samenhangende beleidsterreinen zo
georganiseerd dat beter wordt ingespeeld op wat cliënten nodig hebben en belangrijk vinden.
Vraagsturing is dus de facilitering van vraaggerichte zorgverlening.
Een manier om dat te bereiken is de cliënt de middelen (geld) en de verantwoordelijkheid geven om
zorg naar behoefte ‘in te kopen’. Een goed voorbeeld is het persoonsgebonden budget. Met de
invoering van het ‘nieuwe zorgstelsel’ in 2006 is zowel de wetgeving als de financiering op de schop
gegaan, om vraagsturing te bevorderen.
Ook de bekostiging van zorgzwaartepakketten (ZZP’s) in de langdurige zorg is vraaggericht: een
verpleeghuis krijgt geen geld meer voor het aantal bedden, maar voor de zorg die het uitvoert. In dit
nieuwe stelsel heeft de overheid ingezet op (gereguleerde) marktwerking om vraagsturing te
stimuleren. Daarbij zijn zorgverzekeraars verantwoordelijk gemaakt voor de inkoop van voldoende
zorg, van voldoende kwaliteit tegen een redelijke prijs.
De overheid stimuleert en dwingt tot marktwerking
Zowel de wetgeving als de financiering is veranderd om vraaggestuurde zorg te bevorderen.
Zo past de Zorgverzekeringwet (2006) beter bij vraaggestuurde zorg, onder meer door de zorg als
functie te omschrijven, los van de vraag wie de zorg verleent.
Ook de financiering van de langdurige zorg is veranderd. De Wlz omvat verschillende elementen die
de marktwerking buiten de (intramurale) instellingen vergroten en daardoor vraaggestuurde zorg
bevorderen. Die elementen zijn:
- PGB
- Betaling op grond van verleende zorg binnen een geïndiceerd zorgprofiel. Een verpleeghuis
ontvangt geld voor geleverde diensten, zoals verblijf, persoonlijke verzorging, verpleging,
behandeling, op basis van het zorgzwaartepakket (ZZP) van een cliënt. Functiegerichte
bekostiging van ‘bedden’ en ‘ligdagen’ is geleidelijk bijna afgeschaft.
Zorginstellingen voor langdurige zorg zijn sinds 2008 verplicht om in samenspraak met hun cliënten
een individueel zorg-leefplan op te stellen. Daarin leggen cliënten en zorgverlener vast hoe het
zorgzwaartepakket wordt ingevuld. Er wordt afgesproken welke zorg de cliënt krijgt.
Het beleid en de financiering sturen het leveren van zorg aan, op een plaats en in een vorm die bij de
vraag van mensen past (vraaggericht). Alleen voor complexe, intensieve (vooral curatieve) zorg is een
instelling zoals een ziekenhuis nodig. Maar ook complexe zorg kan steeds vaker thuis of ambulant
worden geboden, al dan niet met ondersteuning door technologische middelen.
, In de geestelijke gezondheidszorg en de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is deze
extramuralisering (verschuiving van intramuraal naar extramuraal) ook zichtbaar.
De wet langdurige zorg (WLZ).
De Wlz vergoedt kosten van ‘onverzekerbare zorg ’: kosten die eigenlijk niemand kan opbrengen.
Daarom is destijds (1968) gekozen voor een volksverzekering via een wet (Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten AWBZ ) naast de bestaande wet voor de ‘gewone’ ziektekosten. De AWBZ is per 1
januari 2015 vervangen door de Wet langdurige zorg.
In de toelichting van het wetsvoorstel staat: ‘Regie naar vermogen. Met professionele zorg, zo thuis
mogelijk’. Dat vraagt meer maatwerk, met zorg in de buurt en meer afstemming en samenwerking
tussen zorgaanbieders. Voor degenen die ‘zware zorg’ in een instelling nodig hebben blijft dat
mogelijk.
De Wlz regelt namelijk de zorg voor mensen met een indicatie voor langdurige zorg in combinatie
met verblijf in een zorginstelling. Het gaat kortom om ‘zware zorg’ voor mensen met
een blijvende lichamelijke of psychogeriatrische aandoening of beperking, mensen met een blijvende
verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke handicap en mensen met langdurige GGZ-problematiek.
In aanmerking komt een persoon vanwege een beperking die daardoor blijvend behoefte heeft aan:
- permanent toezicht ter voorkoming van escalatie of ernstig nadeel; of
- 24 uur per dag zorg in de nabijheid, omdat de cliënt, om ernstig nadeel voor hem zelf te
voorkomen,
o door fysieke problemen voortdurend begeleiding, verpleging of overname van
zelfzorg nodig heeft, of
o door zware regieproblemen voortdurend begeleiding of overname van taken nodig
heeft.
Mensen die naar verwachting niet hun leven lang de zorg nodig hebben, vallen onder de Wmo en
Zvw.
Een uitzondering zijn (jong)volwassenen met een licht verstandelijke beperking (LVG), om de
continuïteit van de zorg te garanderen nadat ze achttien jaar zijn geworden.
De langdurige GGZ is tijdelijk geregeld. De eerste drie jaar van verblijf met behandeling in de GGZ
wordt vanuit de zorgverzekering vergoed. Mensen die na drie jaar aaneengesloten verblijf in een
GGZ-instelling nog steeds in de instelling verblijven, vallen onder de Wlz. De WLZ vergoedt ook:
- behandeling: WLZ-behandeling en algemene medische zorg
- hulpmiddelen
- vervoer
- woningaanpassingen voor clienten tot 18 jaar
De premie bedraagt 12,55 % van het inkomen over de eerste en tweede belastingschijf (http://www.
belastingdienst.nl). De overheid stopt er overigens zelf ook geld in. En mensen betalen een eigen
bijdrage voor verblijf in een instelling.
Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) stelt de indicatie voor Wlz-zorg.
- Elke regio heeft een indicatiecentrum.
- In de Wet langdurige zorg wordt de indicatie uitgedrukt in een zorgprofiel. Dat geeft de
zorgbehoefte aan, naar aard en globale omvang; niet meer in uren. Zorgaanbieders zijn
Kennistoets 4.2
Les 4.1: Herken de zorgvragen van jouw zorgvragers en ken de wet
Na deze les kun je:
zorgvragen selecteren in laag-complexe situaties in de langdurige zorg en
deze plaatsen in de context van de WLZ en WMO.
uitleggen wat zorgzwaartepakketten zijn.
uitleggen wat de link is tussen zorgzwaartepakketten en de Wet Langdurige Zorg.
Voorbereiding les:
Het uitgangspunt van de overheid werd: vraagsturing in de zorg. Bij vraagsturing worden de structuur
en de financiering van de gezondheidszorg en de daarmee samenhangende beleidsterreinen zo
georganiseerd dat beter wordt ingespeeld op wat cliënten nodig hebben en belangrijk vinden.
Vraagsturing is dus de facilitering van vraaggerichte zorgverlening.
Een manier om dat te bereiken is de cliënt de middelen (geld) en de verantwoordelijkheid geven om
zorg naar behoefte ‘in te kopen’. Een goed voorbeeld is het persoonsgebonden budget. Met de
invoering van het ‘nieuwe zorgstelsel’ in 2006 is zowel de wetgeving als de financiering op de schop
gegaan, om vraagsturing te bevorderen.
Ook de bekostiging van zorgzwaartepakketten (ZZP’s) in de langdurige zorg is vraaggericht: een
verpleeghuis krijgt geen geld meer voor het aantal bedden, maar voor de zorg die het uitvoert. In dit
nieuwe stelsel heeft de overheid ingezet op (gereguleerde) marktwerking om vraagsturing te
stimuleren. Daarbij zijn zorgverzekeraars verantwoordelijk gemaakt voor de inkoop van voldoende
zorg, van voldoende kwaliteit tegen een redelijke prijs.
De overheid stimuleert en dwingt tot marktwerking
Zowel de wetgeving als de financiering is veranderd om vraaggestuurde zorg te bevorderen.
Zo past de Zorgverzekeringwet (2006) beter bij vraaggestuurde zorg, onder meer door de zorg als
functie te omschrijven, los van de vraag wie de zorg verleent.
Ook de financiering van de langdurige zorg is veranderd. De Wlz omvat verschillende elementen die
de marktwerking buiten de (intramurale) instellingen vergroten en daardoor vraaggestuurde zorg
bevorderen. Die elementen zijn:
- PGB
- Betaling op grond van verleende zorg binnen een geïndiceerd zorgprofiel. Een verpleeghuis
ontvangt geld voor geleverde diensten, zoals verblijf, persoonlijke verzorging, verpleging,
behandeling, op basis van het zorgzwaartepakket (ZZP) van een cliënt. Functiegerichte
bekostiging van ‘bedden’ en ‘ligdagen’ is geleidelijk bijna afgeschaft.
Zorginstellingen voor langdurige zorg zijn sinds 2008 verplicht om in samenspraak met hun cliënten
een individueel zorg-leefplan op te stellen. Daarin leggen cliënten en zorgverlener vast hoe het
zorgzwaartepakket wordt ingevuld. Er wordt afgesproken welke zorg de cliënt krijgt.
Het beleid en de financiering sturen het leveren van zorg aan, op een plaats en in een vorm die bij de
vraag van mensen past (vraaggericht). Alleen voor complexe, intensieve (vooral curatieve) zorg is een
instelling zoals een ziekenhuis nodig. Maar ook complexe zorg kan steeds vaker thuis of ambulant
worden geboden, al dan niet met ondersteuning door technologische middelen.
, In de geestelijke gezondheidszorg en de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking is deze
extramuralisering (verschuiving van intramuraal naar extramuraal) ook zichtbaar.
De wet langdurige zorg (WLZ).
De Wlz vergoedt kosten van ‘onverzekerbare zorg ’: kosten die eigenlijk niemand kan opbrengen.
Daarom is destijds (1968) gekozen voor een volksverzekering via een wet (Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten AWBZ ) naast de bestaande wet voor de ‘gewone’ ziektekosten. De AWBZ is per 1
januari 2015 vervangen door de Wet langdurige zorg.
In de toelichting van het wetsvoorstel staat: ‘Regie naar vermogen. Met professionele zorg, zo thuis
mogelijk’. Dat vraagt meer maatwerk, met zorg in de buurt en meer afstemming en samenwerking
tussen zorgaanbieders. Voor degenen die ‘zware zorg’ in een instelling nodig hebben blijft dat
mogelijk.
De Wlz regelt namelijk de zorg voor mensen met een indicatie voor langdurige zorg in combinatie
met verblijf in een zorginstelling. Het gaat kortom om ‘zware zorg’ voor mensen met
een blijvende lichamelijke of psychogeriatrische aandoening of beperking, mensen met een blijvende
verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke handicap en mensen met langdurige GGZ-problematiek.
In aanmerking komt een persoon vanwege een beperking die daardoor blijvend behoefte heeft aan:
- permanent toezicht ter voorkoming van escalatie of ernstig nadeel; of
- 24 uur per dag zorg in de nabijheid, omdat de cliënt, om ernstig nadeel voor hem zelf te
voorkomen,
o door fysieke problemen voortdurend begeleiding, verpleging of overname van
zelfzorg nodig heeft, of
o door zware regieproblemen voortdurend begeleiding of overname van taken nodig
heeft.
Mensen die naar verwachting niet hun leven lang de zorg nodig hebben, vallen onder de Wmo en
Zvw.
Een uitzondering zijn (jong)volwassenen met een licht verstandelijke beperking (LVG), om de
continuïteit van de zorg te garanderen nadat ze achttien jaar zijn geworden.
De langdurige GGZ is tijdelijk geregeld. De eerste drie jaar van verblijf met behandeling in de GGZ
wordt vanuit de zorgverzekering vergoed. Mensen die na drie jaar aaneengesloten verblijf in een
GGZ-instelling nog steeds in de instelling verblijven, vallen onder de Wlz. De WLZ vergoedt ook:
- behandeling: WLZ-behandeling en algemene medische zorg
- hulpmiddelen
- vervoer
- woningaanpassingen voor clienten tot 18 jaar
De premie bedraagt 12,55 % van het inkomen over de eerste en tweede belastingschijf (http://www.
belastingdienst.nl). De overheid stopt er overigens zelf ook geld in. En mensen betalen een eigen
bijdrage voor verblijf in een instelling.
Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) stelt de indicatie voor Wlz-zorg.
- Elke regio heeft een indicatiecentrum.
- In de Wet langdurige zorg wordt de indicatie uitgedrukt in een zorgprofiel. Dat geeft de
zorgbehoefte aan, naar aard en globale omvang; niet meer in uren. Zorgaanbieders zijn
