Eindscriptie 2019
Hogeschool InHolland Diemen
Bedrijfseconomie Voltijd
Het effect van E-health op de kostprijzen van DBC’s
Hoofdvraag:
Wat is het effect van e-health op de kostprijzen van DBC-zorgproducten op de polikliniek interne
geneeskunde in het x Ziekenhuis?
Deelvragen:
1. Wat zegt de theorie over het effect van e-health op de zorgkosten van ziekenhuizen?
2. Hoe wordt de huidige kostprijs van DBC-zorgproducten berekend bij de kliniek interne
geneeskunde in het x ziekenhuis?
3. Welke factoren hebben na het implementeren van e-health in de bekostigingsstructuur
invloed op de kostprijzen van DBC-zorgproducten op de afdeling interne polikliniek?
4. Hoe zien na het implementeren van e-health in de bekostigingsstructuur de kostprijzen van
DBC-zorgproducten op de afdeling interne polikliniek eruit?
Student: X
Studentennummer en klas: XX
Instituut: Hogeschool Inholland, Diemen
Opleiding: Bedrijfseconomie – Voltijd
Bedrijfsbegeleidster: José Roffelsen
Scriptiebegeleider: Jan Koghee
Geslaagd: September 2019
,Scriptieverslag e-health en kostprijzen
Samenvatting
E-health is het gebruik van informatie-en communicatietechnologie ter ondersteuning of verbetering
van de gezondheid en de gezondheidszorg. Zorgaanbieders in de medisch-specialistische zorg kunnen
sinds 1 januari 2018 ook schriftelijke of belconsulten declareren. Voor die tijd konden zij alleen
polikliniekbezoeken declareren (NZa, 2017). De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) wil hiermee e-
healthtoepassing stimuleren en voorkomen dat patiënten onnodig op de polikliniek moeten komen
als een bel- of e-consult voldoende kan zijn.
Voorheen werd aan de afdeling polikliniek interne geneeskunde geen vergoeding verstrekt wanneer
een arts met een patiënt belde. Sinds de implementatie van de veranderingen wordt dit wel vergoed.
Dit leidt ertoe dat op de afdeling interne polikliniek de samenstelling van de kostprijs verandert.
Het doel van dit onderzoek is om meer inzicht krijgen in het effect van e-health op de kosten van
DBC-zorgproducten op de afdeling polikliniek interne geneeskunde en op de kostprijzen van DBC-
zorgproducten op de afdeling polikliniek interne geneeskunde.
Hiervoor is de volgende onderzoeksvraag opgesteld: Wat is het effect van e-health op de kostprijzen
van DBC-zorgproducten op de polikliniek interne geneeskunde in het x Ziekenhuis? In het geval van
een open onderzoeksvraag wordt kwalitatief onderzoek uitgevoerd (Baarda, 2014).
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag zijn interviews afgenomen met vijf
medewerkers op de poli interne geneeskunde aan de hand van een topiclijst. Om de onderwerpen te
bepalen zijn verschillen bronnen gebruikt. Voor het vinden naar relevante literatuur is
gebruikgemaakt van de zoekmachines Google en Google Scholar.
Er kan uit dit onderzoek geconcludeerd worden dat het effect van e-health-toepassingen op de
kostprijzen van DBC-zorgproducten nog niet groot is, omdat de toepassingen op de poli interne
geneeskunde niet adequaat worden geïmplementeerd. Wel zullen de kostprijzen van DBC-
zorgproducten door e-health dalen omdat het aantal zorgactiviteiten en de kosten in het x
Ziekenhuis dalen.
De geïnterviewden vinden dat weinig veranderd is op de poli interne geneeskunde sinds het invoeren
van e-health. Dit heeft verschillende oorzaken. Dokters zijn zich er vaak niet van bewust dat e-health
ook een mogelijkheid is om in contact te komen met patiënten. Ze zetten e-health-toepassingen nog
te weinig in bij patiënten. Verder is op de poli interne geneeskunde vaak sprake van acute zorg,
waardoor een e-health-toepassing bij deze patiënten niet voor de hand ligt.
Op basis hiervan wordt aanbevolen om e-health meer in te zetten op de poli interne geneeskunde
door patiënten voordat ze naar de poli komen al een vragenlijst te laten invullen over e-health-
toepassingen. Eventueel vervolgonderzoek kan zich richten op het effect van een digitale vragenlijst
voor het eerste consult omdat nog onduidelijk is hoe efficiënt e-health is als het adequaat wordt
ingezet. Door patiënten voor het consult vragen te stellen, kan een consult sneller verlopen
X ZIEKENHUIS BEDRIJFSECONOMIE INHOLLAND DIEMEN 1
,Scriptieverslag e-health en kostprijzen
Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................1
Tabellenlijst............................................................................................................................................3
Figurenlijst..............................................................................................................................................4
Afkortingenlijst.......................................................................................................................................4
Begrippenlijst..........................................................................................................................................5
1. Inleiding..............................................................................................................................................6
1.1 Onderwerp...................................................................................................................................6
1.2 Aanleiding tot onderzoek.............................................................................................................7
1.3 Probleemanalyse..........................................................................................................................8
1.4 Doelstellingen...............................................................................................................................8
1.5 Probleemstelling...........................................................................................................................8
2. Data en methode van onderzoek.......................................................................................................9
2.1 Onderzoeksopzet..........................................................................................................................9
2.2 Methodologie...............................................................................................................................9
2.2.1 Methodologie deelvraag 1.....................................................................................................9
2.2.2 Methodologie deelvraag 2...................................................................................................10
2.2.3 Methodologie deelvraag 3...................................................................................................10
2.2.4 Methodologie deelvraag 4...................................................................................................11
2.3 Voorwaarden..............................................................................................................................11
3. Theoretisch kader.............................................................................................................................12
3.1 Activity based costing (abc)........................................................................................................12
3.2 E-health......................................................................................................................................13
3.3 Verwachte effecten van e-health op zorgkosten........................................................................14
3.3.1 Literatuuronderzoek............................................................................................................14
3.3.2 Afname van zorgkosten.......................................................................................................15
3.3.3 Afname van zorgkosten in de komende vijf jaar..................................................................16
3.3.4 Effecten van e-health toepassingen bij verschillende aandoeningen..................................17
3.3.5 Effect van teledermatologie.................................................................................................18
3.3.6 E-health vervangt reguliere zorg niet...................................................................................18
3.4 LOGEX-kostprijsmodel................................................................................................................19
3.4.1 Stap 1: Data, clustering, organisatiestructuur......................................................................20
3.4.2 Stap 2: Verdeling kosten naar afdelingen............................................................................21
3.4.3 Stap 3: Verdeling kosten naar producten............................................................................21
3.4.4 Stap 4: Output kostprijzen en benchmark...........................................................................21
4. Onderzoek........................................................................................................................................21
X ZIEKENHUIS BEDRIJFSECONOMIE INHOLLAND DIEMEN 2
, Scriptieverslag e-health en kostprijzen
4.1 Inleiding......................................................................................................................................21
4.2 Resultaten deelvraag 2...............................................................................................................22
4.3 Beantwoording deelvraag 2........................................................................................................24
4.4 Resultaten deelvraag 3...............................................................................................................25
4.5 Beantwoording deelvraag 3........................................................................................................29
4.6 Resultaten deelvraag 4...............................................................................................................30
4.6.1 Verwachte kostprijs 2018....................................................................................................30
4.6.2 Zorgactiviteiten 2018...........................................................................................................30
4.7 Beantwoording deelvraag 4........................................................................................................32
5. Conclusies.........................................................................................................................................33
5.1 Inleiding......................................................................................................................................34
5.2 beantwoording hoofdvraag........................................................................................................34
5.3 Conclusies...................................................................................................................................35
6. Discussie...........................................................................................................................................36
7. Aanbevelingen..................................................................................................................................37
Bibliografie...........................................................................................................................................38
Bijlagen.................................................................................................................................................40
Bijlage A: Topic- en vragenlijst..........................................................................................................41
Bijlage B: Effecten van e-health toepassingen op zorgkosten bij verschillende aandoeningen........43
Bijlage C: Uitgeschreven interviews..................................................................................................46
Bijlage D: De standaardkostprijs van een poliklinisch consult..........................................................65
Bijlage E: Stappenplan kostprijsberekening......................................................................................65
Bijlage F: Data polikliniek interne geneeskunde...............................................................................68
Bijlage G: Aanleverspecificaties........................................................................................................70
Bijlage H: Zorgactiviteiten DBC diabetes januari 2017 en januari 2018............................................72
Tabellenlijst
Tabel 1. Topiclijst interviews................................................................................................................41
Tabel 2. Vragenlijst interviews..............................................................................................................43
X ZIEKENHUIS BEDRIJFSECONOMIE INHOLLAND DIEMEN 3
Hogeschool InHolland Diemen
Bedrijfseconomie Voltijd
Het effect van E-health op de kostprijzen van DBC’s
Hoofdvraag:
Wat is het effect van e-health op de kostprijzen van DBC-zorgproducten op de polikliniek interne
geneeskunde in het x Ziekenhuis?
Deelvragen:
1. Wat zegt de theorie over het effect van e-health op de zorgkosten van ziekenhuizen?
2. Hoe wordt de huidige kostprijs van DBC-zorgproducten berekend bij de kliniek interne
geneeskunde in het x ziekenhuis?
3. Welke factoren hebben na het implementeren van e-health in de bekostigingsstructuur
invloed op de kostprijzen van DBC-zorgproducten op de afdeling interne polikliniek?
4. Hoe zien na het implementeren van e-health in de bekostigingsstructuur de kostprijzen van
DBC-zorgproducten op de afdeling interne polikliniek eruit?
Student: X
Studentennummer en klas: XX
Instituut: Hogeschool Inholland, Diemen
Opleiding: Bedrijfseconomie – Voltijd
Bedrijfsbegeleidster: José Roffelsen
Scriptiebegeleider: Jan Koghee
Geslaagd: September 2019
,Scriptieverslag e-health en kostprijzen
Samenvatting
E-health is het gebruik van informatie-en communicatietechnologie ter ondersteuning of verbetering
van de gezondheid en de gezondheidszorg. Zorgaanbieders in de medisch-specialistische zorg kunnen
sinds 1 januari 2018 ook schriftelijke of belconsulten declareren. Voor die tijd konden zij alleen
polikliniekbezoeken declareren (NZa, 2017). De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) wil hiermee e-
healthtoepassing stimuleren en voorkomen dat patiënten onnodig op de polikliniek moeten komen
als een bel- of e-consult voldoende kan zijn.
Voorheen werd aan de afdeling polikliniek interne geneeskunde geen vergoeding verstrekt wanneer
een arts met een patiënt belde. Sinds de implementatie van de veranderingen wordt dit wel vergoed.
Dit leidt ertoe dat op de afdeling interne polikliniek de samenstelling van de kostprijs verandert.
Het doel van dit onderzoek is om meer inzicht krijgen in het effect van e-health op de kosten van
DBC-zorgproducten op de afdeling polikliniek interne geneeskunde en op de kostprijzen van DBC-
zorgproducten op de afdeling polikliniek interne geneeskunde.
Hiervoor is de volgende onderzoeksvraag opgesteld: Wat is het effect van e-health op de kostprijzen
van DBC-zorgproducten op de polikliniek interne geneeskunde in het x Ziekenhuis? In het geval van
een open onderzoeksvraag wordt kwalitatief onderzoek uitgevoerd (Baarda, 2014).
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag zijn interviews afgenomen met vijf
medewerkers op de poli interne geneeskunde aan de hand van een topiclijst. Om de onderwerpen te
bepalen zijn verschillen bronnen gebruikt. Voor het vinden naar relevante literatuur is
gebruikgemaakt van de zoekmachines Google en Google Scholar.
Er kan uit dit onderzoek geconcludeerd worden dat het effect van e-health-toepassingen op de
kostprijzen van DBC-zorgproducten nog niet groot is, omdat de toepassingen op de poli interne
geneeskunde niet adequaat worden geïmplementeerd. Wel zullen de kostprijzen van DBC-
zorgproducten door e-health dalen omdat het aantal zorgactiviteiten en de kosten in het x
Ziekenhuis dalen.
De geïnterviewden vinden dat weinig veranderd is op de poli interne geneeskunde sinds het invoeren
van e-health. Dit heeft verschillende oorzaken. Dokters zijn zich er vaak niet van bewust dat e-health
ook een mogelijkheid is om in contact te komen met patiënten. Ze zetten e-health-toepassingen nog
te weinig in bij patiënten. Verder is op de poli interne geneeskunde vaak sprake van acute zorg,
waardoor een e-health-toepassing bij deze patiënten niet voor de hand ligt.
Op basis hiervan wordt aanbevolen om e-health meer in te zetten op de poli interne geneeskunde
door patiënten voordat ze naar de poli komen al een vragenlijst te laten invullen over e-health-
toepassingen. Eventueel vervolgonderzoek kan zich richten op het effect van een digitale vragenlijst
voor het eerste consult omdat nog onduidelijk is hoe efficiënt e-health is als het adequaat wordt
ingezet. Door patiënten voor het consult vragen te stellen, kan een consult sneller verlopen
X ZIEKENHUIS BEDRIJFSECONOMIE INHOLLAND DIEMEN 1
,Scriptieverslag e-health en kostprijzen
Inhoudsopgave
Samenvatting..........................................................................................................................................1
Tabellenlijst............................................................................................................................................3
Figurenlijst..............................................................................................................................................4
Afkortingenlijst.......................................................................................................................................4
Begrippenlijst..........................................................................................................................................5
1. Inleiding..............................................................................................................................................6
1.1 Onderwerp...................................................................................................................................6
1.2 Aanleiding tot onderzoek.............................................................................................................7
1.3 Probleemanalyse..........................................................................................................................8
1.4 Doelstellingen...............................................................................................................................8
1.5 Probleemstelling...........................................................................................................................8
2. Data en methode van onderzoek.......................................................................................................9
2.1 Onderzoeksopzet..........................................................................................................................9
2.2 Methodologie...............................................................................................................................9
2.2.1 Methodologie deelvraag 1.....................................................................................................9
2.2.2 Methodologie deelvraag 2...................................................................................................10
2.2.3 Methodologie deelvraag 3...................................................................................................10
2.2.4 Methodologie deelvraag 4...................................................................................................11
2.3 Voorwaarden..............................................................................................................................11
3. Theoretisch kader.............................................................................................................................12
3.1 Activity based costing (abc)........................................................................................................12
3.2 E-health......................................................................................................................................13
3.3 Verwachte effecten van e-health op zorgkosten........................................................................14
3.3.1 Literatuuronderzoek............................................................................................................14
3.3.2 Afname van zorgkosten.......................................................................................................15
3.3.3 Afname van zorgkosten in de komende vijf jaar..................................................................16
3.3.4 Effecten van e-health toepassingen bij verschillende aandoeningen..................................17
3.3.5 Effect van teledermatologie.................................................................................................18
3.3.6 E-health vervangt reguliere zorg niet...................................................................................18
3.4 LOGEX-kostprijsmodel................................................................................................................19
3.4.1 Stap 1: Data, clustering, organisatiestructuur......................................................................20
3.4.2 Stap 2: Verdeling kosten naar afdelingen............................................................................21
3.4.3 Stap 3: Verdeling kosten naar producten............................................................................21
3.4.4 Stap 4: Output kostprijzen en benchmark...........................................................................21
4. Onderzoek........................................................................................................................................21
X ZIEKENHUIS BEDRIJFSECONOMIE INHOLLAND DIEMEN 2
, Scriptieverslag e-health en kostprijzen
4.1 Inleiding......................................................................................................................................21
4.2 Resultaten deelvraag 2...............................................................................................................22
4.3 Beantwoording deelvraag 2........................................................................................................24
4.4 Resultaten deelvraag 3...............................................................................................................25
4.5 Beantwoording deelvraag 3........................................................................................................29
4.6 Resultaten deelvraag 4...............................................................................................................30
4.6.1 Verwachte kostprijs 2018....................................................................................................30
4.6.2 Zorgactiviteiten 2018...........................................................................................................30
4.7 Beantwoording deelvraag 4........................................................................................................32
5. Conclusies.........................................................................................................................................33
5.1 Inleiding......................................................................................................................................34
5.2 beantwoording hoofdvraag........................................................................................................34
5.3 Conclusies...................................................................................................................................35
6. Discussie...........................................................................................................................................36
7. Aanbevelingen..................................................................................................................................37
Bibliografie...........................................................................................................................................38
Bijlagen.................................................................................................................................................40
Bijlage A: Topic- en vragenlijst..........................................................................................................41
Bijlage B: Effecten van e-health toepassingen op zorgkosten bij verschillende aandoeningen........43
Bijlage C: Uitgeschreven interviews..................................................................................................46
Bijlage D: De standaardkostprijs van een poliklinisch consult..........................................................65
Bijlage E: Stappenplan kostprijsberekening......................................................................................65
Bijlage F: Data polikliniek interne geneeskunde...............................................................................68
Bijlage G: Aanleverspecificaties........................................................................................................70
Bijlage H: Zorgactiviteiten DBC diabetes januari 2017 en januari 2018............................................72
Tabellenlijst
Tabel 1. Topiclijst interviews................................................................................................................41
Tabel 2. Vragenlijst interviews..............................................................................................................43
X ZIEKENHUIS BEDRIJFSECONOMIE INHOLLAND DIEMEN 3
