PC Astma en COPD (TBL)
Casus
- Episoden kortademig
o Erger bij inspanning
- Last van mist, overgang warmte naar koude
o Vooral in februari en maart
- Inhalatiemedicatie (salbutamol)
- Lab
o Eosinofielen verhoogd
o Totaal IgE verhoogd
o Positieve RAST op boompollen
- Spirometrie
o Naar boven krachtige inademing
o Onder x-as uitademing
o VC= vitale capaciteit
▪ 4,94= 111% van normale waarde
▪ FEV1= op 86% van voorspelde waarde, dus te laag
o FEV1= forced expiratory volume in 1 seconde (hoeveel lucht je in 1 sec. uitademt)
o Residu= hoeveelheid lucht dat overblijft in longen na maximale uitademing
o Voor normaalwaarden kijken naar lengte, leeftijd en geslacht
o Luchtwegvernauwing bij uitademing > kan opgelost worden met salbutamol > duidt
op reversibele bronchusobstructie
▪ Reversibel bij 12% toename van de waarde
▪ Salbutamol= verslapt luchtwegen (als dit goed werkt > duidt erop dat het
probleem gepaard gaat met spasme van gladde spiercellen in luchtwegen)
- Conclusie
o Allergisch eosinofiele astma, later ontstaan
o Reversibele bronchusobstructie (FEV1 neemt toe met > 12% van voorspelde waarde)
o Bronchusspasme
o Boompollenallergie
o Eosinofiele bloedcellen verhoogd (bij deel van astmapatiënten te zien)
Astma
- Reversibele bronchusobstructie, opgewekt door:
o Allergische prikkels
o Aspecifieke prikkels
o Dus prikkels die luchtwegen prikkelen
- Bronchoscoop naar luchtwegen kijken:
, o Bij astma: luchtwegen gezwollen, doorgankelijkheid luchtweg nauwer, oedemateus
- Pathologie astma:
o Na biopt
o Basaalmembraan verdikt
o Gladde spiercellen verdikt
o Diffuus zwelling, oedeem > kleine diameter
- De oedeem/ contractie gladde spiercellen dragen
beiden bij aan kortademigheid
- Vooral jonge mensen krijgen astma, kan echter op
alle leeftijden
o Bij verdwijnen in puberteit > kan
terugkomen op latere leeftijd
o Vaker bij vrouwen dan mannen
Ontsteking bij astma
- Begint vaak bij prikkeling door allergenen
- Kan leiden tot activatie mestcellen/
macrofagen/ DC > lymfocyten prikkelen die
stoffen afscheiden > kunnen leiden tot
ontsteking
o Hierdoor oedeem
- Stimulatie gladde spiercellen > kramp > kan
leiden tot snel ontstane kortademigheid
- In wand luchtwegen kunnen reacties ontstaan
- Zenuwprikkeling (vagaal) kan optreden
o Zenuwen kunnen invloed hebben op spiercellen
o Parasympatisch > samenknijpen
o Sympathisch > openstaan (want bij fight en flight > moet je lucht krijgen)
▪ Medicatie die lijken op adrenaline > zetten luchtwegen open
▪ Bv. salbutamol
- Processen in bloedvaten > die open gaan staan > kan leiden tot oedeem
Hoe ontstaat astma?
- Erfelijke aanleg speelt een rol
o Komt in families voor
- Prikkeling door allergenen > ontstekingsreactie in luchtwegen
o Vaakst door graspollen (hooikoorts)
o Boompollen/ berkenpollen
o Huisstofmuit: leeft graag in warmte en vochtigheid
o Honden en katten
- Bij inflammatie > bronchiale hyperreactiviteit
o Overmatige prikkelbaarheid van de luchtwegen
- Door obstructie > kan je gaan hoesten samen met bronchusspasme (prikkelhoest)
Allergietest
- Skin prick test
- Aantonen IgE in het bloed
- Screening: total IgE en specifiek IgE tegen:
o Huisstofmijt, kat, hond, graspollen, boompollen (berk, els, eik, wilg), onkruid,
schimmels
,Prikkels die luchtwegvernauwing geven
- Komen vooral tot stand bij inspanning
- Aspecifieke prikkels (bv. kou is ook een prikkel voor de luchtwegen) die luchtwegvernauwing
kunnen veroorzaken:
o Overgang warm > kou
▪ Veel bij schaatsers door koude/droge lucht
o Rook, parfum, lucht van eten
o Uitlaatgassen
o Inspanning (door veel ademen van koude en droge lucht)
o Virusinfecties
o Ontsteking in het KNO-gebied (neuspoliepen, sinusitis)
Symptomen astma
- Aanvalsgewijze kortademigheid, vaak uitgelokt door bekende prikkels
- Hoorbaar piepende ademhaling bij uitademing
o Bij inademing > onderdruk in borstkas > lucht naar binnen
▪ Bij inademing geen probleem, vernauwde luchtwegen komen juist meer
open
o Bij uitademing > druk je op borstkas > hogere druk > lucht naar buiten
▪ Je drukt ook op wand van luchtwegen in borstkas
▪ Dus de vernauwde luchtwegen > worden tijdens uitademing nog meer
dichtgedrukt (bij inademing opengezogen)
- Hoesten (prikkelhoest, sputum)
Lichamelijk onderzoek astma
- Inspectie
- Tijdens aanvallen:
o Tachypnoe, tachycardie, moeilijk praten, tekenen van angst, hoorbare ademhaling,
gebruik hulpademhalingsspieren
o Verlengd expirium, met hoorbaar piepend ademgeruis
- In stabiele episode:
o Vaak geen uitwendig zichtbare tekenen van dyspnoe
o Soms met stethoscoop hoorbaar piepend verlengd expirium
Aanvalsgewijze dyspnoe
- Bij astma vernauwen bronchi snel en
heftig op ingeademde prikkels
- Aantonen van hyperreactiviteit:
provocatietest
o Hiervoor wordt methacholine
gebruikt
▪ Histamine wordt niet
meer gebruikt door
bijwerkingen
o FVE1 wordt gemeten (maximaal
uitgeademde lucht na 1sec)
o Deze wordt herhaald na
gebruiken van metacholine
o Bij hoge gevoeligheid > FVE1 daalt al heel snel bij lage dosis histamine
o Bij mindere gevoeligheid > FVE1 daalt wat minder snel
, Behandeling astma
- Inhalatiemedicatie
- Luchtwegverwijders:
o B20sympathicomimetica: lijken op stoffen van sympathische stelsel
▪ Kortwerkend (salbutamol)
▪ Langwerkend (salmeterol, formoterol)
- Ontstekingsremmende middelen
o Inhalatie van corticosteroïden (bedesonide, beclomethason)
o Prednison (tijdens exacerbaties)
▪ Heel veel bijwerkingen > liever inhalerende middelen
- Als het niet werkt: ‘biologicals’, bv. anti-IL-5
bij eosinofiel astma
GINA-stappenplan
- Global initiatieve for astma
Checklist voor als behandeling niet werkt
- Te veel prikkels in omgeving
o Onbekende allergie (voedsel?)
- Roken
- Onvoldoende therapietrouw
- Te lage doses inhalatiesteroïden
- Verkeerd gebruik inhalatoren
- Onderliggende ziekte?
o Carconoïdtumor
o Eosinofiele granulomatosis met
polyangiitis (EGPA)
o Allergische aspergillose
Astma-aanval
- Ernst astma aanval:
o Snelle pols (> 110)
o Snelle ademhaling (> 25)
o Kan geen hele zinnen uitspreken
o Gebruik hulpademhalingsspieren
o Zacht ademgeruis
o Cyanose
o Bradycardie/ hypotensie
o Uitputting
o Verwardheid
o Bewustzijnsdaling
Behandeling astma-aanval
- Luchtwegverwijders (via vernevelaar of voorzetkamer)
o B2-mimetica
o Parasympathicolytica
▪ Anticholinergum: gaat prikkeloverdracht tegen > dus gaat spierstijfheid
tegen > verwijding van de spieren
- Ontstekingsremming
o Prednison
- Zuurstof
- Zo nodig beademing
Casus
- Episoden kortademig
o Erger bij inspanning
- Last van mist, overgang warmte naar koude
o Vooral in februari en maart
- Inhalatiemedicatie (salbutamol)
- Lab
o Eosinofielen verhoogd
o Totaal IgE verhoogd
o Positieve RAST op boompollen
- Spirometrie
o Naar boven krachtige inademing
o Onder x-as uitademing
o VC= vitale capaciteit
▪ 4,94= 111% van normale waarde
▪ FEV1= op 86% van voorspelde waarde, dus te laag
o FEV1= forced expiratory volume in 1 seconde (hoeveel lucht je in 1 sec. uitademt)
o Residu= hoeveelheid lucht dat overblijft in longen na maximale uitademing
o Voor normaalwaarden kijken naar lengte, leeftijd en geslacht
o Luchtwegvernauwing bij uitademing > kan opgelost worden met salbutamol > duidt
op reversibele bronchusobstructie
▪ Reversibel bij 12% toename van de waarde
▪ Salbutamol= verslapt luchtwegen (als dit goed werkt > duidt erop dat het
probleem gepaard gaat met spasme van gladde spiercellen in luchtwegen)
- Conclusie
o Allergisch eosinofiele astma, later ontstaan
o Reversibele bronchusobstructie (FEV1 neemt toe met > 12% van voorspelde waarde)
o Bronchusspasme
o Boompollenallergie
o Eosinofiele bloedcellen verhoogd (bij deel van astmapatiënten te zien)
Astma
- Reversibele bronchusobstructie, opgewekt door:
o Allergische prikkels
o Aspecifieke prikkels
o Dus prikkels die luchtwegen prikkelen
- Bronchoscoop naar luchtwegen kijken:
, o Bij astma: luchtwegen gezwollen, doorgankelijkheid luchtweg nauwer, oedemateus
- Pathologie astma:
o Na biopt
o Basaalmembraan verdikt
o Gladde spiercellen verdikt
o Diffuus zwelling, oedeem > kleine diameter
- De oedeem/ contractie gladde spiercellen dragen
beiden bij aan kortademigheid
- Vooral jonge mensen krijgen astma, kan echter op
alle leeftijden
o Bij verdwijnen in puberteit > kan
terugkomen op latere leeftijd
o Vaker bij vrouwen dan mannen
Ontsteking bij astma
- Begint vaak bij prikkeling door allergenen
- Kan leiden tot activatie mestcellen/
macrofagen/ DC > lymfocyten prikkelen die
stoffen afscheiden > kunnen leiden tot
ontsteking
o Hierdoor oedeem
- Stimulatie gladde spiercellen > kramp > kan
leiden tot snel ontstane kortademigheid
- In wand luchtwegen kunnen reacties ontstaan
- Zenuwprikkeling (vagaal) kan optreden
o Zenuwen kunnen invloed hebben op spiercellen
o Parasympatisch > samenknijpen
o Sympathisch > openstaan (want bij fight en flight > moet je lucht krijgen)
▪ Medicatie die lijken op adrenaline > zetten luchtwegen open
▪ Bv. salbutamol
- Processen in bloedvaten > die open gaan staan > kan leiden tot oedeem
Hoe ontstaat astma?
- Erfelijke aanleg speelt een rol
o Komt in families voor
- Prikkeling door allergenen > ontstekingsreactie in luchtwegen
o Vaakst door graspollen (hooikoorts)
o Boompollen/ berkenpollen
o Huisstofmuit: leeft graag in warmte en vochtigheid
o Honden en katten
- Bij inflammatie > bronchiale hyperreactiviteit
o Overmatige prikkelbaarheid van de luchtwegen
- Door obstructie > kan je gaan hoesten samen met bronchusspasme (prikkelhoest)
Allergietest
- Skin prick test
- Aantonen IgE in het bloed
- Screening: total IgE en specifiek IgE tegen:
o Huisstofmijt, kat, hond, graspollen, boompollen (berk, els, eik, wilg), onkruid,
schimmels
,Prikkels die luchtwegvernauwing geven
- Komen vooral tot stand bij inspanning
- Aspecifieke prikkels (bv. kou is ook een prikkel voor de luchtwegen) die luchtwegvernauwing
kunnen veroorzaken:
o Overgang warm > kou
▪ Veel bij schaatsers door koude/droge lucht
o Rook, parfum, lucht van eten
o Uitlaatgassen
o Inspanning (door veel ademen van koude en droge lucht)
o Virusinfecties
o Ontsteking in het KNO-gebied (neuspoliepen, sinusitis)
Symptomen astma
- Aanvalsgewijze kortademigheid, vaak uitgelokt door bekende prikkels
- Hoorbaar piepende ademhaling bij uitademing
o Bij inademing > onderdruk in borstkas > lucht naar binnen
▪ Bij inademing geen probleem, vernauwde luchtwegen komen juist meer
open
o Bij uitademing > druk je op borstkas > hogere druk > lucht naar buiten
▪ Je drukt ook op wand van luchtwegen in borstkas
▪ Dus de vernauwde luchtwegen > worden tijdens uitademing nog meer
dichtgedrukt (bij inademing opengezogen)
- Hoesten (prikkelhoest, sputum)
Lichamelijk onderzoek astma
- Inspectie
- Tijdens aanvallen:
o Tachypnoe, tachycardie, moeilijk praten, tekenen van angst, hoorbare ademhaling,
gebruik hulpademhalingsspieren
o Verlengd expirium, met hoorbaar piepend ademgeruis
- In stabiele episode:
o Vaak geen uitwendig zichtbare tekenen van dyspnoe
o Soms met stethoscoop hoorbaar piepend verlengd expirium
Aanvalsgewijze dyspnoe
- Bij astma vernauwen bronchi snel en
heftig op ingeademde prikkels
- Aantonen van hyperreactiviteit:
provocatietest
o Hiervoor wordt methacholine
gebruikt
▪ Histamine wordt niet
meer gebruikt door
bijwerkingen
o FVE1 wordt gemeten (maximaal
uitgeademde lucht na 1sec)
o Deze wordt herhaald na
gebruiken van metacholine
o Bij hoge gevoeligheid > FVE1 daalt al heel snel bij lage dosis histamine
o Bij mindere gevoeligheid > FVE1 daalt wat minder snel
, Behandeling astma
- Inhalatiemedicatie
- Luchtwegverwijders:
o B20sympathicomimetica: lijken op stoffen van sympathische stelsel
▪ Kortwerkend (salbutamol)
▪ Langwerkend (salmeterol, formoterol)
- Ontstekingsremmende middelen
o Inhalatie van corticosteroïden (bedesonide, beclomethason)
o Prednison (tijdens exacerbaties)
▪ Heel veel bijwerkingen > liever inhalerende middelen
- Als het niet werkt: ‘biologicals’, bv. anti-IL-5
bij eosinofiel astma
GINA-stappenplan
- Global initiatieve for astma
Checklist voor als behandeling niet werkt
- Te veel prikkels in omgeving
o Onbekende allergie (voedsel?)
- Roken
- Onvoldoende therapietrouw
- Te lage doses inhalatiesteroïden
- Verkeerd gebruik inhalatoren
- Onderliggende ziekte?
o Carconoïdtumor
o Eosinofiele granulomatosis met
polyangiitis (EGPA)
o Allergische aspergillose
Astma-aanval
- Ernst astma aanval:
o Snelle pols (> 110)
o Snelle ademhaling (> 25)
o Kan geen hele zinnen uitspreken
o Gebruik hulpademhalingsspieren
o Zacht ademgeruis
o Cyanose
o Bradycardie/ hypotensie
o Uitputting
o Verwardheid
o Bewustzijnsdaling
Behandeling astma-aanval
- Luchtwegverwijders (via vernevelaar of voorzetkamer)
o B2-mimetica
o Parasympathicolytica
▪ Anticholinergum: gaat prikkeloverdracht tegen > dus gaat spierstijfheid
tegen > verwijding van de spieren
- Ontstekingsremming
o Prednison
- Zuurstof
- Zo nodig beademing
