Samenvatting Kunstvak Hoofdstuk 9 Massacultuur deel 2 - havo / vwo

Vanaf 1945- heden
 Na WW2
 Opkomst van een wereldwijde massacultuur
 Aanvankelijk: VS, als machtigste natie + grootste mediaproducent, is culturele
rolmodel voor de rest van de wereld
 Populaire kunstvormen: films, tv-series, popmuziek en strips bereiken een
groot wereldwijd publiek + vormen inspiratiebron
 Bij nadere 21e eeuw: migratie + het internet zorgen voor afbrokkelen
ideologieën, samensmelten of herontdekt worden – wordt weerspiegeld in de
kunsten, waarin een sterke maatschappelijke betrokkenheid voelbaar is
 Tijd van de tv + de computer – techniek is belangrijk
 Uitvindingen
 Politiek: koude oorlog (nucleaire dreiging tussen oost + west)+ dekolonisatie
 Sociaal: toenemende welvaart + ontkerkelijking
 Westerse samenleving wordt individualistischer

9.2 Engagement & Experiment
Jaren 60 NY
 Kunstenaars zetten zich af tegen expressionisme
 Kunst dient het gewone leven te tonen ipv de individuele expressie van
kunstenaars -> grenzen tussen kunst + werkelijkheid vervagen
 Dans: pure dans van Merce Cunningham
 ‘There is a need for life-like art rather than art-like art’
Conceptuele kunst
 Deze gedachte is herkenbaar in veel conceptuele kunst


Happenings Performances
 Allan Kaprow past de gedachte toe in  De persoon van de kunstenaar staat
geïmproviseerde theatrale groepsbijeenkomsten meestal centraal
die hij happenings genoemd  Verwant aan happenings
 Geen script + interactief: kunstenaars +  Kaprow staat aan het begin van
toeschouwers bepalen samen hoe zij verlopen Bij beide Internationale kunstbeweging Fluxus,
waarin performances veel worden gedaan
 Bewegen zich op het grensgebied tussen theater +
 Via een stortvloed aan schetsen,
beeldende kunst
sculpturen en performances maakt Beuys
 Maakprocessen + (publiek)interactie zijn daarbij
duidelijk dat hij ideeën + processen
belangrijker dan esthetiek of kunstzinnige
belangrijker vindt dan esthetiek of
eindresultaten
kunstzinnige eindresultaten



 Idee is belangrijker dan uitvoering: kunstenaar bedenkt maar voert niet uit
 Er is echt een boodschap

, Aktie Tomaat + Aktie Notenkraker (EU)
 Mei 1968: studentenopstand in Parijs leidt tot massale stakingen – wordt gezien
als kantelpunt naar een individualistischere maatschappij met meer vrijheid +
losser seksueel moraal
 Geïnspireerd hierop komen enkele Amsterdamse toneelschoolstudenten in actie
tegen Nederlandse theaterbestel – jonge generatie verwijt toneelwereld
ondemocratisch en elitair te zijn + repertoire is ouderwets + weinig
maatschappelijk
→ Aktie Tomaat: leidt tot grondige herziening van Nederlandse toneellandschap:
bestaande groepen worden ontbonden, nieuwe krijgen een kans. Niet
opgetreden in schouwburg (=ouderwets)
→ Aktie Notenkraker: richt zich tegen elite van Nederlandse muzieklandschap.
Eisen meer hedendaagse muziek
Duitsland na WW2
 Seriële muziek
 50’s twaalftoonstechniek (Schönberg) op wetenschappelijke wijze
doorontwikkeld tot seriële muziek: niet alleen noten worden in reeksen
(series) vastgelegd, ook toonduur, sterkte, klankkleur en manier van aanslaan
 Wiskundige manier van componeren heeft bijna tegenovergesteld resultaat:
muziek lijkt juist ongeordend + toevallig tot stand gekomen
 Niet uiting van gevoel, maar van theorieën + formules
 Veel componisten zien zichzelf meer als wetenschapper dan componist
 Musici experimenteren met elektronica in klassieke muziek + in pop
(Stockhausen + Kraftwerk)
 Dans: Pina Bausch
 Maakt gebruik van stijlmiddelen uit pure dans (eenvoudige bewegingen die
vaak worden herhaalt) + zet ze om de expressieve zeggingskracht te
vergroten
 Mengeling dans, drama, performance en muziek – ze noemt het Tanztheater,
expressionisme van Kurt Jooss krijgt eigentijdse uitwerking (haar leermeester)




9.4 Globalisering
 Handel, migratie en communicatie spelen zich steeds meer af op een
wereldwijde schaal
 Wereldsteden worden smeltkroezen van verschillende culturen