R.1. Algemeen
R.1.1. algemene concepten in het recht
Rechtsbronnen:
• Wet
• Gewoonterecht
o Handeling die gevolg is van overtuiging dat iemand zo behoort te doen als hij doet
o Afwijking van gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren in de betrokken kring
Kan tegen aanvullend recht ingaan. Strafrecht kent GEEN gewoonterecht.
• Jurisprudentie
• Verdragen
Rechtsgebieden:
• Bestuursrecht → overheid v.s. burger
• Civielrecht → conflicten tussen particulieren, organisaties en bedrijven
• Strafrecht
Materieel en formeel recht
Materieel: algemene regels van een tot regelgeving bevoegd overheidsorgaan, die burgers binden. Is
algemeen verbindend. Bijv. regel dat het verboden is een ander te mishandelen
Rangorde wetten in materiële zin:
• Grondwet
• Wetten in formele zin (gemaakt door regering en Staten Generaal)
• Algemene maatregelen van bestuur (door regering vastgestelde wet in materiële zin)
• Ministeriële reguleringen
• Provinciale verordeningen
• Gemeentelijke verordeningen
Formeel: gezamenlijk besluit van regering en Staten Generaal. BW is voorbeeld van wet in formele
zin. Zegt alleen iets over wie de wet heeft vastgesteld maar niets over de inhoud.
AMvB’s (algemeen maatregeling van bestuur), provinciale en gemeentelijke verordeningen zijn geen
wetten in formele zin maar wel in materiële zin.
Rechtspraak
R.2.1. Bestuursrecht
Organisatie en werkwijze overheid:
Bestuursorgaan mag alleen besturen als het een bevoegdheid daartoe heeft verkregen. Kan worden
verkregen via attributie, delegatie of mandaat
Attributie: wetgever in materiële zin schept een nieuwe bestuursbevoegdheid en kent die toe aan
een bestuursorgaan.
Delegatie: als bestuursorgaan dat een bevoegdheid geattribueerd heeft gekregen, deze
bevoegdheid toekent aan een ander orgaan dat deze als een eigen bevoegdheid gaat hanteren (ook
verantwoordelijkheid wordt overgedragen). Daarom is:
* Wettelijke basis vereist
* publicatie delegatiebesluit verplicht (bijv. gemeenteraad delegeert aan college B&W, besluit moet
openbaar gemaakt worden)
, Mandaat: ander het werk laten doen maar bestuursorgaan blijft zelf bevoegd en verantwoordelijk
Algemeen bestuursrecht
Bijzonder bestuursrecht → van toepassing op bijzonder onderdeel overheidsoptreden
(belastingrecht, onderwijs, gezondheidszorg)
Verhoudingen tussen overheden
Verhouding tussen overheid en publiek
Beschikkingen
Besluit: Schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling.
Beschikking: een besluit dat niet van algemene strekking is, met inbegrip van de afwijzing van een
aanvraag daarvan. Is het besluit concreet, dan is er sprake van een beschikking. Als het niet concreet
dan is er sprake van een besluit van algemene strekking.
- Mag niet gericht zijn tot een open groep van personen (mag niet wisselend zijn)
- Bijv: B&W verlenen X een subsidie (is beschikking)
- In uitzonderingsgevallen is niet het persoonscriterium maar het zaakcriterium beslissend
Gebonden en vrije beschikkingen:
Gebonden: als algemene regel die de beschikkingsbevoegdheid toekent, dwingend voorschrijft of en
zo ja onder welke voorwaarden het bestuursorgaan de beschikking waarin bijvoorbeeld een
vergunning wordt verleend moet afgeven (bijv rijbewijs)
Vrije: er is een zekere beleidsruimte om zelf te bepalen of en zo ja onder welke voorwaarden een
beschikking zal worden verleend (freies ermessen)
Als er enige beleidsruimte is noemen we dat discretionaire bevoegdheid
Begunstigende en belastende beschikkingen
Begunstigende: rechten of aanspraken creëert, bestaande lasten verlicht of een dreigende last
voorkomt (bijv: rijbewijs, bouwverguning, gegrond verklaren bezwaarschrift belastingaanslag)
Belastende: legt last op die er tevoren niet was of manifesteert zich als een niet-toestaan van een
begunstigende beschikking (bijv: oplegging belastingaanslag, intrekken vergunning, weigeren
subsidie)
Subsidies
R.3. Privaatrecht
R.3.1. Overeenkomsten/ verbintenissenrecht
Consumentenrecht
Het consumentenrecht biedt regels die de rechten, en soms ook plichten, van de consument in het
handelsverkeer vastleggen. Deze regels bestrijken heel diverse terreinen. Denk hierbij aan: koop op
afstand, colportage, het afsluiten van een energie- of telefoonabonnement, verzekeringen en
regelingen in de reisbranche. De meeste regels van het consumentenrecht zijn dwingend
voorgeschreven.
R.1.1. algemene concepten in het recht
Rechtsbronnen:
• Wet
• Gewoonterecht
o Handeling die gevolg is van overtuiging dat iemand zo behoort te doen als hij doet
o Afwijking van gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren in de betrokken kring
Kan tegen aanvullend recht ingaan. Strafrecht kent GEEN gewoonterecht.
• Jurisprudentie
• Verdragen
Rechtsgebieden:
• Bestuursrecht → overheid v.s. burger
• Civielrecht → conflicten tussen particulieren, organisaties en bedrijven
• Strafrecht
Materieel en formeel recht
Materieel: algemene regels van een tot regelgeving bevoegd overheidsorgaan, die burgers binden. Is
algemeen verbindend. Bijv. regel dat het verboden is een ander te mishandelen
Rangorde wetten in materiële zin:
• Grondwet
• Wetten in formele zin (gemaakt door regering en Staten Generaal)
• Algemene maatregelen van bestuur (door regering vastgestelde wet in materiële zin)
• Ministeriële reguleringen
• Provinciale verordeningen
• Gemeentelijke verordeningen
Formeel: gezamenlijk besluit van regering en Staten Generaal. BW is voorbeeld van wet in formele
zin. Zegt alleen iets over wie de wet heeft vastgesteld maar niets over de inhoud.
AMvB’s (algemeen maatregeling van bestuur), provinciale en gemeentelijke verordeningen zijn geen
wetten in formele zin maar wel in materiële zin.
Rechtspraak
R.2.1. Bestuursrecht
Organisatie en werkwijze overheid:
Bestuursorgaan mag alleen besturen als het een bevoegdheid daartoe heeft verkregen. Kan worden
verkregen via attributie, delegatie of mandaat
Attributie: wetgever in materiële zin schept een nieuwe bestuursbevoegdheid en kent die toe aan
een bestuursorgaan.
Delegatie: als bestuursorgaan dat een bevoegdheid geattribueerd heeft gekregen, deze
bevoegdheid toekent aan een ander orgaan dat deze als een eigen bevoegdheid gaat hanteren (ook
verantwoordelijkheid wordt overgedragen). Daarom is:
* Wettelijke basis vereist
* publicatie delegatiebesluit verplicht (bijv. gemeenteraad delegeert aan college B&W, besluit moet
openbaar gemaakt worden)
, Mandaat: ander het werk laten doen maar bestuursorgaan blijft zelf bevoegd en verantwoordelijk
Algemeen bestuursrecht
Bijzonder bestuursrecht → van toepassing op bijzonder onderdeel overheidsoptreden
(belastingrecht, onderwijs, gezondheidszorg)
Verhoudingen tussen overheden
Verhouding tussen overheid en publiek
Beschikkingen
Besluit: Schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling.
Beschikking: een besluit dat niet van algemene strekking is, met inbegrip van de afwijzing van een
aanvraag daarvan. Is het besluit concreet, dan is er sprake van een beschikking. Als het niet concreet
dan is er sprake van een besluit van algemene strekking.
- Mag niet gericht zijn tot een open groep van personen (mag niet wisselend zijn)
- Bijv: B&W verlenen X een subsidie (is beschikking)
- In uitzonderingsgevallen is niet het persoonscriterium maar het zaakcriterium beslissend
Gebonden en vrije beschikkingen:
Gebonden: als algemene regel die de beschikkingsbevoegdheid toekent, dwingend voorschrijft of en
zo ja onder welke voorwaarden het bestuursorgaan de beschikking waarin bijvoorbeeld een
vergunning wordt verleend moet afgeven (bijv rijbewijs)
Vrije: er is een zekere beleidsruimte om zelf te bepalen of en zo ja onder welke voorwaarden een
beschikking zal worden verleend (freies ermessen)
Als er enige beleidsruimte is noemen we dat discretionaire bevoegdheid
Begunstigende en belastende beschikkingen
Begunstigende: rechten of aanspraken creëert, bestaande lasten verlicht of een dreigende last
voorkomt (bijv: rijbewijs, bouwverguning, gegrond verklaren bezwaarschrift belastingaanslag)
Belastende: legt last op die er tevoren niet was of manifesteert zich als een niet-toestaan van een
begunstigende beschikking (bijv: oplegging belastingaanslag, intrekken vergunning, weigeren
subsidie)
Subsidies
R.3. Privaatrecht
R.3.1. Overeenkomsten/ verbintenissenrecht
Consumentenrecht
Het consumentenrecht biedt regels die de rechten, en soms ook plichten, van de consument in het
handelsverkeer vastleggen. Deze regels bestrijken heel diverse terreinen. Denk hierbij aan: koop op
afstand, colportage, het afsluiten van een energie- of telefoonabonnement, verzekeringen en
regelingen in de reisbranche. De meeste regels van het consumentenrecht zijn dwingend
voorgeschreven.
