, scriptie social work kwetsbare jongeren maatschappelijke zelfredzaamheid educatieve activiteiten
Voorwoord
Deze scriptie ‘Kwetsbaar? Ik niet!’ is een afronding van mijn studie Social Work aan de
Haagse Hoge School.
Het scriptieonderwerp is ontstaan vanuit mijn interesse in het domein educatie en
zelfeducatie bij mensen. Het is voor mij altijd een voorrecht geweest te kunnen en mogen
leren, en zal dit ook mijn leven blijven doen. Veel mensen in onze maatschappij hebben
deze mogelijkheid niet.
Vooral jongeren uit achterstandsgezinnen missen vaak aansluiting in de maatschappij
door een minder ontwikkelde vorm van participatie.
Deze scriptie geeft antwoord op hoe een SOCIAL WORK’er deze kwetsbare
jongeren kan begexbij de ontwikkeling naar een zelfredzaam leven.
Mede onder invloed van het beleidsadvies ‘Kwetsbare jongeren en hun toekomst’ van de
socioloog Schuyt (2022), is de aandacht voor de noodzaak om de sociale competentie
van kwetsbare jongeren te vergroten, sterk toegenomen. Dit rapport heeft mij ook doen
nadenken over de steeds grotere groep jongeren in de randstad die hier onder vallen. Het
is een feit dat de SOCIAL WORK’er op dit terrein nog veel nuttig en noodzakelijk werk te
doen heeft in de begeleiding van de jongeren en ontwikkeling van activiteiten.
Bij het schrijven van deze scriptie heb ik hulp gehad. Hiervoor wil ik bedanken mijn
scriptie begeleidster x voor alle tips en sturing, hetgeen nogal wat voeten in de aarde
heeft gehad. Ik heb mijn scriptie een aantal keren aangepast. Voor de ontwerpfase
bedank ik de heer x die mij heeft laten inzien dat veel voor mij vanzelfsprekendheden niet
altijd de waarheid omvatten. En natuurlijk mijn studie genootjes. x en x van wie ik in deze
periode veel steun en plezier heb ervaren.
Ook bedank ik de heer x, directeur van het x die met mij een gesprek is aangegaan over
het onderwerp ‘kwetsbare jongeren’ en van wie ik zeer veel informatie heb verkregen op
het gebied van educatie en participatie. Ook dank ik mijn vader, die mij enkele tips heeft
gegeven over de grammatica en spelling van het geheel.
En als laatste bedank ik uit mijn persoonlijke omgeving mijn zeer dierbare vrienden x, x
en x die mij af en toe hebben moeten missen.
Bij dezen wens ik u veel leesplezier!
, scriptie social work kwetsbare jongeren maatschappelijke zelfredzaamheid educatieve activiteiten
Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................. 2
Inhoudsopgave....................................................................................................... 3
Inleiding.................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: De Jongeren....................................................................................... 7
1.1 Kwetsbare jongeren...........................................................................................................7
1.2 De Leefsferen..................................................................................................................11
a. Familie & thuis...................................................................................................... 11
b. School & werk....................................................................................................... 13
c. Vrije tijd................................................................................................................. 14
1.3 Samenvatting van de problemen en behoeftes van de jongeren.....................................18
2.1 Competenties...................................................................................................................20
2.2 Opsomming van sociaal maatschappelijke competenties...............................................21
2.3 De sociale en culturele competenties van jongeren.......................................................23
2.4 De invloed van de sociaal culturele omgeving en het leerproces...................................25
Hoofdstuk 3: Praktijkvoorbeelden.........................................................................28
3.1 Het X beleid....................................................................................................................28
3.2 Sociaal culturele & maatschappelijke zelfredzaamheid in de praktijk...........................29
3.2.1 Het cultureel maatschappelijk werk.................................................................31
3.2.2 De SOCIAL WORK’er als begeleider..................................................................31
3.3 X......................................................................................................................................32
3.4 Samenwerking tussen organisaties in het jongeren werk................................................36
Hoofdstuk 4: Leren en ontwikkelen van competenties.........................................38
4.1 Een goede basis om te leren............................................................................................38
4.2 Empowerment en zelfvertrouwen in maatschappelijk bewustzijn..................................40
4.3 Maatschappelijke verantwoordelijkheid bij jongeren.....................................................41
4.4 Hoe leren jongeren..........................................................................................................43
4.4.1 De Flow ervaring.............................................................................................. 44
4.5 De leermotivatie van jongeren........................................................................................44
4.5.1 Intrinsieke motivatie.........................................................................................45
4.5.2 Extrinsieke motivatie........................................................................................ 45
4.6 Het Ervaringsleren..........................................................................................................47
4.6.1 Het Ervaringsleren verder uitgediept...............................................................48
Hoofdstuk 5: Resultaten en Conclusies................................................................52
5.1 Visie op bevordering van maatschappelijke zelfredzaamheid........................................52
5.2 Werkwijze: Meer ‘Coaching’ als basis voor zelfredzaamheid.......................................53
5.3 Voorwaarden voor een educatieve activiteit...................................................................55
5.4 Conclusie.........................................................................................................................57
Bijlagen................................................................................................................ 58
Bijlage 1 Begrippen lijst.......................................................................................................59
Bijlage 2 Het methodisch werken: de theorie.......................................................................64
Bijlagen 3 Literatuurlijst.......................................................................................................69
, Inleiding
Culturele en maatschappelijke vorming is een op mensen gerichte beroepsvorm om
op een agogisch verantwoorde manier mensen te ondersteunen bij het vormen van hun
maatschappelijke en culturele zelfredzaamheid. Hierdoor zullen ze zich zelf kunnen
redden in de maatschappij, en wordt hun eigen ontwikkeling en nieuwsgierigheid voor
leren geprikkeld.
Mij heeft de ontwikkeling van de mens altijd aangesproken, ik vind het ook een voorrecht
dat we in Nederland mogen en kunnen leren.
Het is voor mij een zeer groot goed dat er educatieve activiteiten zijn, waar een ieder aan
kan deelnemen. Dit lukt soms niet in voldoende mate, door allerlei omstandigheden.
Hoe dit komt, wil ik graag uitvinden, en vandaar mijn keuze voor het onderwerp van deze
scriptie.
Een aantal jaren geleden is de term sociaal-culturele zelfredzaamheid op de agenda van
het emancipatie en jeugdbeleid terechtgekomen. Dit is bedoeld om het belang aan te
geven van sociale competenties die iedereen nodig heeft om in onze maatschappij goed
te kunnen participeren.
Van jongeren wordt steeds meer maatschappelijke zelfredzaamheid* gevraagd. Het
ontwikkelen van sociaal maatschappelijke competenties, wordt steeds meer
gestimuleerd. De jongeren doen dit in een aantal leefsferen; thuis, onderwijs en of werk,
en in de vrije tijd.
In hoofdstuk 1 zal u kennis maken met wat wordt verstaan onder kwetsbare jongeren
en wat hun behoeftes zijn, en vindt u een analyse van de verschillende leefsferen
Om mijn doelgroep af te bakenen kies ik er voor om mij te richten op jongens in de
leeftijd van 16-17 jaar. Er is in het leven van de jongeren al veel gebeurd en ze zitten rond
hun 16e levensjaar voor de keus te gaan werken of doorstuderen. Velen van de jongens
waar ik het over heb, wonen in middenklasse wijken in grote steden en vaker nog in
achterstandsbuurten. Hierbij gaat het om jongeren die potentie hebben te ontsporen.
Deze jongeren zitten vaak in minder gunstige situaties thuis of op school. Opeenstapeling
van bepaalde problemen doen zich vaker voor, dit kan voor de jongeren net te veel
worden.
Ik richt mij op de stad X, hier zijn op dit moment wel 111 ‘Gangs’ actief, waarvan wordt
gezegd dat ze overlast bezorgen in wijk en buurt. Een groot deel van deze gangleden zijn
jongens en zijn van Marokkaanse afkomst.
De meest problematische jeugdgroepen in de regio X worden in 2025 gericht aangepakt
door Politie, Openbaar Ministerie (OM) en de gemeente. Dit beleid moet meer afgestemd
worden in samenspraak met het SOCIAL WORK werk. Er wordt nu al meer zelfstandigheid
en eigen verantwoording aan buurthuizen en jongerencentra gegeven. Toch blijven zij nog
te veel afhankelijk van wat er op de politieke agenda staat in de gemeente.
Maatschappelijke zelfredzaamheid is de basis voor mijn scriptie. Ik vind het een
grondrecht van iedereen om de mogelijkheid te krijgen zich te ontwikkelen tot een
participerend burger.
Voorwoord
Deze scriptie ‘Kwetsbaar? Ik niet!’ is een afronding van mijn studie Social Work aan de
Haagse Hoge School.
Het scriptieonderwerp is ontstaan vanuit mijn interesse in het domein educatie en
zelfeducatie bij mensen. Het is voor mij altijd een voorrecht geweest te kunnen en mogen
leren, en zal dit ook mijn leven blijven doen. Veel mensen in onze maatschappij hebben
deze mogelijkheid niet.
Vooral jongeren uit achterstandsgezinnen missen vaak aansluiting in de maatschappij
door een minder ontwikkelde vorm van participatie.
Deze scriptie geeft antwoord op hoe een SOCIAL WORK’er deze kwetsbare
jongeren kan begexbij de ontwikkeling naar een zelfredzaam leven.
Mede onder invloed van het beleidsadvies ‘Kwetsbare jongeren en hun toekomst’ van de
socioloog Schuyt (2022), is de aandacht voor de noodzaak om de sociale competentie
van kwetsbare jongeren te vergroten, sterk toegenomen. Dit rapport heeft mij ook doen
nadenken over de steeds grotere groep jongeren in de randstad die hier onder vallen. Het
is een feit dat de SOCIAL WORK’er op dit terrein nog veel nuttig en noodzakelijk werk te
doen heeft in de begeleiding van de jongeren en ontwikkeling van activiteiten.
Bij het schrijven van deze scriptie heb ik hulp gehad. Hiervoor wil ik bedanken mijn
scriptie begeleidster x voor alle tips en sturing, hetgeen nogal wat voeten in de aarde
heeft gehad. Ik heb mijn scriptie een aantal keren aangepast. Voor de ontwerpfase
bedank ik de heer x die mij heeft laten inzien dat veel voor mij vanzelfsprekendheden niet
altijd de waarheid omvatten. En natuurlijk mijn studie genootjes. x en x van wie ik in deze
periode veel steun en plezier heb ervaren.
Ook bedank ik de heer x, directeur van het x die met mij een gesprek is aangegaan over
het onderwerp ‘kwetsbare jongeren’ en van wie ik zeer veel informatie heb verkregen op
het gebied van educatie en participatie. Ook dank ik mijn vader, die mij enkele tips heeft
gegeven over de grammatica en spelling van het geheel.
En als laatste bedank ik uit mijn persoonlijke omgeving mijn zeer dierbare vrienden x, x
en x die mij af en toe hebben moeten missen.
Bij dezen wens ik u veel leesplezier!
, scriptie social work kwetsbare jongeren maatschappelijke zelfredzaamheid educatieve activiteiten
Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................. 2
Inhoudsopgave....................................................................................................... 3
Inleiding.................................................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: De Jongeren....................................................................................... 7
1.1 Kwetsbare jongeren...........................................................................................................7
1.2 De Leefsferen..................................................................................................................11
a. Familie & thuis...................................................................................................... 11
b. School & werk....................................................................................................... 13
c. Vrije tijd................................................................................................................. 14
1.3 Samenvatting van de problemen en behoeftes van de jongeren.....................................18
2.1 Competenties...................................................................................................................20
2.2 Opsomming van sociaal maatschappelijke competenties...............................................21
2.3 De sociale en culturele competenties van jongeren.......................................................23
2.4 De invloed van de sociaal culturele omgeving en het leerproces...................................25
Hoofdstuk 3: Praktijkvoorbeelden.........................................................................28
3.1 Het X beleid....................................................................................................................28
3.2 Sociaal culturele & maatschappelijke zelfredzaamheid in de praktijk...........................29
3.2.1 Het cultureel maatschappelijk werk.................................................................31
3.2.2 De SOCIAL WORK’er als begeleider..................................................................31
3.3 X......................................................................................................................................32
3.4 Samenwerking tussen organisaties in het jongeren werk................................................36
Hoofdstuk 4: Leren en ontwikkelen van competenties.........................................38
4.1 Een goede basis om te leren............................................................................................38
4.2 Empowerment en zelfvertrouwen in maatschappelijk bewustzijn..................................40
4.3 Maatschappelijke verantwoordelijkheid bij jongeren.....................................................41
4.4 Hoe leren jongeren..........................................................................................................43
4.4.1 De Flow ervaring.............................................................................................. 44
4.5 De leermotivatie van jongeren........................................................................................44
4.5.1 Intrinsieke motivatie.........................................................................................45
4.5.2 Extrinsieke motivatie........................................................................................ 45
4.6 Het Ervaringsleren..........................................................................................................47
4.6.1 Het Ervaringsleren verder uitgediept...............................................................48
Hoofdstuk 5: Resultaten en Conclusies................................................................52
5.1 Visie op bevordering van maatschappelijke zelfredzaamheid........................................52
5.2 Werkwijze: Meer ‘Coaching’ als basis voor zelfredzaamheid.......................................53
5.3 Voorwaarden voor een educatieve activiteit...................................................................55
5.4 Conclusie.........................................................................................................................57
Bijlagen................................................................................................................ 58
Bijlage 1 Begrippen lijst.......................................................................................................59
Bijlage 2 Het methodisch werken: de theorie.......................................................................64
Bijlagen 3 Literatuurlijst.......................................................................................................69
, Inleiding
Culturele en maatschappelijke vorming is een op mensen gerichte beroepsvorm om
op een agogisch verantwoorde manier mensen te ondersteunen bij het vormen van hun
maatschappelijke en culturele zelfredzaamheid. Hierdoor zullen ze zich zelf kunnen
redden in de maatschappij, en wordt hun eigen ontwikkeling en nieuwsgierigheid voor
leren geprikkeld.
Mij heeft de ontwikkeling van de mens altijd aangesproken, ik vind het ook een voorrecht
dat we in Nederland mogen en kunnen leren.
Het is voor mij een zeer groot goed dat er educatieve activiteiten zijn, waar een ieder aan
kan deelnemen. Dit lukt soms niet in voldoende mate, door allerlei omstandigheden.
Hoe dit komt, wil ik graag uitvinden, en vandaar mijn keuze voor het onderwerp van deze
scriptie.
Een aantal jaren geleden is de term sociaal-culturele zelfredzaamheid op de agenda van
het emancipatie en jeugdbeleid terechtgekomen. Dit is bedoeld om het belang aan te
geven van sociale competenties die iedereen nodig heeft om in onze maatschappij goed
te kunnen participeren.
Van jongeren wordt steeds meer maatschappelijke zelfredzaamheid* gevraagd. Het
ontwikkelen van sociaal maatschappelijke competenties, wordt steeds meer
gestimuleerd. De jongeren doen dit in een aantal leefsferen; thuis, onderwijs en of werk,
en in de vrije tijd.
In hoofdstuk 1 zal u kennis maken met wat wordt verstaan onder kwetsbare jongeren
en wat hun behoeftes zijn, en vindt u een analyse van de verschillende leefsferen
Om mijn doelgroep af te bakenen kies ik er voor om mij te richten op jongens in de
leeftijd van 16-17 jaar. Er is in het leven van de jongeren al veel gebeurd en ze zitten rond
hun 16e levensjaar voor de keus te gaan werken of doorstuderen. Velen van de jongens
waar ik het over heb, wonen in middenklasse wijken in grote steden en vaker nog in
achterstandsbuurten. Hierbij gaat het om jongeren die potentie hebben te ontsporen.
Deze jongeren zitten vaak in minder gunstige situaties thuis of op school. Opeenstapeling
van bepaalde problemen doen zich vaker voor, dit kan voor de jongeren net te veel
worden.
Ik richt mij op de stad X, hier zijn op dit moment wel 111 ‘Gangs’ actief, waarvan wordt
gezegd dat ze overlast bezorgen in wijk en buurt. Een groot deel van deze gangleden zijn
jongens en zijn van Marokkaanse afkomst.
De meest problematische jeugdgroepen in de regio X worden in 2025 gericht aangepakt
door Politie, Openbaar Ministerie (OM) en de gemeente. Dit beleid moet meer afgestemd
worden in samenspraak met het SOCIAL WORK werk. Er wordt nu al meer zelfstandigheid
en eigen verantwoording aan buurthuizen en jongerencentra gegeven. Toch blijven zij nog
te veel afhankelijk van wat er op de politieke agenda staat in de gemeente.
Maatschappelijke zelfredzaamheid is de basis voor mijn scriptie. Ik vind het een
grondrecht van iedereen om de mogelijkheid te krijgen zich te ontwikkelen tot een
participerend burger.
