Belastingrecht hoorcolleges
Inhoudsopgave
week 1........................................................................................................................................................... 1
hoorcollege...........................................................................................................................................................1
week 2........................................................................................................................................................... 4
hoorcollege...........................................................................................................................................................4
week 3........................................................................................................................................................... 6
hoorcollege...........................................................................................................................................................6
week 4......................................................................................................................................................... 10
hoorcollege.........................................................................................................................................................10
week 5......................................................................................................................................................... 14
hoorcollege.........................................................................................................................................................14
week 6......................................................................................................................................................... 19
hoorcollege.........................................................................................................................................................19
week 1
hoorcollege
Belasting definiëren is haast niet te doen en de professor zegt dat er geen definitie van is,
maar we hebben er in de wetenschap wel eentje ontwikkeld. De klassieke definitie volgens de
fiscale theorie over belastingen is: gedwongen betalingen, anders dan bij wijze van straf, aan
de overheid op grond van algemeen geldende regels, waartegenover geen individuele
tegenprestatie staat. De juridische definitie luidt: elke heffing die de wetgever aanmerkt als
belasting. Het belastingrecht heeft geen punitief ofwel straffend karakter. Het geldt namelijk
voor iedereen en er zijn geen fiscale privileges of regelrechte tegenprestaties. Uit de
belastingen krijgen we collectieve goederen terug.
,Voorbeelden van retributies zijn er te vinden bij het trouwen, want je moet betalen voor de
ambtenaar en het trouwzaaltje. Het legaliseren van je paspoort als je buitenlands bent is ook
een voorbeeld hiervan. Bestemmingsheffingen worden geheven er een bepaalde stemming
aan te geven, waardoor er een bepaalde groep van profeteert. Dit is echter lastig af te bakenen.
Denk bijvoorbeeld aan de baatbelastingen van gemeenten, waarbij bedrijven bijvoorbeeld
hebben moeten betalen aan de gemeente om alles bij Zandvoort of de Efteling in goede banen
te laten leiden.
Het fiscaal legaliteitsbeginsel staat in art. 104 GW: ‘Belastingen van het Rijk worden
geheven uit kracht van een wet. Andere heffingen van het Rijk worden bij wet geregeld.
- Het cursieve houdt in dat de grond voor een belasting in een wif moet liggen. De
lat ligt staatsrechtelijk hoog, omdat:
o het een inbreuk is op het eigendomsrecht;
o rechtszekerheid (fiscale zekerheid);
o democratische legitimatie.
De essentialia van een belasting zijn:
1. subject = de belastingplichtige;
a. Of het subject ook de belasting is verschuldigd, hangt af van het
heffingsmethode;
b. of de belasting op het subject drukt, hangt af van de prijsvorming (economie);
c. Vaak ligt het subject voor de hand, bijvoorbeeld de natuurlijke persoon;
2. object = de grootheid waarover belasting wordt geheven;
a. object heeft betrekking op één van de drie economische grondslagen van de
belastingmix: 1) arbeid, 2) kapitaal en 3) consumptie.
3. tarief bepaalt in combinatie met het object in beginsel de verschuldigde betaling:
object x tarief = verschuldigde betaling;
a. Maar soms zijn er correctief, de zogenaamde tax credits.
b. Let op dat het wettelijke tarief niet de belastingdruk is.
4. heffingsmethode.
In het belastingrecht is er ook een verschil tussen het materiële en formele belastingrecht. Het
materiële belastingrecht gaat voornamelijk over de eerste drie genoemde stappen en betreft
daarmee alle regels over de omvang van de belastingschuld. Het formele belastingrecht gaat
over alle regels over de wijze waarop de belastingschuld wordt vastgesteld en ingevorderd.
Denk hierbij aan de heffingsmethode en het fiscale procesrecht.
Het verschil tussen directe en indirecte belastingen is eigenlijk niet duidelijk en wordt bepaald
door de wetgever. De indirecte belastingen betreffen vaak kostprijsverhogende belastingen.
De directe belastingen treffen direct jouw draagkracht.
, De vraag die wel op kan spelen is natuurlijk waarom de belastingen heffen. Daarom zijn er
drie functies onderscheiden van de belastingheffing:
1. Budgettaire functie, omdat de overheid geld nodig heeft verdeling budgettaire last
o.a. op basis van fiscale verdelingsbeginselen (rechtvaardigheidsbeginselen).
2. herverdelingsfunctie;
3. instrumentele functie gaat om de gedragsbeïnvloeding.
budgettaire functie
De budgettaire functie houdt in dat de belastingen nodig zijn om overheidsuitgaven te
financieren, waaronder collectieve goederen, zoals politie en defensie. De collectieve
goederen zijn non-exclusief, want je kan er niemand van uitsluiten, en ze zijn non-rivaal,
omdat als iemand er gebruik van maakt, doet dit geen afbreuk aan het gebruik van een ander.
Vanwege marktfalen en freeriders produceert de overheid collectieve goederen die worden
gefinancierd door belastingen. Vraag blijft natuurlijk wel hoe je eerlijk aan het geld komt en
daarvoor gelden de fiscale verdelingsbeginselen:
1. draagkrachtbeginsel = hoe meer draagkracht/ betaalcapaciteit > belasting;
2. profijtbeginsel = hoe meer profijt van publieke voorzieningen > belasting;
3. buitenkansbeginsel = hoe meer meevallers, zoals grote winsten bij kansspelen, >
belasting.
Het draagkrachtbeginsel is het fiscale oerbeginsel en is een uitwerking van het
gelijkheidsbeginsel belastingheffing naar rato van financiële draagkracht. De natuurlijke
tegenpool is het koppengeld als lump-sum en poll tax.
Wat is draagkracht?
- startpunt is het inkomen > bestaansminimum;
- ‘brug moet eerst eigen gewicht kunnen dragen, alvorens andere lasten te torsen’;
- de meerderheid van de burgers ervaart draagkracht op huishoudniveau.
Het economische nutstheorie vormt de basis voor progressieve belastingheffing naar
draagkracht.
herverdelingsfunctie
Naast draagkracht heeft het ook een herverdelende functie om de sociale ongelijkheid tegen te
gaan. En één element van sociale ongelijkheid is distributieve ongelijkheid, maar via
belastingheffing kan inkomen- en vermogen worden herverdeeld (sociale rechtvaardigheid).
In Nederland herverdelen belastingen sec per saldo niet, maar de overheidsuitgaven
herverdelen wel. Premies van sociale zekerheid en BTW hebben een degressief karakter, want
hoewel de rijken relatief gezien meer betalen aan bijvoorbeeld boodschappen houdt hij wel
veel en veel meer over. Hierdoor betalen armen dus eigenlijk veel meer. De grote gelijkmaker
in Nederland is dan het onderwijs, want iedereen kan voor de gelijke prijs studeren. Andere
gelijkmakers zijn ook de toeslagen, de zorg en de uitkeringen.
de instrumentele functie
Dit betreft nevendoelen van belastingheffing. Belastingen stimuleren zaken die de
maatschappij belangrijk vindt, zoals het ondernemerschap. Belastingen kunnen ook juist
zaken ontmoedigen die de maatschappij onwenselijk vindt, zoals bij het roken.
De vier E’s voor een goed belastingstelsel zijn:
1. Eerlijk (rechtvaardig);
Inhoudsopgave
week 1........................................................................................................................................................... 1
hoorcollege...........................................................................................................................................................1
week 2........................................................................................................................................................... 4
hoorcollege...........................................................................................................................................................4
week 3........................................................................................................................................................... 6
hoorcollege...........................................................................................................................................................6
week 4......................................................................................................................................................... 10
hoorcollege.........................................................................................................................................................10
week 5......................................................................................................................................................... 14
hoorcollege.........................................................................................................................................................14
week 6......................................................................................................................................................... 19
hoorcollege.........................................................................................................................................................19
week 1
hoorcollege
Belasting definiëren is haast niet te doen en de professor zegt dat er geen definitie van is,
maar we hebben er in de wetenschap wel eentje ontwikkeld. De klassieke definitie volgens de
fiscale theorie over belastingen is: gedwongen betalingen, anders dan bij wijze van straf, aan
de overheid op grond van algemeen geldende regels, waartegenover geen individuele
tegenprestatie staat. De juridische definitie luidt: elke heffing die de wetgever aanmerkt als
belasting. Het belastingrecht heeft geen punitief ofwel straffend karakter. Het geldt namelijk
voor iedereen en er zijn geen fiscale privileges of regelrechte tegenprestaties. Uit de
belastingen krijgen we collectieve goederen terug.
,Voorbeelden van retributies zijn er te vinden bij het trouwen, want je moet betalen voor de
ambtenaar en het trouwzaaltje. Het legaliseren van je paspoort als je buitenlands bent is ook
een voorbeeld hiervan. Bestemmingsheffingen worden geheven er een bepaalde stemming
aan te geven, waardoor er een bepaalde groep van profeteert. Dit is echter lastig af te bakenen.
Denk bijvoorbeeld aan de baatbelastingen van gemeenten, waarbij bedrijven bijvoorbeeld
hebben moeten betalen aan de gemeente om alles bij Zandvoort of de Efteling in goede banen
te laten leiden.
Het fiscaal legaliteitsbeginsel staat in art. 104 GW: ‘Belastingen van het Rijk worden
geheven uit kracht van een wet. Andere heffingen van het Rijk worden bij wet geregeld.
- Het cursieve houdt in dat de grond voor een belasting in een wif moet liggen. De
lat ligt staatsrechtelijk hoog, omdat:
o het een inbreuk is op het eigendomsrecht;
o rechtszekerheid (fiscale zekerheid);
o democratische legitimatie.
De essentialia van een belasting zijn:
1. subject = de belastingplichtige;
a. Of het subject ook de belasting is verschuldigd, hangt af van het
heffingsmethode;
b. of de belasting op het subject drukt, hangt af van de prijsvorming (economie);
c. Vaak ligt het subject voor de hand, bijvoorbeeld de natuurlijke persoon;
2. object = de grootheid waarover belasting wordt geheven;
a. object heeft betrekking op één van de drie economische grondslagen van de
belastingmix: 1) arbeid, 2) kapitaal en 3) consumptie.
3. tarief bepaalt in combinatie met het object in beginsel de verschuldigde betaling:
object x tarief = verschuldigde betaling;
a. Maar soms zijn er correctief, de zogenaamde tax credits.
b. Let op dat het wettelijke tarief niet de belastingdruk is.
4. heffingsmethode.
In het belastingrecht is er ook een verschil tussen het materiële en formele belastingrecht. Het
materiële belastingrecht gaat voornamelijk over de eerste drie genoemde stappen en betreft
daarmee alle regels over de omvang van de belastingschuld. Het formele belastingrecht gaat
over alle regels over de wijze waarop de belastingschuld wordt vastgesteld en ingevorderd.
Denk hierbij aan de heffingsmethode en het fiscale procesrecht.
Het verschil tussen directe en indirecte belastingen is eigenlijk niet duidelijk en wordt bepaald
door de wetgever. De indirecte belastingen betreffen vaak kostprijsverhogende belastingen.
De directe belastingen treffen direct jouw draagkracht.
, De vraag die wel op kan spelen is natuurlijk waarom de belastingen heffen. Daarom zijn er
drie functies onderscheiden van de belastingheffing:
1. Budgettaire functie, omdat de overheid geld nodig heeft verdeling budgettaire last
o.a. op basis van fiscale verdelingsbeginselen (rechtvaardigheidsbeginselen).
2. herverdelingsfunctie;
3. instrumentele functie gaat om de gedragsbeïnvloeding.
budgettaire functie
De budgettaire functie houdt in dat de belastingen nodig zijn om overheidsuitgaven te
financieren, waaronder collectieve goederen, zoals politie en defensie. De collectieve
goederen zijn non-exclusief, want je kan er niemand van uitsluiten, en ze zijn non-rivaal,
omdat als iemand er gebruik van maakt, doet dit geen afbreuk aan het gebruik van een ander.
Vanwege marktfalen en freeriders produceert de overheid collectieve goederen die worden
gefinancierd door belastingen. Vraag blijft natuurlijk wel hoe je eerlijk aan het geld komt en
daarvoor gelden de fiscale verdelingsbeginselen:
1. draagkrachtbeginsel = hoe meer draagkracht/ betaalcapaciteit > belasting;
2. profijtbeginsel = hoe meer profijt van publieke voorzieningen > belasting;
3. buitenkansbeginsel = hoe meer meevallers, zoals grote winsten bij kansspelen, >
belasting.
Het draagkrachtbeginsel is het fiscale oerbeginsel en is een uitwerking van het
gelijkheidsbeginsel belastingheffing naar rato van financiële draagkracht. De natuurlijke
tegenpool is het koppengeld als lump-sum en poll tax.
Wat is draagkracht?
- startpunt is het inkomen > bestaansminimum;
- ‘brug moet eerst eigen gewicht kunnen dragen, alvorens andere lasten te torsen’;
- de meerderheid van de burgers ervaart draagkracht op huishoudniveau.
Het economische nutstheorie vormt de basis voor progressieve belastingheffing naar
draagkracht.
herverdelingsfunctie
Naast draagkracht heeft het ook een herverdelende functie om de sociale ongelijkheid tegen te
gaan. En één element van sociale ongelijkheid is distributieve ongelijkheid, maar via
belastingheffing kan inkomen- en vermogen worden herverdeeld (sociale rechtvaardigheid).
In Nederland herverdelen belastingen sec per saldo niet, maar de overheidsuitgaven
herverdelen wel. Premies van sociale zekerheid en BTW hebben een degressief karakter, want
hoewel de rijken relatief gezien meer betalen aan bijvoorbeeld boodschappen houdt hij wel
veel en veel meer over. Hierdoor betalen armen dus eigenlijk veel meer. De grote gelijkmaker
in Nederland is dan het onderwijs, want iedereen kan voor de gelijke prijs studeren. Andere
gelijkmakers zijn ook de toeslagen, de zorg en de uitkeringen.
de instrumentele functie
Dit betreft nevendoelen van belastingheffing. Belastingen stimuleren zaken die de
maatschappij belangrijk vindt, zoals het ondernemerschap. Belastingen kunnen ook juist
zaken ontmoedigen die de maatschappij onwenselijk vindt, zoals bij het roken.
De vier E’s voor een goed belastingstelsel zijn:
1. Eerlijk (rechtvaardig);
