Blok 2.7 Orthopedagogiek
Inhoud
Probleem 1 Persoonlijkheidsstoornis.................................................................................4
Leerdoel 1: Is er een verschil tussen temperament en persoonlijkheid en zo ja, wat is het
verschil?.............................................................................................................................. 5
Temperamentmodellen....................................................................................................5
Persoonlijkheid................................................................................................................. 6
Leerdoel 2 a. Wanneer is er sprake van een (ab)normale persoonlijkheid? En wanneer is
er sprake van een persoonlijkheidsstoornis?.......................................................................8
b. En wat is een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPD, bordeline personality disorder)?
............................................................................................................................................ 9
Leerdoel 3: Wat is de relatie tussen persoonlijkheid en psychopathologie
(probleemgedrag)?............................................................................................................ 10
Leerdoel 4: Diagnostische instrumenten............................................................................13
Probleem 2 ADHD................................................................................................................ 16
Leerdoel 1: Wat is ADHD, wat zijn de kenmerken van ADHD en wat zijn de gevolgen voor
de ontwikkeling?................................................................................................................17
Leerdoel 2: Wat zijn de oorzaken van ADHD?...................................................................19
Leerdoel 3: Hoe kun je ADHD diagnosticeren?..................................................................22
Leerdoel 4: Hoe kun je ADHD behandelen?......................................................................25
Probleem 3 ODD & CD........................................................................................................ 27
Leerdoel 1: Wat zijn de criteria/kenmerken van externaliserende gedragsproblemen
(specifiek ODD/CD)?.........................................................................................................28
Leerdoel 2: Hoe kun je ODD/CD diagnosticeren?..............................................................31
Leerdoel 3: Wat zijn mogelijke oorzaken en/of verklaringen voor deze externaliserende
gedragsproblemen?........................................................................................................... 32
Leerdoel 4: Hoe kun je deze externaliserende gedragsproblemen behandelen?...............36
Probleem 4 Autisme............................................................................................................ 38
Leerdoel 1: Wat is autisme, wat zijn de kenmerken van autisme?.....................................39
Leerdoel 2: Wat zijn de oorzaken en/of verklaringen voor autisme?..................................43
Leerdoel 3: Hoe kun je autisme diagnosticeren?...............................................................45
Leerdoel 4: Hoe kun je autisme behandelen?....................................................................47
Probleem 5........................................................................................................................... 51
Leerdoel 1: Wat zijn leerstoornissen? (wat is een specifieke leerstoornis,
dyslexie/dyscalculie).......................................................................................................... 52
Leerdoel 2: Hoe zijn dyslexie en dyscalculie te verklaren?................................................54
1
, Dyslexie......................................................................................................................... 55
Dyscalculie..................................................................................................................... 56
Leerdoel 3: Hoe kun je leerstoornissen (dyslexie/dyscalculie) diagnosticeren?.................57
Dyscalculie..................................................................................................................... 58
Leerdoel 4: Hoe kun je leerstoornissen (dyslexie/dyscalculie) behandelen?......................59
Dyslexie......................................................................................................................... 59
Dyscalculie..................................................................................................................... 60
Probleem 6........................................................................................................................... 61
Leerdoel 1: Wat zijn de criteria/kenmerken van depressie en andere
stemmingsstoornissen?.....................................................................................................62
Leerdoel 2: Wat zijn mogelijke oorzaken en verklaringen voor stemmingsstoornissen?....65
Depressie....................................................................................................................... 65
Bipolaire stoornis............................................................................................................ 68
Leerdoel 3: Wat zijn verschillen tussen jongens en meisjes in verklaringen voor
stemmingsstoornissen?.....................................................................................................69
Leerdoel 4: Welke interventies zijn er voor deze problemen?............................................71
Depressie....................................................................................................................... 71
Bipolaire stoornis............................................................................................................ 72
Probleem 7 Angststoornissen............................................................................................74
Leerdoel 1: Wat is angst en wanneer is angst problematisch / een stoornis?....................75
Leerdoel 2: Wat is een angststoornis en welke subtypen angststoornissen zijn er: wat zijn
de verschillen en overeenkomsten?...................................................................................75
Specifieke fobie.............................................................................................................. 76
Sociale angststoornis.....................................................................................................77
Paniekstoornis................................................................................................................ 78
Gegeneraliseerde angststoornis....................................................................................79
Leerdoel 3: Hoe kun je een angststoornis diagnosticeren?................................................80
Leerdoel 4: Hoe ontstaat een angststoornis?....................................................................81
Leerdoel 5: Hoe kun je een angststoornis behandelen?....................................................84
Colleges 2.7 Orthopedagogiek...........................................................................................86
College 1 – dinsdag 21-04-2020 – Rianne Kok..................................................................86
Praktische informatie......................................................................................................86
Inhoudelijke introductie van het blok..............................................................................86
DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorder).........................................87
College 2 – maandag 4-05-2020 – Frank van der Horst....................................................88
Gedragsproblemen in de forensische setting.................................................................88
College 3 – dinsdag 12-05-2020 – Marike Deutz...............................................................91
2
, Diagnostiek bij jonge kinderen.......................................................................................91
College 4 – dinsdag 19-05-2020 – Rianne Kok..................................................................93
Diagnostische instrumenten...........................................................................................93
3
, Probleem 1 Persoonlijkheidsstoornis
Stoorn-IS
Leerdoelen
Leerdoel 1: Is er een verschil tussen temperament en persoonlijkheid en zo ja, wat is het
verschil?
Leerdoel 2: Wanneer is er sprake van een (ab)normale persoonlijkheid en wanneer is er
sprake van een persoonlijkheidsstoornis en wat is een borderline persoonlijkheidsstoornis
(BPD, bordeline personality disorder)?
Leerdoel 3: Wat is de relatie tussen persoonlijkheid en psychopathologie?
Leerdoel 4: Hoe kunnen stoornissen/gedragsproblemen gediagnosticeerd worden? Welke
benaderingen zijn mogelijk en wat zijn de voor- en nadelen? (gekoppeld aan Grietens)
Gelezen literatuur
- Prins, P., J. M., & Braet, C. (2014). Handboek klinische ontwikkelingspsychologie.
Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
- Verhulst, Verheij & Danckarts, (2014). Kinder- en jeugdpsychiatrie.
- De Pauw, S. S., & Mervielde, I. (2010). Temperament, personality and developmental
psychopathology: A review based on the conceptual dimensions underlying childhood
traits. Child Psychiatry & Human Development, 41(3), 313-329
- Shiner, R., & Caspi, A. (2003). Personality differences in childhood and adolescence:
Measurement, development, and consequences. Journal of Child Psychology and
Psychiatry, 44(1), 2-32
- Kennisclip 1
4
Inhoud
Probleem 1 Persoonlijkheidsstoornis.................................................................................4
Leerdoel 1: Is er een verschil tussen temperament en persoonlijkheid en zo ja, wat is het
verschil?.............................................................................................................................. 5
Temperamentmodellen....................................................................................................5
Persoonlijkheid................................................................................................................. 6
Leerdoel 2 a. Wanneer is er sprake van een (ab)normale persoonlijkheid? En wanneer is
er sprake van een persoonlijkheidsstoornis?.......................................................................8
b. En wat is een borderline persoonlijkheidsstoornis (BPD, bordeline personality disorder)?
............................................................................................................................................ 9
Leerdoel 3: Wat is de relatie tussen persoonlijkheid en psychopathologie
(probleemgedrag)?............................................................................................................ 10
Leerdoel 4: Diagnostische instrumenten............................................................................13
Probleem 2 ADHD................................................................................................................ 16
Leerdoel 1: Wat is ADHD, wat zijn de kenmerken van ADHD en wat zijn de gevolgen voor
de ontwikkeling?................................................................................................................17
Leerdoel 2: Wat zijn de oorzaken van ADHD?...................................................................19
Leerdoel 3: Hoe kun je ADHD diagnosticeren?..................................................................22
Leerdoel 4: Hoe kun je ADHD behandelen?......................................................................25
Probleem 3 ODD & CD........................................................................................................ 27
Leerdoel 1: Wat zijn de criteria/kenmerken van externaliserende gedragsproblemen
(specifiek ODD/CD)?.........................................................................................................28
Leerdoel 2: Hoe kun je ODD/CD diagnosticeren?..............................................................31
Leerdoel 3: Wat zijn mogelijke oorzaken en/of verklaringen voor deze externaliserende
gedragsproblemen?........................................................................................................... 32
Leerdoel 4: Hoe kun je deze externaliserende gedragsproblemen behandelen?...............36
Probleem 4 Autisme............................................................................................................ 38
Leerdoel 1: Wat is autisme, wat zijn de kenmerken van autisme?.....................................39
Leerdoel 2: Wat zijn de oorzaken en/of verklaringen voor autisme?..................................43
Leerdoel 3: Hoe kun je autisme diagnosticeren?...............................................................45
Leerdoel 4: Hoe kun je autisme behandelen?....................................................................47
Probleem 5........................................................................................................................... 51
Leerdoel 1: Wat zijn leerstoornissen? (wat is een specifieke leerstoornis,
dyslexie/dyscalculie).......................................................................................................... 52
Leerdoel 2: Hoe zijn dyslexie en dyscalculie te verklaren?................................................54
1
, Dyslexie......................................................................................................................... 55
Dyscalculie..................................................................................................................... 56
Leerdoel 3: Hoe kun je leerstoornissen (dyslexie/dyscalculie) diagnosticeren?.................57
Dyscalculie..................................................................................................................... 58
Leerdoel 4: Hoe kun je leerstoornissen (dyslexie/dyscalculie) behandelen?......................59
Dyslexie......................................................................................................................... 59
Dyscalculie..................................................................................................................... 60
Probleem 6........................................................................................................................... 61
Leerdoel 1: Wat zijn de criteria/kenmerken van depressie en andere
stemmingsstoornissen?.....................................................................................................62
Leerdoel 2: Wat zijn mogelijke oorzaken en verklaringen voor stemmingsstoornissen?....65
Depressie....................................................................................................................... 65
Bipolaire stoornis............................................................................................................ 68
Leerdoel 3: Wat zijn verschillen tussen jongens en meisjes in verklaringen voor
stemmingsstoornissen?.....................................................................................................69
Leerdoel 4: Welke interventies zijn er voor deze problemen?............................................71
Depressie....................................................................................................................... 71
Bipolaire stoornis............................................................................................................ 72
Probleem 7 Angststoornissen............................................................................................74
Leerdoel 1: Wat is angst en wanneer is angst problematisch / een stoornis?....................75
Leerdoel 2: Wat is een angststoornis en welke subtypen angststoornissen zijn er: wat zijn
de verschillen en overeenkomsten?...................................................................................75
Specifieke fobie.............................................................................................................. 76
Sociale angststoornis.....................................................................................................77
Paniekstoornis................................................................................................................ 78
Gegeneraliseerde angststoornis....................................................................................79
Leerdoel 3: Hoe kun je een angststoornis diagnosticeren?................................................80
Leerdoel 4: Hoe ontstaat een angststoornis?....................................................................81
Leerdoel 5: Hoe kun je een angststoornis behandelen?....................................................84
Colleges 2.7 Orthopedagogiek...........................................................................................86
College 1 – dinsdag 21-04-2020 – Rianne Kok..................................................................86
Praktische informatie......................................................................................................86
Inhoudelijke introductie van het blok..............................................................................86
DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorder).........................................87
College 2 – maandag 4-05-2020 – Frank van der Horst....................................................88
Gedragsproblemen in de forensische setting.................................................................88
College 3 – dinsdag 12-05-2020 – Marike Deutz...............................................................91
2
, Diagnostiek bij jonge kinderen.......................................................................................91
College 4 – dinsdag 19-05-2020 – Rianne Kok..................................................................93
Diagnostische instrumenten...........................................................................................93
3
, Probleem 1 Persoonlijkheidsstoornis
Stoorn-IS
Leerdoelen
Leerdoel 1: Is er een verschil tussen temperament en persoonlijkheid en zo ja, wat is het
verschil?
Leerdoel 2: Wanneer is er sprake van een (ab)normale persoonlijkheid en wanneer is er
sprake van een persoonlijkheidsstoornis en wat is een borderline persoonlijkheidsstoornis
(BPD, bordeline personality disorder)?
Leerdoel 3: Wat is de relatie tussen persoonlijkheid en psychopathologie?
Leerdoel 4: Hoe kunnen stoornissen/gedragsproblemen gediagnosticeerd worden? Welke
benaderingen zijn mogelijk en wat zijn de voor- en nadelen? (gekoppeld aan Grietens)
Gelezen literatuur
- Prins, P., J. M., & Braet, C. (2014). Handboek klinische ontwikkelingspsychologie.
Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
- Verhulst, Verheij & Danckarts, (2014). Kinder- en jeugdpsychiatrie.
- De Pauw, S. S., & Mervielde, I. (2010). Temperament, personality and developmental
psychopathology: A review based on the conceptual dimensions underlying childhood
traits. Child Psychiatry & Human Development, 41(3), 313-329
- Shiner, R., & Caspi, A. (2003). Personality differences in childhood and adolescence:
Measurement, development, and consequences. Journal of Child Psychology and
Psychiatry, 44(1), 2-32
- Kennisclip 1
4
