Begrippen
Schuldaansprakelijkheid
Risicoaansprakelijkheid
Kwalitatieve aansprakelijkheden
Hoorcollege 1
Doelen van aansprakelijkheidsrecht
Leidend
Compensatie
o Herstellen van onrecht
o Herstel in oude toestand
(restitutio quo ante)
o Anders schadevergoeding
restitutio ad integrum
o Schadevergoeding in geld
(6:103 Bw)
o Andere remedies: bijv.
verklaring van recht of
rechterlijk bevel/verbod
Genoegdoening
o Erkenning van de fout
o Boetedoening, smartengeld
of andere remedie zoals
rectificatie
Preventie
o Handhaven
o Ontmoedigen
Kostenverdeling
o Schept de mogelijkheid om
de voorzienbare kosten te spreiden over een groter geheel.
Vergelding opzich is geen doel van het aansprakelijkheidsrecht.
Collectieve acties (3:305a Bw)
Manier om toch tot aansprakelijkheid te komen als het voor een individu
niet haalbaar is.
Bijv. Klimaataanspraklijkheid en Volkswagen zaak.
Jurisprudentie Hoorcollege 1
HR Baby Kelly
,Moeder heeft een aangeboren afwijking, waarvan bekend is de kans
bestaat dat dochter dit ook zou krijgen. Verpleegster heeft nagelaten een
vruchtwaterpunctie te doen. Dit was een beroepsfout. Hoe kan
aansprakelijkheid vastgesteld worden?
Moeder had een geneeskundige behandelingsovereenkomst met
verloskundige
Er was hier dus sprake van wanprestatie.
Deze wanprestatie levert een strijd met maatschappelijke zorgvuldigheid
op voor Vader en voor Baby Kelly, waardoor zij een grondslag hebben voor
onrechtmatige daad (6:162)
Voor onrechtmatige daad moet ook sprake zijn van causaliteit
1. CSQN: Fout moet een noodzakelijke voorwaarde zijn voor intreden
voorwaarde
2. TNR (Toerekening naar Redelijkheid): Omvang van aansprakelijkheid,
alleen gevolgen die redelijkerwijs kunnen worden toegerekend.
In Baby Kelly werd aan beide voldaan.
Ook sprake van materiele en immateriële schade.
Doelen aansprakelijkheid
Compensatie Herstel oude toestand niet Leed wordt wel verzacht
door geld, maar compensatie en corrigerende rechtvaardigheid kan niet
worden geredeneerd. Onrecht en herstel is niet hetzelfde
Legetimatie Erkenning voor leed Kelly en ouders en ook boetedoening.
HR Jeffrey
Feiten en omstandigheden
Ziek jongetje van 3
Zwemtherapie in ziekenhuis.
Moeder en Jeffrey douchen apart.
Jeffrey valt in het zwembad
Moeder spreekt ziekenhuis aan.
Rechtsvraag
Ouders vragen verklaring voor recht en kleine schadevergoeding aan
vereniging van ziekenhuizen, dus vooral erkenning voor het leed
Beoordeling
Hof geeft aan dat ouders niet-ontvankelijk zijn aangezien ze geen
voldoende belang hebben (3:303 Bw), want enkel emotioneel belang. HR
is het eens.
HR heeft hier waarschijnlijk ook overwogen dat een grondig onderzoek zou
kunnen leiden tot schuld van moeder, wat niet gewenst is.
Ook moeten onzinnige claims geen rechtsingang kunnen vinden.
Wrongful Birth
,Feiten en omstandigheden
Vrouw heeft een spiraal laten zetten, moet vervolgens geopereerd worden.
Hierbij wordt het spiraaltje verwijderd. Dokter vergeet later om de spiraal
terug te plaatsen. Vervolgens wordt er dus ongewenst een kind geboren.
Rechtsvraag
Kan de dokter aansprakelijk worden gesteld voor de opvoedkosten van het
kind, de inkomensschade die is geleden en voor immateriele
schadevergoeding.
Beoordeling
De 3 schadeposten worden onafhankelijk van elkaar behandeld.
Opvoedkosten: De arts is verantwoordelijk voor alle vermogensschade die
redelijkerwijs aan zijn fout kan worden toegerekend.’’ De schade waarvan
hier vergoeding wordt verlangd, bestaat in kosten waarvan alleen reeds
wegens hun omvang moet worden aangenomen dat zij gedurende de
minderjarigheid van het kind in beginsel mede de financiële armslag van
het gezin zullen gaan bepalen. Dergelijke kosten zijn onmiskenbaar
vermogensschade en, gelet op de aard van zowel deze schade als van de
voormelde gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid berust, is niet in te
zien waarom deze schade niet aan de arts als een gevolg van deze
gebeurtenis toegerekend zou moeten worden.’’
Inkomensschade; De vrouw heeft vervolgens besloten te stoppen met
werken om het kind te kunnen opvoeden. Hoge Raad geeft aan dat
inkomensschade ook vergoed kan worden, mits het ‘’ al moeten worden
beoordeeld of haar keuze om tijdelijk niet te werken in de gegeven
omstandigheden als redelijk kan worden beschouwd’’
Immateriele schade: Vrouw heeft geen geestelijk letsel geleden en dus
geen recht op immateriele schadevergoeding
Urgenda
Feiten en omstandigheden
Hoorcollege 2
Onrechtmatige daad
Landen om ons heen kennen ongeveer dezelfde vorm als wij kennen.
Die van ons komt het meest overeen met Frankrijk.
Belangrijke beginselen
Berokken een ander geen schade
Ieder draagt zijn eigen schad
, Art 6:162 lid 1: Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt,
welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander
dientengevolge lijdt, te vergoeden
Onrechtmatigheid
Art 6:162 lid 2: Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk
op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of
met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer
betaamt, een en ander behoudens de aanwezigheid van een
rechtvaardigingsgrond.
3 aparte categorieen met bepaalde overlap
De objectieve zijde
Toch wel een subjectief element; namelijk opzet bij beoordeling inbreuk op
subjectief recht en bij maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm
In strijd met wettelijke plicht:
1. Te beperkt: aan de ene kant te beperkt omdat niet alles wordt omvat
door de wet, zie HR Zutphense Juffvrouw en Lindenbaum/Cohen
2. Te ruim; er kan sprake zijn van rechtvaardigingsgronden en de
relativiteitseis.
Inbreuk op een subjectief recht
Een subjectief recht is een recht van de drager: kan bijvoorbeeld een
absoluut vermogensrecht(eigendomsrecht) zijn of persoonlijkheidsrechten
(recht op lichamelijke integriteit)
Hierbij zijn 3 benaderingen in de rechtspraak
1. Eerste benadering; Alleen de opzettelijke, rechtstreekse of directe
inbreuk is onrechtmatig.
2. Tweede benadering. Er wordt eerst getoetst aan andere criteria
3. Derde benadering: Alsnog toetsing aan ongeschreven
gedragsnormen (populairste benadering)
Voor- en nadelen
1. Te beperkt; alleen handelen in strijd met recht dekt niet alle
belangen
2. Te ruim; Niet iedere inbreuk op een subjectief recht leidt tot
onrechtmatigheid, HR Zwiepende Tak, inbreuk moet direct zijn of
opzettelijk. Anders pas onrechtmatig bij onzorgvuldigheid
Maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm
‘’Handel zo dat je door je gedrag aan je medemensen geen schade, of in
ieder geval zo min mogelijk schade berokkent’’
Relativiteitseis geld hierbij ook (6:163 Bw), maar aangezien het vaak heel
erg toegespitst is op de situatie zorgt het eigenlijk nooit voor problemen.
1. Te beperkt: Andere criteria zijn onmisbaar
2. Te ruim; Geld niet altijd. Je moet in de feiten van de casus het recht
zoeken.
Gevaarzetting (Kelderluik)
Schuldaansprakelijkheid
Risicoaansprakelijkheid
Kwalitatieve aansprakelijkheden
Hoorcollege 1
Doelen van aansprakelijkheidsrecht
Leidend
Compensatie
o Herstellen van onrecht
o Herstel in oude toestand
(restitutio quo ante)
o Anders schadevergoeding
restitutio ad integrum
o Schadevergoeding in geld
(6:103 Bw)
o Andere remedies: bijv.
verklaring van recht of
rechterlijk bevel/verbod
Genoegdoening
o Erkenning van de fout
o Boetedoening, smartengeld
of andere remedie zoals
rectificatie
Preventie
o Handhaven
o Ontmoedigen
Kostenverdeling
o Schept de mogelijkheid om
de voorzienbare kosten te spreiden over een groter geheel.
Vergelding opzich is geen doel van het aansprakelijkheidsrecht.
Collectieve acties (3:305a Bw)
Manier om toch tot aansprakelijkheid te komen als het voor een individu
niet haalbaar is.
Bijv. Klimaataanspraklijkheid en Volkswagen zaak.
Jurisprudentie Hoorcollege 1
HR Baby Kelly
,Moeder heeft een aangeboren afwijking, waarvan bekend is de kans
bestaat dat dochter dit ook zou krijgen. Verpleegster heeft nagelaten een
vruchtwaterpunctie te doen. Dit was een beroepsfout. Hoe kan
aansprakelijkheid vastgesteld worden?
Moeder had een geneeskundige behandelingsovereenkomst met
verloskundige
Er was hier dus sprake van wanprestatie.
Deze wanprestatie levert een strijd met maatschappelijke zorgvuldigheid
op voor Vader en voor Baby Kelly, waardoor zij een grondslag hebben voor
onrechtmatige daad (6:162)
Voor onrechtmatige daad moet ook sprake zijn van causaliteit
1. CSQN: Fout moet een noodzakelijke voorwaarde zijn voor intreden
voorwaarde
2. TNR (Toerekening naar Redelijkheid): Omvang van aansprakelijkheid,
alleen gevolgen die redelijkerwijs kunnen worden toegerekend.
In Baby Kelly werd aan beide voldaan.
Ook sprake van materiele en immateriële schade.
Doelen aansprakelijkheid
Compensatie Herstel oude toestand niet Leed wordt wel verzacht
door geld, maar compensatie en corrigerende rechtvaardigheid kan niet
worden geredeneerd. Onrecht en herstel is niet hetzelfde
Legetimatie Erkenning voor leed Kelly en ouders en ook boetedoening.
HR Jeffrey
Feiten en omstandigheden
Ziek jongetje van 3
Zwemtherapie in ziekenhuis.
Moeder en Jeffrey douchen apart.
Jeffrey valt in het zwembad
Moeder spreekt ziekenhuis aan.
Rechtsvraag
Ouders vragen verklaring voor recht en kleine schadevergoeding aan
vereniging van ziekenhuizen, dus vooral erkenning voor het leed
Beoordeling
Hof geeft aan dat ouders niet-ontvankelijk zijn aangezien ze geen
voldoende belang hebben (3:303 Bw), want enkel emotioneel belang. HR
is het eens.
HR heeft hier waarschijnlijk ook overwogen dat een grondig onderzoek zou
kunnen leiden tot schuld van moeder, wat niet gewenst is.
Ook moeten onzinnige claims geen rechtsingang kunnen vinden.
Wrongful Birth
,Feiten en omstandigheden
Vrouw heeft een spiraal laten zetten, moet vervolgens geopereerd worden.
Hierbij wordt het spiraaltje verwijderd. Dokter vergeet later om de spiraal
terug te plaatsen. Vervolgens wordt er dus ongewenst een kind geboren.
Rechtsvraag
Kan de dokter aansprakelijk worden gesteld voor de opvoedkosten van het
kind, de inkomensschade die is geleden en voor immateriele
schadevergoeding.
Beoordeling
De 3 schadeposten worden onafhankelijk van elkaar behandeld.
Opvoedkosten: De arts is verantwoordelijk voor alle vermogensschade die
redelijkerwijs aan zijn fout kan worden toegerekend.’’ De schade waarvan
hier vergoeding wordt verlangd, bestaat in kosten waarvan alleen reeds
wegens hun omvang moet worden aangenomen dat zij gedurende de
minderjarigheid van het kind in beginsel mede de financiële armslag van
het gezin zullen gaan bepalen. Dergelijke kosten zijn onmiskenbaar
vermogensschade en, gelet op de aard van zowel deze schade als van de
voormelde gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid berust, is niet in te
zien waarom deze schade niet aan de arts als een gevolg van deze
gebeurtenis toegerekend zou moeten worden.’’
Inkomensschade; De vrouw heeft vervolgens besloten te stoppen met
werken om het kind te kunnen opvoeden. Hoge Raad geeft aan dat
inkomensschade ook vergoed kan worden, mits het ‘’ al moeten worden
beoordeeld of haar keuze om tijdelijk niet te werken in de gegeven
omstandigheden als redelijk kan worden beschouwd’’
Immateriele schade: Vrouw heeft geen geestelijk letsel geleden en dus
geen recht op immateriele schadevergoeding
Urgenda
Feiten en omstandigheden
Hoorcollege 2
Onrechtmatige daad
Landen om ons heen kennen ongeveer dezelfde vorm als wij kennen.
Die van ons komt het meest overeen met Frankrijk.
Belangrijke beginselen
Berokken een ander geen schade
Ieder draagt zijn eigen schad
, Art 6:162 lid 1: Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt,
welke hem kan worden toegerekend, is verplicht de schade die de ander
dientengevolge lijdt, te vergoeden
Onrechtmatigheid
Art 6:162 lid 2: Als onrechtmatige daad worden aangemerkt een inbreuk
op een recht en een doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of
met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer
betaamt, een en ander behoudens de aanwezigheid van een
rechtvaardigingsgrond.
3 aparte categorieen met bepaalde overlap
De objectieve zijde
Toch wel een subjectief element; namelijk opzet bij beoordeling inbreuk op
subjectief recht en bij maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm
In strijd met wettelijke plicht:
1. Te beperkt: aan de ene kant te beperkt omdat niet alles wordt omvat
door de wet, zie HR Zutphense Juffvrouw en Lindenbaum/Cohen
2. Te ruim; er kan sprake zijn van rechtvaardigingsgronden en de
relativiteitseis.
Inbreuk op een subjectief recht
Een subjectief recht is een recht van de drager: kan bijvoorbeeld een
absoluut vermogensrecht(eigendomsrecht) zijn of persoonlijkheidsrechten
(recht op lichamelijke integriteit)
Hierbij zijn 3 benaderingen in de rechtspraak
1. Eerste benadering; Alleen de opzettelijke, rechtstreekse of directe
inbreuk is onrechtmatig.
2. Tweede benadering. Er wordt eerst getoetst aan andere criteria
3. Derde benadering: Alsnog toetsing aan ongeschreven
gedragsnormen (populairste benadering)
Voor- en nadelen
1. Te beperkt; alleen handelen in strijd met recht dekt niet alle
belangen
2. Te ruim; Niet iedere inbreuk op een subjectief recht leidt tot
onrechtmatigheid, HR Zwiepende Tak, inbreuk moet direct zijn of
opzettelijk. Anders pas onrechtmatig bij onzorgvuldigheid
Maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm
‘’Handel zo dat je door je gedrag aan je medemensen geen schade, of in
ieder geval zo min mogelijk schade berokkent’’
Relativiteitseis geld hierbij ook (6:163 Bw), maar aangezien het vaak heel
erg toegespitst is op de situatie zorgt het eigenlijk nooit voor problemen.
1. Te beperkt: Andere criteria zijn onmisbaar
2. Te ruim; Geld niet altijd. Je moet in de feiten van de casus het recht
zoeken.
Gevaarzetting (Kelderluik)
