Criminalistiek en forensisch DNA week 4
Vragen
1. Wanneer is sprake van DNA-verwantschapsonderzoek en
onder welke voorwaarden mag dat plaatsvinden?
Op het gegeven dat DNA-profielen van bloedverwanten in het
algemeen relatief veel overeenkomsten hebben, berust het principe
van DNA-verwantschapsonderzoek. In tegenstelling tot het
standaard forensisch DNA-onderzoek is het vergelijken van DNA-
profielen bij een DNA-verwantschapsonderzoek niet gericht op een
volledige overeenkomst, een match, van DNA-profielen, maar juist
op de mate van overeenkomst tussen DNA-profielen. Hoe groot de
kans op een veronderstelde bloedverwantschap daadwerkelijk is,
wordt bepaald door het resultaat van het DNA-onderzoek te
beschouwen in samenhang met de overige informatie in de zaak.
De wetenschappelijke bewijswaarde van een DNA-
verwantschapsonderzoek hangt af van:
o Het aantal vastgestelde overeenkomende DNA-kenmerken;
o De zeldzaamheid van die overeenkomende DNA-kenmerken;
o Het aantal veronderstelde bloedverwanten van de
desbetreffende persoon dat bij hey DNA-
verwantschapsonderzoek is betrokken en;
o Hun graad van bloedverwantschap
Likelihood ratio
Nadat het resultaat van het DNA-verwantschapsonderzoek heeft
uitgewezen dat er sprake kan zijn van een bloedverwantschap (op
basis van een groot aantal overeenkomende DNA-kenmerken), moet
de wetenschappelijke bewijswaarde van de overeenkomst tussen de
DNA-profielen statistisch worden vastgesteld. Dit wordt uitgedrukt
met de zogenoemde 'aannemelijkheidsquotient', in het Engels
'likelihood ratio'. Met deze statistische methode, de 'likelihood ratio-
methode, worden de resultaten van het DNA-onderzoek onder twee
hypothesen beschouwd. De berekening van de likelihood ratio
gebeurt aan de hand van de frequenties van voorkomen van de
DNA-kenmerken in het referentiedatabestand.
Zo zijn bij een ouderschapsonderzoek de hypothesen bijvoorbeeld:
hypothese I: het kind is een biologisch kind van de vrouw en de man;
hypothese II: het kind is niet verwant aan de vrouw en de man. Voor
beide hypothesen berekent men hoe groot de kans is op het
verkregen resultaat van het DNA-onderzoek. De verhouding tussen
deze twee kansen is de likelihood ratio: ile kans op het verkregen
onderzoeksresultaat als hypothese 1 waar is, ten opzichte van de
,kans op het verkregen onderzoeksresultaat als hypothese 2 waar is.
Anders gezegd, de likelihood ratio geeft de waarschijnlijkheid van
het onderzoeksresultaat als hypothese 1 waar is, ten opzichte van
de waarschijnlijkheid van het onderzoeksresultaat als hypothese 2
waar is.
- hoe is het wettelijke geregeld, juridisch kader
verwantschapsonderzoek?
De voorwaarden voor toepassing van DNA-verwantschaps-
onderzoek staan in de artikelen 151da en 195g Sv. Artikel 151da
Sv geeft de officier van justitie de bevoegdheid om in het kader
van het opsporingsonderzoek te bevelen dat een DNA-
verwantschapsonderzoek wordt verricht. In artikel 195g Sv wordt
die bevoegdheid ook aan de rechter-commissaris toebedeeld. In
de praktijk is het altijd de OvJ die dit middel inroept. Artikel
bestaat pas sinds 2012
DNA-verwantschapsonderzoek is geregeld in artikel 151da Sv. Dit
ziet op actief verwantschapsonderzoek!
Voorbeeld actief: baby lijken, waarbij het onbekend is wie de
ouders van het kind zijn. Overleden personen die gecremeerd zijn
en waar dus geen sporen meer van zijn.
Lid 1
Op bevel van de OvJ
In belang van het onderzoek
Afzonderlijke toestemming van RC als je in strafrecht databank
gaat doen, in een andere databank heb je geen toestemming
nodig. Dus niet bij bv. Commerciele databanken.
Ingeval het DNA-onderzoek verricht wordt met behulp van de
DNA-profielen, kan het bevel slechts worden gegeven na
schriftelijke machtiging van de RC op vordering van de OvJ.
De officier van justitie wijst een deskundige van een erkend
laboratorium aan om DNA-onderzoek uit te voeren en hierover
verslag uit te brengen. (art. 151a lid 2)
Lid 2
Celmateriaal voor DNA-profielbepaling mag worden gebruikt
om verwantschap vast te stellen. Het celmateriaal van een
derde mag alleen met schriftelijke toestemming worden
afgenomen en gebruikt, behalve in uitzonderingsgevallen.
Lid 3
Het DNA-onderzoek kan slechts worden verricht in geval van
verdenking van een misdrijf waarop naar de wettelijke
, omschrijving een gevangenisstraf van acht jaar of meer is
gesteld en een van de misdrijven omschreven in artikelen …
Bevoegdheid artikel 151a Sv komt ook aan de HulpOvJ toe in
bepaalde gevallen ex. Artikel 1a besluit DNA
Er zijn ook een aantal extra tactische voorwaarden bij een
VERWANTSCHAPSonderzoek die in de memorie van toelichting
staan (aanvullende voorwaarden):
- Maatschappelijke onrust
- Geen verdachte in beeld
- onderzoek vastgelopen
- biologisch spoor dader redelijke kans op succes
- Personen moeten zorgvuldig worden geselecteerd
deze voorwaarden gelden dus niet bij een grootschalig
autosomaal onderzoek
- welke soorten DNA-verwantschapsonderzoek zijn er
zoal (toepassingen)?
o Ouderschapsonderzoek: het onderzoek is erop gericht
vast te stellen of een man en/of vrouw de biologische
ouders zijn van een persoon. Vaderschapsonderzoek is
de bekendste toepassing van dit type DNA-
verwantschapsonderzoek
o Onderzoek van ongeïdentificeerde personen: het
onderzoek is erop gericht de identiteit vast te stellen van
een stoffelijk overschot (dat visuegel niet geïdentificeerd
kan worden).
o Onderzoek naar vermiste personen: het onderzoek
is erop gericht te onderzoeken of aangetroffen sporen, of
een stoffelijk overschot in verband kunnen worden
gebracht met een vermiste persoon.
o Onderzoek in strafzaken: Het DNA-
verwantschapsonderzoek is er bijvoorbeeld op gericht
om via abortusmateriaal (het DNA van de foetus)
informatie te verkrijgen over de dader van een
verkrachting, of om via het DNA van een vondeling of
een stoffelijk overschot van een baby informatie te
verkrijgen over de biologische ouders.
- Wat is passief verwantschapsonderzoek en wat houdt
dat in ?
Passief DNA-verwantschapsonderzoek houdt in dat verwantschap
niet bewust wordt onderzocht, maar toevallig aan het licht komt
tijdens standaard forensisch DNA-onderzoek. Dit gebeurt wanneer
een deskundige een sterke overeenkomst tussen DNA-profielen
Vragen
1. Wanneer is sprake van DNA-verwantschapsonderzoek en
onder welke voorwaarden mag dat plaatsvinden?
Op het gegeven dat DNA-profielen van bloedverwanten in het
algemeen relatief veel overeenkomsten hebben, berust het principe
van DNA-verwantschapsonderzoek. In tegenstelling tot het
standaard forensisch DNA-onderzoek is het vergelijken van DNA-
profielen bij een DNA-verwantschapsonderzoek niet gericht op een
volledige overeenkomst, een match, van DNA-profielen, maar juist
op de mate van overeenkomst tussen DNA-profielen. Hoe groot de
kans op een veronderstelde bloedverwantschap daadwerkelijk is,
wordt bepaald door het resultaat van het DNA-onderzoek te
beschouwen in samenhang met de overige informatie in de zaak.
De wetenschappelijke bewijswaarde van een DNA-
verwantschapsonderzoek hangt af van:
o Het aantal vastgestelde overeenkomende DNA-kenmerken;
o De zeldzaamheid van die overeenkomende DNA-kenmerken;
o Het aantal veronderstelde bloedverwanten van de
desbetreffende persoon dat bij hey DNA-
verwantschapsonderzoek is betrokken en;
o Hun graad van bloedverwantschap
Likelihood ratio
Nadat het resultaat van het DNA-verwantschapsonderzoek heeft
uitgewezen dat er sprake kan zijn van een bloedverwantschap (op
basis van een groot aantal overeenkomende DNA-kenmerken), moet
de wetenschappelijke bewijswaarde van de overeenkomst tussen de
DNA-profielen statistisch worden vastgesteld. Dit wordt uitgedrukt
met de zogenoemde 'aannemelijkheidsquotient', in het Engels
'likelihood ratio'. Met deze statistische methode, de 'likelihood ratio-
methode, worden de resultaten van het DNA-onderzoek onder twee
hypothesen beschouwd. De berekening van de likelihood ratio
gebeurt aan de hand van de frequenties van voorkomen van de
DNA-kenmerken in het referentiedatabestand.
Zo zijn bij een ouderschapsonderzoek de hypothesen bijvoorbeeld:
hypothese I: het kind is een biologisch kind van de vrouw en de man;
hypothese II: het kind is niet verwant aan de vrouw en de man. Voor
beide hypothesen berekent men hoe groot de kans is op het
verkregen resultaat van het DNA-onderzoek. De verhouding tussen
deze twee kansen is de likelihood ratio: ile kans op het verkregen
onderzoeksresultaat als hypothese 1 waar is, ten opzichte van de
,kans op het verkregen onderzoeksresultaat als hypothese 2 waar is.
Anders gezegd, de likelihood ratio geeft de waarschijnlijkheid van
het onderzoeksresultaat als hypothese 1 waar is, ten opzichte van
de waarschijnlijkheid van het onderzoeksresultaat als hypothese 2
waar is.
- hoe is het wettelijke geregeld, juridisch kader
verwantschapsonderzoek?
De voorwaarden voor toepassing van DNA-verwantschaps-
onderzoek staan in de artikelen 151da en 195g Sv. Artikel 151da
Sv geeft de officier van justitie de bevoegdheid om in het kader
van het opsporingsonderzoek te bevelen dat een DNA-
verwantschapsonderzoek wordt verricht. In artikel 195g Sv wordt
die bevoegdheid ook aan de rechter-commissaris toebedeeld. In
de praktijk is het altijd de OvJ die dit middel inroept. Artikel
bestaat pas sinds 2012
DNA-verwantschapsonderzoek is geregeld in artikel 151da Sv. Dit
ziet op actief verwantschapsonderzoek!
Voorbeeld actief: baby lijken, waarbij het onbekend is wie de
ouders van het kind zijn. Overleden personen die gecremeerd zijn
en waar dus geen sporen meer van zijn.
Lid 1
Op bevel van de OvJ
In belang van het onderzoek
Afzonderlijke toestemming van RC als je in strafrecht databank
gaat doen, in een andere databank heb je geen toestemming
nodig. Dus niet bij bv. Commerciele databanken.
Ingeval het DNA-onderzoek verricht wordt met behulp van de
DNA-profielen, kan het bevel slechts worden gegeven na
schriftelijke machtiging van de RC op vordering van de OvJ.
De officier van justitie wijst een deskundige van een erkend
laboratorium aan om DNA-onderzoek uit te voeren en hierover
verslag uit te brengen. (art. 151a lid 2)
Lid 2
Celmateriaal voor DNA-profielbepaling mag worden gebruikt
om verwantschap vast te stellen. Het celmateriaal van een
derde mag alleen met schriftelijke toestemming worden
afgenomen en gebruikt, behalve in uitzonderingsgevallen.
Lid 3
Het DNA-onderzoek kan slechts worden verricht in geval van
verdenking van een misdrijf waarop naar de wettelijke
, omschrijving een gevangenisstraf van acht jaar of meer is
gesteld en een van de misdrijven omschreven in artikelen …
Bevoegdheid artikel 151a Sv komt ook aan de HulpOvJ toe in
bepaalde gevallen ex. Artikel 1a besluit DNA
Er zijn ook een aantal extra tactische voorwaarden bij een
VERWANTSCHAPSonderzoek die in de memorie van toelichting
staan (aanvullende voorwaarden):
- Maatschappelijke onrust
- Geen verdachte in beeld
- onderzoek vastgelopen
- biologisch spoor dader redelijke kans op succes
- Personen moeten zorgvuldig worden geselecteerd
deze voorwaarden gelden dus niet bij een grootschalig
autosomaal onderzoek
- welke soorten DNA-verwantschapsonderzoek zijn er
zoal (toepassingen)?
o Ouderschapsonderzoek: het onderzoek is erop gericht
vast te stellen of een man en/of vrouw de biologische
ouders zijn van een persoon. Vaderschapsonderzoek is
de bekendste toepassing van dit type DNA-
verwantschapsonderzoek
o Onderzoek van ongeïdentificeerde personen: het
onderzoek is erop gericht de identiteit vast te stellen van
een stoffelijk overschot (dat visuegel niet geïdentificeerd
kan worden).
o Onderzoek naar vermiste personen: het onderzoek
is erop gericht te onderzoeken of aangetroffen sporen, of
een stoffelijk overschot in verband kunnen worden
gebracht met een vermiste persoon.
o Onderzoek in strafzaken: Het DNA-
verwantschapsonderzoek is er bijvoorbeeld op gericht
om via abortusmateriaal (het DNA van de foetus)
informatie te verkrijgen over de dader van een
verkrachting, of om via het DNA van een vondeling of
een stoffelijk overschot van een baby informatie te
verkrijgen over de biologische ouders.
- Wat is passief verwantschapsonderzoek en wat houdt
dat in ?
Passief DNA-verwantschapsonderzoek houdt in dat verwantschap
niet bewust wordt onderzocht, maar toevallig aan het licht komt
tijdens standaard forensisch DNA-onderzoek. Dit gebeurt wanneer
een deskundige een sterke overeenkomst tussen DNA-profielen
