BIJEENKOMST 1
STRAFRECHTSGESCHIEDENIS EN -THEORIEËN
HET NEDERLANDSE STRAFRECHTELIJKE SANCTIESTELSEL (I)
Aboriginals mogen steken en slaan
AMSTERDAM - Speren in de dijbenen en zweepslagen lijken barbaars, maar
Australische rechters laten steeds vaker Aboriginals deze traditionele straffen
toepassen. Uit 'respect voor hun cultuur', en omdat 99 Aboriginals in de
gevangenis zelfmoord pleegden. Hoewel het vooral gaat om het gedogen van
lijfstraffen, gaf het hooggerechtshof in de Northern Territory een Aboriginal-
familie zelfs al min of meer opdracht tot speersteken.
Wilson Jagamara Walker bekende een andere Aboriginal te hebben
doodgestoken nadat een ruzie tussen twee rivaliserende groepen in Alice
Springs onder invloed van drank uit de hand was gelopen. Aanvankelijk wilde
rechter Brian Martin de jongeman tot drie jaar celstraf veroordelen. Hij
realiseerde zich echter dat Walkers familie dan slachtoffer zou kunnen worden
van vergelding. Of dat de jongeman na afloop van de celstraf alsnog door
familie van het slachtoffer zou worden gestraft, zoals bij Aboriginals gebruikelijk
is. In hun cultuur bestaat geen rechtbank en wordt onacceptabel gedrag
beschouwd als een conflict tussen mensen - en dat kan alleen worden opgelost
door de benadeelde de dader zelf te laten straffen.
“Waarschijnlijk word je een aantal keren in je beide benen gestoken”, zei
rechter Martin tegen Walker. Omdat hij een dubbele straf onrechtvaardig vond,
besloot hij hem voorwaardelijk vrij te laten. Maar stel dat Walker zijn traditionele
straf nou niet krijgt, moet de rechter hebben gedacht, dan laat het Australische
rechtssysteem een man lopen die iemand heeft doodgestoken. Dus nam Martin
zijn opmerkelijke beslissing: hij gaf justitiemedewerkers de opdracht binnen een
half jaar te rapporteren of de familie van het slachtoffer Walker inderdaad
1
, speersteken had toegebracht. Daarbij zouden ze ook details moeten leveren; ze
moesten dus getuige zijn van het bloederig tafereel, dat zelfs tot de dood kan
leiden. De Flying Docter P.T. Burke, schat dat een op de twintig speerstraffen
leidt tot een fatale bloeding.
De justitieambtenaren, bang dat ze medeplichtig zouden zijn aan een criminele
daad, weigerden in afwachting van een advies van hun superieuren. Dit hoefde
echter nooit te worden uitgebracht omdat de familie van het slachtoffer er zelf
van afzag de speersteken toe te dienen. Ook al diende Walker zich tot twee
maal toe aan, de familie strafte niet. “Ze waren bang voor escalatie van geweld,
en vroegen of de verdachte onder de gewone wet kon worden veroordeeld”,
aldus een justitiewoordvoerder.
Opsluiten, dat is pas wreed
Rechter Martin velde zijn vonnis op 10 februari, en het half jaar is verstreken
zonder dat hij nadere actie heeft ondernomen. Daarmee is het een schimmige
zaak geworden, aldus Amnesty International. De straf is immers niet uitgevoerd,
en de bewoordingen van de rechter waren te omzichtig om te stellen dat hij het
speersteken als straf heeft opgelegd. De mensenrechtenorganisatie heeft er
daarom nog geen standpunt over ingenomen.
“De kwestie is nog in discussie in de grensgevallencommissie in Londen”, zegt
medewerker Jan Eleveld van Amnesty Nederland. “In eerste instantie
beschouwen we het speersteken als een oplossing voor een conflict tussen
individuen.” En Amnesty bemoeit zich alleen met mensenrechtenschendingen
door regeringen.
Dit is een grensgeval. De Australische regering noch de overheden van de
afzonderlijke staten hebben zich immers gewaagd aan een standpunt over
lijfstraffen van Aboriginals, een bevolkingsgroep die met 300 000 personen twee
procent van de Australische bevolking uitmaakt. Maar rechters in Northern
Territory en Western Australia zeggen steeds vaker in hun vonnissen 'rekening
te houden met de etnische afkomst van de verdachte'.
Ze weten dat de Aborginals ongeacht het vonnis toch vaak hun eigen straffen
uitvoeren. Het gaat om afgelegen gebieden waar de cultuur van de
oorspronkelijke bevolking van Australië nog goeddeels intact is. Volgens
sergeant Barry Lehman van de Kalgoorlie politie in Western Australia komt
speersteken in zijn district vrij veel voor. Hij heeft het afgelopen jaar
verschillende gevallen onderzocht.
Het is echter niet alleen eeuwenoud gebruik, aldus een politiecommissaris die
ook verschillende gevallen van zweepslagen kent. Volgens hem leidt onvrede
onder de politie met het huidige systeem tot een “heropleving van het
traditionele recht”.
Drie maanden geleden vonden Aboriginal-leiders in een dorp nabij Darwin dat
het met de autodiefstallen de spuigaten uitliep. Ze wisten de politie over te
halen zes Aboriginals, van 15 tot 25 jaar, aan hen over te dragen voor een
traditionele portie straf. Die nacht sloegen de ouderen in de hoofdstraat de
jongemannen met rubberen slangen. “Een van de jongens kon drie dagen niet
lopen”, zegt advocaat Kevin Kitchener, die het incident wereldkundig maakte.
Sinds de straf is er volgens hem nog maar één auto gestolen. “De jongens
weten dat hetzelfde zal gebeuren als ze zich weer in de nesten werken, maar
dat dan vrouwen de rubberen slangen zullen hanteren, wat hun een nog grotere
schaamte zal bezorgen”, aldus Kitchener, werkzaam voor een rechtshulpdienst
2
STRAFRECHTSGESCHIEDENIS EN -THEORIEËN
HET NEDERLANDSE STRAFRECHTELIJKE SANCTIESTELSEL (I)
Aboriginals mogen steken en slaan
AMSTERDAM - Speren in de dijbenen en zweepslagen lijken barbaars, maar
Australische rechters laten steeds vaker Aboriginals deze traditionele straffen
toepassen. Uit 'respect voor hun cultuur', en omdat 99 Aboriginals in de
gevangenis zelfmoord pleegden. Hoewel het vooral gaat om het gedogen van
lijfstraffen, gaf het hooggerechtshof in de Northern Territory een Aboriginal-
familie zelfs al min of meer opdracht tot speersteken.
Wilson Jagamara Walker bekende een andere Aboriginal te hebben
doodgestoken nadat een ruzie tussen twee rivaliserende groepen in Alice
Springs onder invloed van drank uit de hand was gelopen. Aanvankelijk wilde
rechter Brian Martin de jongeman tot drie jaar celstraf veroordelen. Hij
realiseerde zich echter dat Walkers familie dan slachtoffer zou kunnen worden
van vergelding. Of dat de jongeman na afloop van de celstraf alsnog door
familie van het slachtoffer zou worden gestraft, zoals bij Aboriginals gebruikelijk
is. In hun cultuur bestaat geen rechtbank en wordt onacceptabel gedrag
beschouwd als een conflict tussen mensen - en dat kan alleen worden opgelost
door de benadeelde de dader zelf te laten straffen.
“Waarschijnlijk word je een aantal keren in je beide benen gestoken”, zei
rechter Martin tegen Walker. Omdat hij een dubbele straf onrechtvaardig vond,
besloot hij hem voorwaardelijk vrij te laten. Maar stel dat Walker zijn traditionele
straf nou niet krijgt, moet de rechter hebben gedacht, dan laat het Australische
rechtssysteem een man lopen die iemand heeft doodgestoken. Dus nam Martin
zijn opmerkelijke beslissing: hij gaf justitiemedewerkers de opdracht binnen een
half jaar te rapporteren of de familie van het slachtoffer Walker inderdaad
1
, speersteken had toegebracht. Daarbij zouden ze ook details moeten leveren; ze
moesten dus getuige zijn van het bloederig tafereel, dat zelfs tot de dood kan
leiden. De Flying Docter P.T. Burke, schat dat een op de twintig speerstraffen
leidt tot een fatale bloeding.
De justitieambtenaren, bang dat ze medeplichtig zouden zijn aan een criminele
daad, weigerden in afwachting van een advies van hun superieuren. Dit hoefde
echter nooit te worden uitgebracht omdat de familie van het slachtoffer er zelf
van afzag de speersteken toe te dienen. Ook al diende Walker zich tot twee
maal toe aan, de familie strafte niet. “Ze waren bang voor escalatie van geweld,
en vroegen of de verdachte onder de gewone wet kon worden veroordeeld”,
aldus een justitiewoordvoerder.
Opsluiten, dat is pas wreed
Rechter Martin velde zijn vonnis op 10 februari, en het half jaar is verstreken
zonder dat hij nadere actie heeft ondernomen. Daarmee is het een schimmige
zaak geworden, aldus Amnesty International. De straf is immers niet uitgevoerd,
en de bewoordingen van de rechter waren te omzichtig om te stellen dat hij het
speersteken als straf heeft opgelegd. De mensenrechtenorganisatie heeft er
daarom nog geen standpunt over ingenomen.
“De kwestie is nog in discussie in de grensgevallencommissie in Londen”, zegt
medewerker Jan Eleveld van Amnesty Nederland. “In eerste instantie
beschouwen we het speersteken als een oplossing voor een conflict tussen
individuen.” En Amnesty bemoeit zich alleen met mensenrechtenschendingen
door regeringen.
Dit is een grensgeval. De Australische regering noch de overheden van de
afzonderlijke staten hebben zich immers gewaagd aan een standpunt over
lijfstraffen van Aboriginals, een bevolkingsgroep die met 300 000 personen twee
procent van de Australische bevolking uitmaakt. Maar rechters in Northern
Territory en Western Australia zeggen steeds vaker in hun vonnissen 'rekening
te houden met de etnische afkomst van de verdachte'.
Ze weten dat de Aborginals ongeacht het vonnis toch vaak hun eigen straffen
uitvoeren. Het gaat om afgelegen gebieden waar de cultuur van de
oorspronkelijke bevolking van Australië nog goeddeels intact is. Volgens
sergeant Barry Lehman van de Kalgoorlie politie in Western Australia komt
speersteken in zijn district vrij veel voor. Hij heeft het afgelopen jaar
verschillende gevallen onderzocht.
Het is echter niet alleen eeuwenoud gebruik, aldus een politiecommissaris die
ook verschillende gevallen van zweepslagen kent. Volgens hem leidt onvrede
onder de politie met het huidige systeem tot een “heropleving van het
traditionele recht”.
Drie maanden geleden vonden Aboriginal-leiders in een dorp nabij Darwin dat
het met de autodiefstallen de spuigaten uitliep. Ze wisten de politie over te
halen zes Aboriginals, van 15 tot 25 jaar, aan hen over te dragen voor een
traditionele portie straf. Die nacht sloegen de ouderen in de hoofdstraat de
jongemannen met rubberen slangen. “Een van de jongens kon drie dagen niet
lopen”, zegt advocaat Kevin Kitchener, die het incident wereldkundig maakte.
Sinds de straf is er volgens hem nog maar één auto gestolen. “De jongens
weten dat hetzelfde zal gebeuren als ze zich weer in de nesten werken, maar
dat dan vrouwen de rubberen slangen zullen hanteren, wat hun een nog grotere
schaamte zal bezorgen”, aldus Kitchener, werkzaam voor een rechtshulpdienst
2
