Psychologie 2.3
Hoorcollege 1 gedrag en afwijkend gedrag
Wat is een gedragsprobleem?
Verschil psychiatrie en psychologie
Psychiatrie= een medisch specialisme dat zich bezighoudt met psychische ziektebeelden,
waarbij hoofdzakelijk wordt gekeken naar lichamelijke processen (alleen medicijnen
voorschrijven)
Psychologie= bestuurt het gedrag en het innerlijke leven van mensen, met als doel meer
kennis en begrip te krijgen over mentale processen (zoals emotie, gedachten, behoeftes en
motivatie)
De geschiedenis: stenen tijdperk
Door schedeldoorboringen konden kwade geesten ontsnappen. Als je afweek van de norm.
Griekse arts Hippocrates (460 v chr- 370 v chr)
Psychologische klachten hebben lichamelijke oorzaak. Verandering van dieet, rust,
lichaamsbeweging.
Eed van Hippocrates waarin artsen zichzelf verplichten om te handelen, anders zijn ze
strafbaar.
De geschiedenis: middeleeuwen en dolhuizen
Ze dachten dat er iets mis was gegaan in de baarmoeder van je moeder. Baarmoeder als
soort van oven. Als deze niet goed werkte, kon je psyische aandoening krijgen. (Misbaksel,
halvegare)
Je werd niet geholpen. Vaak levend verbrand, hekserij.
Slapen in eigen uitwerpselen, vastgeketend aan de muur, vermaak voor de rijken.
Dolhuizen= Rijke mensen die betaalde konden naar de cliënten gaan kijken.
De geschiedenis: Morele therapie
Ieder mens heeft behoefte aan normale menselijke bejegening. Mensen met afwijking
kregen dagbesteding.
Rond 1850 verdween dit weer. Geldkwestie. Weer dolhuizen
1900- nu
Medisch model is leidend
Stoornis bestaat uit groep kenmerken die gelijktijdig voorkomt. Als je depressief bent, zijn er
een aantal dingen die gelijktijdig voor moeten komen, als je zo wilt worden bestempeld.
Medisch model (vaak medicijnen):
Stoornissen worden op 5 verschillende dimensies bekeken:
1 diagnose van stoornis op basis van symptomen (weinig energie, bed niet uit)
2. verklaring van de symptomen (biologische verklaring, te weinig stofjes)
3. prognose (voorspelling over het beloop van de stoornis) (verloop stoornis)
4 behandeling van de stoornis (medicijnen, stofjes)
,5. preventie: het voorkomen van stoornissen
In dit model zijn psychische stoornissen hersenziekten.
Kritiek:
1. Lang niet alle diagnoses hebben een duidelijke oorzaak.
Onveilige jeugd, dus stofjes missen niet. Ervaringen zorgen ervoor dat je bijv. dit hebt.
2. Diagnose gebaseerd op subjectieve beschrijving (voor de ene is het superzwaar, voor de
ander minder heftig)
3. Ggz taal- en toename van diagnoses problematiseert en vergroot mogelijk stigma en
schaamte.
Moeten diagnosticeren, in hokjes plaatsend
Wat is een stoornis?
Combinatie van:
1.Afwijking van wat normaal wordt gevonden in
a. Ontwikkelingsfase
b. De context of cultuur van de persoon (Medische verklaring, trauma,
omgevingsfactoren)
2. Persoon zelf of omgeving ervaart er last van
Als de ontwikkelingsfase en de context of cultuur van de persoon afwijkt van wat normaal
gevonden wordt, spreken we van een stoornis en als de persoon zelf of de omgeving er last
van ervaart
Perspectieven in de psychologie
1. Biologisch perspectief: medische model. Hersenstructuur, mist er een stofje, is er
lichamelijk een oorzaak voor psychische klachten.
2. Psychologisch perspectief: Oorzaak afwijkend gedrag, verleden, verkeerd denken
aangeleerd gekregen, veel trauma’s)
3. Sociaal cultureel perspectief: Wat gebeurt er om iemand heen? Racisme, werkeloosheid,
armoede
Of: bio pysicho sociaal perspectief
Ontwikkeling kind
Afhankelijk van:
1. Aanleg
- Genen (kenmerk hoe je lichaam eruitziet) (ouders genetisch aanleg voor bepaalde
hersenziekte, grotere kans dat jij het hebt)
- Baarmoederlijke omgeving
Pre-, peri-, postnatale invloeden (voor, tijdens en na de bevalling)
Zuurstoftekort bijv
2. Omgeving
- Veel in interactie met aanleg. Omgeving kan bevorderend of juist remmend
werken, afhankelijk van het kind (en diens genen).
3. Rijping CZS
- 6 jaar rijping het groots
, - 14 jaar wordt rijping minder, zwakkere verbindingen verdwijnen
Hoe meer centrale zenuwstelsel aankan en meer verbindingen, hoe meer het kind kan
1. Beperking: lichamelijke functie die verstoord is
2. Belemmering: verbaal agressief, teruggetrokken, niet meer eten
3. Stoornis
Combinatie van
1. Afwijking van wat normaal wordt gevonden in
a. Ontwikkelingsfase
b. De context of cultuur van persoon
2. Persoon zelf of omgeving ervaart er last van
3. Duur en intensiviteit (klachten vaak x maanden en minimum x aantal symptomen,
zie dms-5)
Stoornis, beperking en belemmering
Hoe ga je om met een kind op school dat niet/nauwelijks praat:
- Omdat het vanwege zijn of haar autisme anderen niet begrijpt (stoornis)
- Omdat het een spraakgebrek heeft en niet goed kan praten (beperking)
- Omdat er veel ruzie is thuis door een scheiding en er te weinig aandacht voor het
kind is (belemmering)
Eerst alle andere dingen uitsluiten, en daarna zien of het kind een stoornis heeft.
Gedragsproblemen vs. stoornis
Gedragsprobleem
- Regelmatig ongewenst gedrag dat storend is voor anderen
- Voorbeelden: driftbuien, woedeaanvallen, agressief gedrag, pesten, delinquent
gedrag
Gedragsstoornis
- Het ongewenste gedrag duurt langer dan bijvoorbeeld 6 maanden EN
- Symptomen komen voor in bepaalde combinatie (DSM-5)
Internaliserend
- Vaak bij meisjes
- Intern
- Angst, teruggetrokken
- Lager testosteron gehalte
- Kans op verwaarlozing
, Externaliserend
- Vaak bij jongens
- Agressief/ acting out
- Naar buiten
- Duidelijker aanwezig
- Testosteron gehalte hoger
- Kans op mishandeling
Meisjes vs. jongens: Verklaring (intern vs. extern)
Biologische basis
- Testosteron (bij jongens hoger)
Omgeving
- Socialisatie (verschillende kijk, mensen gedragen zich daarna)
Hoorcollege 2
Deel 1 Behoefte en motivatie
Behoefte: iets wat je nodig hebt, basis voor motivatie
Bewust en onbewust
Lichamelijk en psychisch
Motivatie: wil om behoefte op te lossen
Verbonden met anderen > Behoefte
Zin om af te spreken met vrienden > motivatie
Plezier beleven met vrienden > Emotie
Psychogische behoefte: Maslow
Hoorcollege 1 gedrag en afwijkend gedrag
Wat is een gedragsprobleem?
Verschil psychiatrie en psychologie
Psychiatrie= een medisch specialisme dat zich bezighoudt met psychische ziektebeelden,
waarbij hoofdzakelijk wordt gekeken naar lichamelijke processen (alleen medicijnen
voorschrijven)
Psychologie= bestuurt het gedrag en het innerlijke leven van mensen, met als doel meer
kennis en begrip te krijgen over mentale processen (zoals emotie, gedachten, behoeftes en
motivatie)
De geschiedenis: stenen tijdperk
Door schedeldoorboringen konden kwade geesten ontsnappen. Als je afweek van de norm.
Griekse arts Hippocrates (460 v chr- 370 v chr)
Psychologische klachten hebben lichamelijke oorzaak. Verandering van dieet, rust,
lichaamsbeweging.
Eed van Hippocrates waarin artsen zichzelf verplichten om te handelen, anders zijn ze
strafbaar.
De geschiedenis: middeleeuwen en dolhuizen
Ze dachten dat er iets mis was gegaan in de baarmoeder van je moeder. Baarmoeder als
soort van oven. Als deze niet goed werkte, kon je psyische aandoening krijgen. (Misbaksel,
halvegare)
Je werd niet geholpen. Vaak levend verbrand, hekserij.
Slapen in eigen uitwerpselen, vastgeketend aan de muur, vermaak voor de rijken.
Dolhuizen= Rijke mensen die betaalde konden naar de cliënten gaan kijken.
De geschiedenis: Morele therapie
Ieder mens heeft behoefte aan normale menselijke bejegening. Mensen met afwijking
kregen dagbesteding.
Rond 1850 verdween dit weer. Geldkwestie. Weer dolhuizen
1900- nu
Medisch model is leidend
Stoornis bestaat uit groep kenmerken die gelijktijdig voorkomt. Als je depressief bent, zijn er
een aantal dingen die gelijktijdig voor moeten komen, als je zo wilt worden bestempeld.
Medisch model (vaak medicijnen):
Stoornissen worden op 5 verschillende dimensies bekeken:
1 diagnose van stoornis op basis van symptomen (weinig energie, bed niet uit)
2. verklaring van de symptomen (biologische verklaring, te weinig stofjes)
3. prognose (voorspelling over het beloop van de stoornis) (verloop stoornis)
4 behandeling van de stoornis (medicijnen, stofjes)
,5. preventie: het voorkomen van stoornissen
In dit model zijn psychische stoornissen hersenziekten.
Kritiek:
1. Lang niet alle diagnoses hebben een duidelijke oorzaak.
Onveilige jeugd, dus stofjes missen niet. Ervaringen zorgen ervoor dat je bijv. dit hebt.
2. Diagnose gebaseerd op subjectieve beschrijving (voor de ene is het superzwaar, voor de
ander minder heftig)
3. Ggz taal- en toename van diagnoses problematiseert en vergroot mogelijk stigma en
schaamte.
Moeten diagnosticeren, in hokjes plaatsend
Wat is een stoornis?
Combinatie van:
1.Afwijking van wat normaal wordt gevonden in
a. Ontwikkelingsfase
b. De context of cultuur van de persoon (Medische verklaring, trauma,
omgevingsfactoren)
2. Persoon zelf of omgeving ervaart er last van
Als de ontwikkelingsfase en de context of cultuur van de persoon afwijkt van wat normaal
gevonden wordt, spreken we van een stoornis en als de persoon zelf of de omgeving er last
van ervaart
Perspectieven in de psychologie
1. Biologisch perspectief: medische model. Hersenstructuur, mist er een stofje, is er
lichamelijk een oorzaak voor psychische klachten.
2. Psychologisch perspectief: Oorzaak afwijkend gedrag, verleden, verkeerd denken
aangeleerd gekregen, veel trauma’s)
3. Sociaal cultureel perspectief: Wat gebeurt er om iemand heen? Racisme, werkeloosheid,
armoede
Of: bio pysicho sociaal perspectief
Ontwikkeling kind
Afhankelijk van:
1. Aanleg
- Genen (kenmerk hoe je lichaam eruitziet) (ouders genetisch aanleg voor bepaalde
hersenziekte, grotere kans dat jij het hebt)
- Baarmoederlijke omgeving
Pre-, peri-, postnatale invloeden (voor, tijdens en na de bevalling)
Zuurstoftekort bijv
2. Omgeving
- Veel in interactie met aanleg. Omgeving kan bevorderend of juist remmend
werken, afhankelijk van het kind (en diens genen).
3. Rijping CZS
- 6 jaar rijping het groots
, - 14 jaar wordt rijping minder, zwakkere verbindingen verdwijnen
Hoe meer centrale zenuwstelsel aankan en meer verbindingen, hoe meer het kind kan
1. Beperking: lichamelijke functie die verstoord is
2. Belemmering: verbaal agressief, teruggetrokken, niet meer eten
3. Stoornis
Combinatie van
1. Afwijking van wat normaal wordt gevonden in
a. Ontwikkelingsfase
b. De context of cultuur van persoon
2. Persoon zelf of omgeving ervaart er last van
3. Duur en intensiviteit (klachten vaak x maanden en minimum x aantal symptomen,
zie dms-5)
Stoornis, beperking en belemmering
Hoe ga je om met een kind op school dat niet/nauwelijks praat:
- Omdat het vanwege zijn of haar autisme anderen niet begrijpt (stoornis)
- Omdat het een spraakgebrek heeft en niet goed kan praten (beperking)
- Omdat er veel ruzie is thuis door een scheiding en er te weinig aandacht voor het
kind is (belemmering)
Eerst alle andere dingen uitsluiten, en daarna zien of het kind een stoornis heeft.
Gedragsproblemen vs. stoornis
Gedragsprobleem
- Regelmatig ongewenst gedrag dat storend is voor anderen
- Voorbeelden: driftbuien, woedeaanvallen, agressief gedrag, pesten, delinquent
gedrag
Gedragsstoornis
- Het ongewenste gedrag duurt langer dan bijvoorbeeld 6 maanden EN
- Symptomen komen voor in bepaalde combinatie (DSM-5)
Internaliserend
- Vaak bij meisjes
- Intern
- Angst, teruggetrokken
- Lager testosteron gehalte
- Kans op verwaarlozing
, Externaliserend
- Vaak bij jongens
- Agressief/ acting out
- Naar buiten
- Duidelijker aanwezig
- Testosteron gehalte hoger
- Kans op mishandeling
Meisjes vs. jongens: Verklaring (intern vs. extern)
Biologische basis
- Testosteron (bij jongens hoger)
Omgeving
- Socialisatie (verschillende kijk, mensen gedragen zich daarna)
Hoorcollege 2
Deel 1 Behoefte en motivatie
Behoefte: iets wat je nodig hebt, basis voor motivatie
Bewust en onbewust
Lichamelijk en psychisch
Motivatie: wil om behoefte op te lossen
Verbonden met anderen > Behoefte
Zin om af te spreken met vrienden > motivatie
Plezier beleven met vrienden > Emotie
Psychogische behoefte: Maslow
