Jeugdliteratuur 1: Samenvatting H1 t/m H4
Word gids in de jeugdliteratuur
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 - Wat is jeugdliteratuur?..................................................................................................................3
Hoofdstuk 2 – Jeugdliteratuur door de eeuwen heen..........................................................................................5
Hoofdstuk 3 – Jeugdliteratuur waarderen...........................................................................................................9
Hoofdstuk 4 – Het belang van leesbevordering.................................................................................................13
Oefenvragen tentamen......................................................................................................................................15
2
, Hoofdstuk 1 - Wat is jeugdliteratuur?
Kenmerken literatuur:
- Geschreven teksten
- Bedoeld als kunstvorm
- Fictioneel karakter → vertellen een verhaal, roepen vragen en emoties op
- Literaire non-fictie → feiten van non-fictie, maar literaire middelen ingezet
Belangrijke criteria onderscheid literatuur en lectuur:
- Originaliteit (bv Birk; het afgelegen eiland)
- Vakmanschap van een auteur (bv Birk; alles heeft met elkaar te maken en een reden)
- Geloofwaardigheid/interne logica (bv Allemaal willen we de hemel; geen onzin, oorlog)
-Gelaagdheid/open plekken (bv Zwanendrifters; de titel is symbolisch, maar heeft ook een
letterlijke betekenis)
Wat verstaan we onder jeugdliteratuur?
Jeugdliteratuur omvat álle literatuur die onderscheiden wordt van volwassenenliteratuur.
Jeugdliteratuur is voor jongeren vanaf 12 jaar oud → daarvoor kinderliteratuur.
Onderscheid tussen:
- adolescenten-, 15-18 jaar (literaire vorm een grote rol, cross-over effect)
- young adult-, 12-18 en iets ouder ( cross-over effect ontbreekt door marketinginstrument
om aanbod van boeken zichtbaar te maken)
- cross-over literatuur (zowel boeken voor kinderen als volwassenen)
Het literaire gehalte van jeugdliteratuur
Met de literaire emancipatie van de jeugdliteratuur breekt het besef dat er ook in
jeugdboeken plaats is voor literaire experimenten. Het verschil tussen literaire en triviale
(literatuur en lectuur) is vaak niet duidelijk. Samengevat: je kan stellen dat er veel geschreven
en gezegd is over wat jeugdliteratuur is en hoe je die kunt waarderen. Daarbij is de
verwachting dat een jeugdboek eenvoudiger van taal en structuur is dan een boek voor
volwassenen en dat de inhoud aansluit bij de leef- en belevingswereld van de jonge lezer.
Veel hedendaagse jeugdboeken doorkruizen die traditionele verwachtingen echter; ze zijn
complex qua vorm en inhoud.
De verschillen tussen proza (fictie en non-fictie) en poëzie
Proza betreft elke tekst in de vorm van gewone taal en valt uiteen in fictie en non-fictie.
Alle verhalen die door een schrijver verzonnen zijn, vallen onder fictie.
Alle teksten die niet gebaseerd zijn op de fantasie van de schrijver, maar die de werkelijkheid
beschrijven, zijn non-fictie (bv documentaire).
Poëzie hoeft niet te rijmen, beeldspraak toegankelijk, voorgedragen en op muziek.
3
Word gids in de jeugdliteratuur
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 - Wat is jeugdliteratuur?..................................................................................................................3
Hoofdstuk 2 – Jeugdliteratuur door de eeuwen heen..........................................................................................5
Hoofdstuk 3 – Jeugdliteratuur waarderen...........................................................................................................9
Hoofdstuk 4 – Het belang van leesbevordering.................................................................................................13
Oefenvragen tentamen......................................................................................................................................15
2
, Hoofdstuk 1 - Wat is jeugdliteratuur?
Kenmerken literatuur:
- Geschreven teksten
- Bedoeld als kunstvorm
- Fictioneel karakter → vertellen een verhaal, roepen vragen en emoties op
- Literaire non-fictie → feiten van non-fictie, maar literaire middelen ingezet
Belangrijke criteria onderscheid literatuur en lectuur:
- Originaliteit (bv Birk; het afgelegen eiland)
- Vakmanschap van een auteur (bv Birk; alles heeft met elkaar te maken en een reden)
- Geloofwaardigheid/interne logica (bv Allemaal willen we de hemel; geen onzin, oorlog)
-Gelaagdheid/open plekken (bv Zwanendrifters; de titel is symbolisch, maar heeft ook een
letterlijke betekenis)
Wat verstaan we onder jeugdliteratuur?
Jeugdliteratuur omvat álle literatuur die onderscheiden wordt van volwassenenliteratuur.
Jeugdliteratuur is voor jongeren vanaf 12 jaar oud → daarvoor kinderliteratuur.
Onderscheid tussen:
- adolescenten-, 15-18 jaar (literaire vorm een grote rol, cross-over effect)
- young adult-, 12-18 en iets ouder ( cross-over effect ontbreekt door marketinginstrument
om aanbod van boeken zichtbaar te maken)
- cross-over literatuur (zowel boeken voor kinderen als volwassenen)
Het literaire gehalte van jeugdliteratuur
Met de literaire emancipatie van de jeugdliteratuur breekt het besef dat er ook in
jeugdboeken plaats is voor literaire experimenten. Het verschil tussen literaire en triviale
(literatuur en lectuur) is vaak niet duidelijk. Samengevat: je kan stellen dat er veel geschreven
en gezegd is over wat jeugdliteratuur is en hoe je die kunt waarderen. Daarbij is de
verwachting dat een jeugdboek eenvoudiger van taal en structuur is dan een boek voor
volwassenen en dat de inhoud aansluit bij de leef- en belevingswereld van de jonge lezer.
Veel hedendaagse jeugdboeken doorkruizen die traditionele verwachtingen echter; ze zijn
complex qua vorm en inhoud.
De verschillen tussen proza (fictie en non-fictie) en poëzie
Proza betreft elke tekst in de vorm van gewone taal en valt uiteen in fictie en non-fictie.
Alle verhalen die door een schrijver verzonnen zijn, vallen onder fictie.
Alle teksten die niet gebaseerd zijn op de fantasie van de schrijver, maar die de werkelijkheid
beschrijven, zijn non-fictie (bv documentaire).
Poëzie hoeft niet te rijmen, beeldspraak toegankelijk, voorgedragen en op muziek.
3
