Samenvatting Thema 5. Klinische HC volledig uitgewerkt

Thema 5 Klinisch: bewustzijn, slaap, en syncope
HC21 Bewustzijn

Definitie bewustzijn moeilijk -> in neurologie
- Een staat waarin een individu besef heeft van zijn bestaan en zijn relatie tot zijn omgeving

Blumenfeld AAA definitie veel gebruikt in neurowetenschap
Vooral functionele indeling; in medische/neurologische praktijk lastig toepasbaar
- Alertness
o Vermogen ‘zinvol’ te reageren op eenvoudige vraag of opdracht of afkeren van
onaangename prikkel
- Attention
o Opvolgen van meer complexe opdrachten en een stimulus kunnen onderscheiden
ondanks afleiding
- Awareness
o ‘Zelfbewust’ reageren

Nu praktisch neurologisch denken ->
Bewustzijn
- Twee aspecten
o Activeringsgraad (‘’level’’)
 Hoe wakker ben je, en hoe wakker kun je blijven
o Inhoud -> geheel van cognitieve domeinen (‘’content’’)
 Georiënteerd in tijd en plaats, ruimtelijk inzicht, taalvermogen etc
- Nut van dit onderscheid -> het een is voorwaardelijk voor het andere
o Wisselende stoornis in activatiegraad -> delier
o Probleem cognitie (inhoud) bij normale activatiegraad -> alzheimer

Terminologie gedaald bewustzijn
- ‘’suf’’ -> heel slechte definiërend
- Een ‘helder bewustzijn’ is normaal (blijft ook in de tijd normaal)
- Gedaald bewustzijn -> afname van activatiegraad
o Verminderde aandacht
o Somnolentie
o Sopor
o Stupor
o Coma (syncope is kortdurend coma)
- Eventueel GCS/EMV score -> wordt gebruikt om activatiegraad te beoordelen maar is niet
helemaal juist
o Bij verbaal -> verwardheid/oriëntatie gaat meer over inhoud!
o Bij afasie lagere GCS maar eigenlijk activatiegraad gewoon normaal
- Nieuwere naar Blumenfeld

Nadelen EMV score
- Onderscheid activatiegraad en bewustzijnsinhoud wringt
- Met name voor trauma patienten
o Niet post-ictale beoordeling of beoordeling meeste metabole encefalopathieen

, - Prognostisch eigenlijk vooral voor traumatisch hersenletsel en post-anoxische encefalopathie

Belang goede activatiegraad
- Ingrijpend indien verstoord (gestoorde vigilantie ->)
o Welbevinden, gezondheid, kotsen
- Gestoorde activatiegraad maar wel nog kunnen handelen geeft grote nadelige gevolgen
o Zoals in het verkeer

Aandoeningen met gestoorde activatiegraad -> alle grote impact op functioneren
- Coma/minimally conscious state, vegetatieve toestand
- Syncope
- Epilepsie
- Traumatisch hersenletsel
- Slaapstoornissen -> kunnen ook gedragsmatige geïnduceerd worden
- Encefalopathie/delier (inclusief intoxicaties)

Anatomie van de activatiegraad
- Vroeger concept -> reticulaire formatie voor innerveren cortex voor activatiegraad
o Wakker zijn nodig -> cortex, reticulaire formatie, verbindende banen (rechtstreeks of via
thalamus)
 Minstens één helft van reticulaire formatie nodig om cortex te innerveren ->
activatiegraad
 Minstens één hemisfeer nodig om de inhoud te kunnen
 Gedaald bewustzijn -> meer dan een halve hersenstam/cortex/combinatie
kapot
o Probleem cortex vaak metabool
 Hypoxie
 Hypoglycaemie
 Verminderde perfusie
 Leverinsufficientie
 Nierinsufficiente
 Electrolytstoornis
Meer recent -> ‘waak’-kernen
- Kerngebieden in hersenstam/hypothalamus
- Gezamenlijk voor goede activatiegraad
- Cortex is ook niet ‘’diffuus’’ -> binnen cortex blauwe delen bepalender voor ervaren
activatiegraad dan de rest

Pathologische bewustzijnstoestanden
- Delier
- Coma
- Anesthesie

Concept anatomische structuren relevant voor bewustzijn
- Aandoeningen met bewustzijnsdaling (incl. anesthesie, niet per se coma) -> er is een dysfunctie
van dezelfde structuren die in de fysiologische situatie het bewustzijn aansturen en bepalen
- Bij gedaald bewustzijn -> dysfunctie van meer specifieke corticale gebieden dan eerst gedacht