Sociaal recht
Week B1
Sociaal recht bestaat uit:
• Het arbeidsovereenkomstenrecht begrepen
• Het sociale zekerheidsrecht begrepen
• Bijzondere overeenkomsten begrepen
Het arbeidsovereenkomstenrecht
Regelt de rechtsverhouding van de onzelfstandige beroepsbevolking (werkgever en werknemer)
met betrekking tot:
• De totstandkoming
• De inhoud
• Het einde van de arbeidsovereenkomst
Dit rechtsgebied valt onder het privaatrecht (Hoge Raad)
Sociaalzekerheidsrecht
Regelt de rechten en plichten van de (on)zelfstandige beroepsbevolking met betrekking tot
werknemersverzekeringen en volksverzekeringen.
Belangrijkste werknemersverzekeringen:
• WW (werkloosheidsverzekering)
• WIA (arbeidsongeschiktheidsverzekering)
• ZW (ziektewet-verzekering)
• IOW (werkloosheidsverzekering voor 60-plussers)
• IAOW (werkloosheidsverzekering voor 50-plussers die voor 1965 geboren zijn)
Dit rechtsgebied valt onder het publiekrecht (Centrale Raad van Beroep)
Kwetsbare positie van de werknemer
Werknemers zijn juridisch ondergeschikt en economisch afhankelijk, daarom wil de wetgever de
wegnemer in bescherming nemen —> collectiviteit (vakbonden en cao’s)
Bronnen van het arbeidsrecht
1. Partijafspraak (arbeidsovereenkomst)
2. Regels uit boek 7:610 e.v. BW (titel 10)
3. Algemene regels uit boek 3 en 6 BW
4. CAO
5. Overige wetten (WCAO, WOR, Artw, Arbowet, sociale verzekeringswetten etc.)
Pagina 1 van 18
,6. Gewoonte
7. Redelijkheid en billijkheid
8. Jurisprudentie
9. Verdrag
Opvallende kenmerken van titel 10:
• Dwingend recht: art. 7:645 BW
• Semi-dwingend recht: art. 7:653 lid 1 sub b BW
• Driekwart dwingend: art. 7:672 lid 7 BW
• 5/8 dwingend recht: Wet Flexibel werken
Welke bron gaat voor?
Hoe verhouden wet (titel 10 boek 7 BW), arbeidsovereenkomst en CAO zich tot elkaar?
• Dwingend recht: afwijken niet mogelijk
• Driekwart dwingend recht: afwijken alleen bij CAO
• Semi dwingend recht: mits schriftelijk
• Aanvullend recht: vult aan, omdat in aovk niets onder het onderwerp is geregeld (bijv art. 7:623
lid 1 BW)
Stel een werknemer komt in dienst bij een bedrijf en komt met de werkgever overeen tot een
jaarcontract. Mondeling wordt er een proeftijd van twee jaar afgesproken. Mag de werkgever de
werknemer ontslaan binnen de afgesproken proeftijd?
Nee, proefperiodes worden schriftelijk opgenomen in de arbeidsovereenkomst (art. 7:652 lid 2
BW). Mondeling is niet toegestaan en dus is de proeftijd niet geldig op grond van art. 7:652 lid 8
BW. Elk beding in strijd met dit artikel is nietig.
Arbeidsovereenkomst
Pagina 2 van 18
, De nitie arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW):
• Arbeid
• Loon
• Gezagsverhouding
• Gedurende zekere tijd
• (Persoonlijk) arbeid verrichten (zie art. 7:659 BW)
Gezagsrelatie
Werknemers worden in dienst genomen wegens hun specialisme en hebben grote vrijheid in het
vormgeven van hun arbeid. Bij sommige beroepen niet eenvoudig om vast te stellen of er sprake
is van een gezagsverhouding.
Jurisprudentie: het is niet noodzakelijk dat er feitelijke instructies worden gegeven. Voldoende is
dat de mogelijkheid ertoe bestaat. (Zie uitspraak Gouden Kooi)
Formeel en materieel gezagscriterium
Instructies hoeven feitelijk niet te worden gegeven, maar het is voldoende dat de mogelijkheid
bestaat. Gezag volgt dan uit organisatorische aspecten —> formeel gezagsbegrip.
Bevoegdheid om instructies te geven t.a.v. de inhoud uit te voeren werkzaamheden —> materieel
gezagsbegrip.
Soorten arbeidsovereenkomsten
• Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd (art. 7:667 lid 1 BW). Eindigt van rechtswege wanneer
de tijd is verstreken op basis van de overeenkomst of bij wet aangegeven.
• Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd (art. 7:667 lid 6 BW). Opzegging is vereist voor
beëindiging.
De ketenregeling van art. 7:668a BW
Een werkgever kan in totaal driemaal een aovk voor bepaalde tijd sluiten, mits deze drie
contracten gezamenlijk niet langer duren dan 36 maanden. Is aan deze voorwaarden voldaan, dan
eindigt de aovk van rechtswege.
Eindigt het contract van rechtswege
• Bij een aovk van 3 x 1 jaar? Ja
• Bij een aovk van 4x 1 maand? De werknemer zal vanaf de vierde aovk werkzaam zijn op basis
van een aovk onbepaalde tijd
• Bij een aovk van 2 x 2 jaar? Het tweede contract na 36 maanden (dus vanaf dag één in maand
37, de eerste maand van het tweede jaar van het tweede contract, worden omgezet in een aovk
voor onbepaalde tijd.
Pagina 3 van 18
fi
Week B1
Sociaal recht bestaat uit:
• Het arbeidsovereenkomstenrecht begrepen
• Het sociale zekerheidsrecht begrepen
• Bijzondere overeenkomsten begrepen
Het arbeidsovereenkomstenrecht
Regelt de rechtsverhouding van de onzelfstandige beroepsbevolking (werkgever en werknemer)
met betrekking tot:
• De totstandkoming
• De inhoud
• Het einde van de arbeidsovereenkomst
Dit rechtsgebied valt onder het privaatrecht (Hoge Raad)
Sociaalzekerheidsrecht
Regelt de rechten en plichten van de (on)zelfstandige beroepsbevolking met betrekking tot
werknemersverzekeringen en volksverzekeringen.
Belangrijkste werknemersverzekeringen:
• WW (werkloosheidsverzekering)
• WIA (arbeidsongeschiktheidsverzekering)
• ZW (ziektewet-verzekering)
• IOW (werkloosheidsverzekering voor 60-plussers)
• IAOW (werkloosheidsverzekering voor 50-plussers die voor 1965 geboren zijn)
Dit rechtsgebied valt onder het publiekrecht (Centrale Raad van Beroep)
Kwetsbare positie van de werknemer
Werknemers zijn juridisch ondergeschikt en economisch afhankelijk, daarom wil de wetgever de
wegnemer in bescherming nemen —> collectiviteit (vakbonden en cao’s)
Bronnen van het arbeidsrecht
1. Partijafspraak (arbeidsovereenkomst)
2. Regels uit boek 7:610 e.v. BW (titel 10)
3. Algemene regels uit boek 3 en 6 BW
4. CAO
5. Overige wetten (WCAO, WOR, Artw, Arbowet, sociale verzekeringswetten etc.)
Pagina 1 van 18
,6. Gewoonte
7. Redelijkheid en billijkheid
8. Jurisprudentie
9. Verdrag
Opvallende kenmerken van titel 10:
• Dwingend recht: art. 7:645 BW
• Semi-dwingend recht: art. 7:653 lid 1 sub b BW
• Driekwart dwingend: art. 7:672 lid 7 BW
• 5/8 dwingend recht: Wet Flexibel werken
Welke bron gaat voor?
Hoe verhouden wet (titel 10 boek 7 BW), arbeidsovereenkomst en CAO zich tot elkaar?
• Dwingend recht: afwijken niet mogelijk
• Driekwart dwingend recht: afwijken alleen bij CAO
• Semi dwingend recht: mits schriftelijk
• Aanvullend recht: vult aan, omdat in aovk niets onder het onderwerp is geregeld (bijv art. 7:623
lid 1 BW)
Stel een werknemer komt in dienst bij een bedrijf en komt met de werkgever overeen tot een
jaarcontract. Mondeling wordt er een proeftijd van twee jaar afgesproken. Mag de werkgever de
werknemer ontslaan binnen de afgesproken proeftijd?
Nee, proefperiodes worden schriftelijk opgenomen in de arbeidsovereenkomst (art. 7:652 lid 2
BW). Mondeling is niet toegestaan en dus is de proeftijd niet geldig op grond van art. 7:652 lid 8
BW. Elk beding in strijd met dit artikel is nietig.
Arbeidsovereenkomst
Pagina 2 van 18
, De nitie arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW):
• Arbeid
• Loon
• Gezagsverhouding
• Gedurende zekere tijd
• (Persoonlijk) arbeid verrichten (zie art. 7:659 BW)
Gezagsrelatie
Werknemers worden in dienst genomen wegens hun specialisme en hebben grote vrijheid in het
vormgeven van hun arbeid. Bij sommige beroepen niet eenvoudig om vast te stellen of er sprake
is van een gezagsverhouding.
Jurisprudentie: het is niet noodzakelijk dat er feitelijke instructies worden gegeven. Voldoende is
dat de mogelijkheid ertoe bestaat. (Zie uitspraak Gouden Kooi)
Formeel en materieel gezagscriterium
Instructies hoeven feitelijk niet te worden gegeven, maar het is voldoende dat de mogelijkheid
bestaat. Gezag volgt dan uit organisatorische aspecten —> formeel gezagsbegrip.
Bevoegdheid om instructies te geven t.a.v. de inhoud uit te voeren werkzaamheden —> materieel
gezagsbegrip.
Soorten arbeidsovereenkomsten
• Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd (art. 7:667 lid 1 BW). Eindigt van rechtswege wanneer
de tijd is verstreken op basis van de overeenkomst of bij wet aangegeven.
• Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd (art. 7:667 lid 6 BW). Opzegging is vereist voor
beëindiging.
De ketenregeling van art. 7:668a BW
Een werkgever kan in totaal driemaal een aovk voor bepaalde tijd sluiten, mits deze drie
contracten gezamenlijk niet langer duren dan 36 maanden. Is aan deze voorwaarden voldaan, dan
eindigt de aovk van rechtswege.
Eindigt het contract van rechtswege
• Bij een aovk van 3 x 1 jaar? Ja
• Bij een aovk van 4x 1 maand? De werknemer zal vanaf de vierde aovk werkzaam zijn op basis
van een aovk onbepaalde tijd
• Bij een aovk van 2 x 2 jaar? Het tweede contract na 36 maanden (dus vanaf dag één in maand
37, de eerste maand van het tweede jaar van het tweede contract, worden omgezet in een aovk
voor onbepaalde tijd.
Pagina 3 van 18
fi
