Samenvatting Aardrijkskunde HAVO 4, Hoofdstuk 1 (BuitenLand): WERELD Wereldbeeld

Samenvatting Aardrijkskunde HAVO 4, Hoofdstuk 1 (BuitenLand): WERELD Wereldbeeld

§1.1 Patronen: economische wereldkaart
Al het geld op de wereld in niet netjes verdeeld: 1% van de wereldbevolking bezit 43% van het geld.

Hoe meet je welvaart?
Hoe kun je nu meten hoe rijk een land is? Hieronder staan 2 manieren.
 Bruto binnenlands product per hoofd (BBP per hoofd)
Hoeveel goederen en diensten er geproduceerd wordt binnen een land gedeeld door het aantal
inwoners. Het is dus een gemiddelde.

 Samenstelling van de beroepsbevolking
Hoeveel mensen werken er in de landbouw, industrie en diensten.
Regel: hoe meer mensen in de landbouw hoe armer een land. Of: hoe meer mensen in de diensten
hoe rijker een land.

Problemen bij het meten van welvaart met bbp per hoofd (dit is kopje 3, kopje 2 volgt hierna):
1. Koopkracht: in Kenia is brood goedkoper dan in NL. Dus in Kenia kun je meer kopen met je geld.
2. De opbrengst uit de informele sector en de zelfvoorzienende landbouw wordt niet
meegerekend in het bbp per hoofd.
3. BNP per hoofd is een slechts een gemiddelde. Het zegt niets verschillen tussen arme en rijke
mensen: sociale ongelijkheid
4. Het BNP per hoofd is een gemiddelde en laat geen regionale ongelijkheid zien. Het Bruto
Regionaal Product (BRP) echter kan namelijk erg per regio verschillen.

Hoe meet je welzijn? (dit is kopje 2, kopje 3 staat hierboven)
Welzijn is wat anders dan welvaart. Welvaart gaat om geld, welzijn gaat over hoe je
levensomstandigheden zijn. Je kunt welzijn meten met het VN-ontwikkelingsindex of VN-welzijnsindex.
Hierbij wordt gekeken naar:
1. BNP per hoofd
2. Analfabetisme: hoeveel mensen niet kunnen lezen en schrijven
3. Levensverwachting: hoe oud wordt iemand gemiddeld
Laagste score is 0 en hoogste score is 1. Nederland is 4e van de wereld met 0.93.

Welzijn is ook af te meten aan:
 Toegang tot drinkwater
 Toegang tot onderwijs
 Toegang tot gezondheidszorg
 De voedselsituatie
 De beschikbaarheid van telefoon en computer

, §1.2 Patronen: bevolkingsspreiding
Op aarde wonen meer dan 7 miljard mensen. Deze mensen leven niet perfect verspreid over de wereld.

Bevolkingsdichtheid en bevolkingsspreiding
De mensen op aarde wonen niet keurig verspreid over de wereld: bevolkingsspreiding. In het ene gebied is
de bevolkingsdichtheid (gemiddeld aantal inwoners per km2) hoger dan in het andere.

De spreiding verklaard
Verklaringen voor de mondiale bevolkingsspreiding zijn:
A Natuurlijke mogelijkheden
 Geschikt (gematigd) klimaat
 Vruchtbare bodems
 Beschikbaarheid van water
 Niet te bergachtig
B De ligging
 Ligging bij economisch belangrijke gebieden
 Makkelijk te bereiken gebieden
C Het koloniale verleden
 De bevolking van landen die vroeger zijn gekoloniseerd woont vooral aan de kust. Hier was
tijdens de kolonisatie veel werk voor de handel met Europa.

‘On the move’
De bevolkingsspreiding verandert steeds omdat veel mensen migreren (verhuizen). Als mensen migreren
is er sprake van pushfactoren en pullfactoren.
 Pushfactoren: redenen om een gebied te verlaten
 Pullfactoren: redenen om je in een gebied te vestigen.

We onderscheiden 3 soorten migranten:
1. De economische migrant: zoekt naar werk of beter betaald werk: arbeidsmigratie
2. De vluchteling: vlucht vanwege onderdrukking of oorlog.
3. De ecologische migrant: natuurrampen of milieurampen zorgen voor vertrek.

Migratie zie je op verschillende schaalniveaus:
 Op nationaal niveau is er migratie van het platteland naar de stad (dit zijn veruit de meeste
migranten).
 Op continentaal niveau is er migratie naar de rijkste landen.
 Op mondiaal niveau is er migratie van het arme Zuiden naar het rijke Noorden.




§1.3 Patronen: de culturele wereldkaart
2