Fysiologie lesweek 1, blok 2
Lipiden
Soorten:
Vetten
- Glycerol en vetzuren
- Niet in wateroplosbaar
- Verzadigd en onverzadigd
Vetachtige stoffen (fosfolipiden en sterolen)
Functie:
- Brandstof
- Regulatie
- Structuur
Vetvertering
Doel vetvertering:
- Triglyceriden -> monoglyceriden, vetzuren en glycerol
Uitdaging, want:
- Vetten zijn hydrofoob
- Verteringsenzymen zijn hydrofiel
Oplossing
- Vetten goed mixen met verteringssappen
De vertering in stappen
De mond
- Smelten
- Mixen
- Lingual lipase
De maag
- Mixen
- Gastric lipase
- Geleidelijke doorgang pyloris
,Gal
Productie
- In de lever (600-1000 ml/dag)
Opslag en indikking
- Galblaas
Samenstelling
- Galzuren, galzouten, water, cholesterol, elektrolyten, bilirubine
Functie
- Emulgeren
- Vergelijkbaar met werking afwasmiddel
,Lipoproteïnen (vet + eiwit)
- Transportmiddel voor vetten in het lichaam
- Bestaan uit: lipidenkern en omhulsel van fosfolipiden met daarin eiwitten en
cholesterol
- Verschillen in omvang, dichtheid en compositie
- Verhouding eiwitten/lipiden
- Chylomicronen, VLDL, LDL, HDl
- Dichtheid: vet is lichter dan eiwit
, Exogene en endogene vetten
- Exogene vetten = uit het dieet
- Endogene vetten = worden in het lichaam gemaakt (voornamelijk in de lever)
Exogene en endogene vetten worden via een verschillende route getransporteerd
De exogene route
Transport exogene vetten (uit het dieet) van darmcellen via het lymfestelsel en de bloedbaan
naar de lever en perifere weefsels
- Chylomicronen
- Voordat triglyceriden uit deze lipoproteïnen kunnen worden opgenomen moeten ze
worden afgebroken tot losse vetzuren en monoglyceriden.
- Lipoproteinelipase (LPL)
- Enzym in de capillaire (haarvaatjes) van perifere weefsels
De endogene route
Transport endogene (in het lichaam aangemaakte) vetten van en naar lever en
perifere weefsels
- VLDL
- IDL
- LDL
- HDL
Chylomicronen
- Grootste en minst ‘dichte’ (density) lipoproteïne
- Bevat dus veel lipiden (triglyceriden)
- Functie: transport exogene triglyceriden naar perifere weefsels (omliggende
cellen)
VLDL
- Very low density lipoproteïne
- Gevormd in de lever
- Functie: transport endogene triglyceriden naar perifere weefsels
LDL
- Low density lipoproteïne
- Bevatten minder TG maar meer cholesterol
- Functie: transport cholesterol naar perifere weefsels
Lipiden
Soorten:
Vetten
- Glycerol en vetzuren
- Niet in wateroplosbaar
- Verzadigd en onverzadigd
Vetachtige stoffen (fosfolipiden en sterolen)
Functie:
- Brandstof
- Regulatie
- Structuur
Vetvertering
Doel vetvertering:
- Triglyceriden -> monoglyceriden, vetzuren en glycerol
Uitdaging, want:
- Vetten zijn hydrofoob
- Verteringsenzymen zijn hydrofiel
Oplossing
- Vetten goed mixen met verteringssappen
De vertering in stappen
De mond
- Smelten
- Mixen
- Lingual lipase
De maag
- Mixen
- Gastric lipase
- Geleidelijke doorgang pyloris
,Gal
Productie
- In de lever (600-1000 ml/dag)
Opslag en indikking
- Galblaas
Samenstelling
- Galzuren, galzouten, water, cholesterol, elektrolyten, bilirubine
Functie
- Emulgeren
- Vergelijkbaar met werking afwasmiddel
,Lipoproteïnen (vet + eiwit)
- Transportmiddel voor vetten in het lichaam
- Bestaan uit: lipidenkern en omhulsel van fosfolipiden met daarin eiwitten en
cholesterol
- Verschillen in omvang, dichtheid en compositie
- Verhouding eiwitten/lipiden
- Chylomicronen, VLDL, LDL, HDl
- Dichtheid: vet is lichter dan eiwit
, Exogene en endogene vetten
- Exogene vetten = uit het dieet
- Endogene vetten = worden in het lichaam gemaakt (voornamelijk in de lever)
Exogene en endogene vetten worden via een verschillende route getransporteerd
De exogene route
Transport exogene vetten (uit het dieet) van darmcellen via het lymfestelsel en de bloedbaan
naar de lever en perifere weefsels
- Chylomicronen
- Voordat triglyceriden uit deze lipoproteïnen kunnen worden opgenomen moeten ze
worden afgebroken tot losse vetzuren en monoglyceriden.
- Lipoproteinelipase (LPL)
- Enzym in de capillaire (haarvaatjes) van perifere weefsels
De endogene route
Transport endogene (in het lichaam aangemaakte) vetten van en naar lever en
perifere weefsels
- VLDL
- IDL
- LDL
- HDL
Chylomicronen
- Grootste en minst ‘dichte’ (density) lipoproteïne
- Bevat dus veel lipiden (triglyceriden)
- Functie: transport exogene triglyceriden naar perifere weefsels (omliggende
cellen)
VLDL
- Very low density lipoproteïne
- Gevormd in de lever
- Functie: transport endogene triglyceriden naar perifere weefsels
LDL
- Low density lipoproteïne
- Bevatten minder TG maar meer cholesterol
- Functie: transport cholesterol naar perifere weefsels
