Samenlevingstheorie A: Ethiek, Recht en Diversiteit

LES 1 LEREN
BEGRIPPEN:
 Autonoom mensbeeld
 Zorgend mensbeeld
 Mensbeeld vanuit rousseau
 Mensbeeld vanuit hobbes
 Recht
 Filosofie
 Sociologie
 Spanningsvelden in het sociaal werk




Overheersende mensbeelden in de samenleving
Autonoom= zelfstandig en onafhankelijk


Vraag Autonoom Zorgend
Welke waarden staan Autonoom: Vrijheid, onafhankelijkheid, zelfbeschikking, en Zorgend: Zorgzaamheid, empathie,
centraal? individuele rechten. solidariteit, en verbondenheid met
anderen.


Wat is de grootste Autonoom: Beperking van vrijheid, onderdrukking, verlies van Zorgend: Isolatie, gebrek aan zorg en
bedreiging voor de autonomie, en controle door externe krachten. steun, onverschilligheid van anderen,
mens? en eenzaamheid.


Kunnen mensen Autonoom: Ja, mensen hebben het vermogen en de Zorgend: Mensen kunnen beslissingen
zelfstandig beslissingen verantwoordelijkheid om onafhankelijk te denken/ eigen nemen, maar ze worden beïnvloed
nemen? keuzes te maken. door hun relaties en de mensen om
hen heen. Beslissingen nemen is een
. proces dat vaak zorg en overleg met
anderen vereist
Kan je de mens volledig Autonoom: Ja, ieder individu draagt volledige Zorgend: Nee, verantwoordelijkheid
verantwoordelijk verantwoordelijkheid voor zijn/haar eigen keuzes en acties. moet gedeeld worden, omdat mensen
houden voor diens vaak handelen binnen een netwerk
handelen? van relaties en omstandigheden die
hen beïnvloeden




Sociaal contract
Het sociaal contract gaat over de vraag wanneer het regime, de macht, legitiem is. Dit wordt als het
ware bepaald in een soort overeenkomst die de individuen van een samenleving met elkaar hebben
afgesloten waarin is afgesproken wie de macht heeft en wat dat inhoudt

,Hobbes (1588-1679)
Thomas Hobbes gaat er vanuit dat de mens van nature egoïstisch is. Hierdoor is er constant conflict
en voortdurende competitie. Iedereen heeft van nature recht op alles, zelfs op het lichaam van
anderen. Om orde en vrede te handhaven is er één absolute heerser nodig, die iedereen aan angst
onderwerpt en de mensen zo dwingt tot vrede.
Rousseau (1712-1778)
De mens is volgens hem van nature goed en leefde oorspronkelijk alleen. Het individu en zijn plaats in
de gemeenschap staan centraal in het sociaal contract: mensen zijn bereid om iets van hun
individuele vrijheid op te geven in ruil voor meer veiligheid. In een volksvergadering moet iedereen
die mee vergadert zich in het algemene belang verplaatsen.

Mensbeeld Thomas Hobbes: Mensbeeld Rousseau:

Mens is kwaad. De mens pakt wat hij nodig De mens is goed.
heeft.
De mens is egoïstisch. De mens is van nature een gevoelswezen. Ze
hebben medelijden.
Oorlog met elkaar vanwege zelfbelang. De mens word verpest door de moderne
maatschappij. Denk aan regels en bezit.
Niemand is te vertrouwen.



3 wetenschappelijke disciplines:

Filosofie: Filosofie is het nadenken over belangrijke vragen in het leven, zoals: Wat is echt?Wat is
goed en kwaad? Het helpt ons om kritisch na te denken en onze ideeën en overtuigingen te
begrijpen.
Sociologie: Sociologie is de wetenschap die het menselijk samenleven dient te beschrijven en te
verklaren. Het gedrag van personen te begrijpen vanuit hun sociale context.
Enkele belangrijke onderwerpen binnen de sociologie zijn:
 Groepsdynamiek: Hoe mensen zich binnen groepen gedragen.
 Cultuur: De gewoonten, waarden en normen die een samenleving vormen.
 Sociale ongelijkheid: Hoe verschillen in rijkdom, status en kansen ontstaan en invloed
hebben.
 Verandering in de samenleving: Hoe en waarom samenlevingen in de loop der tijd
veranderen.


Verschil:
Sociologie: Bestudeert de samenleving en menselijke interacties. Het richt zich op hoe groepen
functioneren, sociale structuren en culturen, en hoe mensen met elkaar omgaan.
Filosofie: Behandelt fundamentele vragen over het bestaan, kennis, moraal en de betekenis van het
leven. Het richt zich meer op abstracte en theoretische overpeinzingen dan op concrete sociale
verschijnselen.

, RECHT
Dwingend Recht
 Definitie: Dwingend recht: Kan niet worden gewijzigd, is gericht op bescherming, en partijen
moeten zich eraan houden.
 Kenmerken:
 Onveranderlijkheid: Partijen kunnen niet afwijken van deze regels, ongeacht hun persoonlijke
voorkeur of overeenkomsten.
 Bescherming: Dwingend recht is vaak gericht op de bescherming van zwakkere partijen.
 Voorbeeld: strafrecht.


Regelend Recht
 Definitie: Regelend recht: Kan worden gewijzigd door afspraken tussen partijen, en fungeert
als aanvulling op contracten.
 Kenmerken:
 Flexibiliteit: Partijen hebben de vrijheid om af te wijken van deze regels en hun eigen
voorwaarden vast te leggen.
 Aanvulling: Regelend recht komt vaak in beeld wanneer partijen geen specifieke afspraken
hebben gemaakt. Het is als een aanvulling op de contractuele afspraken.
 Voorbeeld: In het huurrecht kunnen partijen afspreken om een hogere huurprijs te hanteren
dan het maximum dat door de wet is vastgesteld, zolang dit in overeenstemming is met de
wetgeving/ Verdeling van nalatenschap: Bij het overlijden van iemand kunnen erfgenamen
onderling afspraken maken over de verdeling van de nalatenschap.


Rechtsvormen:
1. Strafrecht
 Definitie: Strafrecht regelt de normen en regels die bepalen welke handelingen strafbaar zijn
en welke straffen daarop staan.
 Kenmerken: Het is gericht op het beschermen van de samenleving en het handhaven van de
openbare orde.


2. Bestuursrecht
 Definitie: Het zorgt ervoor dat de overheid eerlijk en transparant handelt. Bestuursrecht
regelt de verhouding tussen de overheid en burgers, en betreft de regels en procedures die
de overheid moet volgen bij het nemen van beslissingen.
 Kenmerken: Bestuursrecht biedt burgers de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen
besluiten van de overheid.
 Voorbeeld: Als een gemeente een bouwvergunning weigert, kan de aanvrager in beroep gaan
tegen dit besluit.
3. Burgerlijk recht