HANDLEIDING DOELGERICHT
WERKEN
Student: Juliette van der Mooren
Studentnummer:
E-mailadres:
Opdrachtgever:
Adres:
E-mailadres:
Studiebegeleider:
Adres:
E-mailadres:
Beoordelend docent:
E-mailadres:
Begindatum: 01-02-2020
Einddatum: 17 -06-2020
,Voorwoord
Voor u ligt een ontwerp dat gericht is op hoe er doelgericht en- cyclisch gewerkt kan worden aan
(eind)doelen. Dit onderzoek is geschreven in het kader van mijn afstudeeronderzoek aan de
opleiding Pedagogiek aan de Hogeschool Windesheim te Zwolle. Het onderzoek is uitgevoerd bij …..
in opdracht van de teammanager …. en gedragswetenschapper …..
Zonder de medewerking van een aantal personen had dit onderzoek niet tot stand kunnen komen.
Allereerst wil ik … en … bedanken. Ik heb het als prettig ervaren dat jullie het proces hebben gevolgd,
mij van feedback hebben voorzien en meerdere keren met mij in gesprek wilden.
Ook de respondenten wil ik bedanken die meegewerkt hebben aan het onderzoek. Het waren
gesprekken waaruit ik informatie heb kunnen verkrijgen, hierdoor heb ik mijn product zo goed
mogelijk kunnen ontwerpen.
Verder wil ik mijn onderzoeksbegeleider … bedanken voor het begeleiden van het proces en het
geven van feedback gedurende het onderzoek. Ook wil ik … bedanken voor haar feedback die zij aan
mij heeft gegeven.
Als laatst wil ik mijn onderzoeksgroep bedanken voor het meekijken en denken en het geven van
feedback.
De getranscribeerde interviews zijn in verband met privacy niet in de bijlage geplaatst, deze zijn op te
vragen door de beoordelaar.
Jullie allen bedankt!
2
,Samenvatting
Het onderzoek over het doelgericht, cyclisch, planmatig en gestructureerd werken aan einddoelen is
uitgevoerd bij …. … biedt beschermd wonen aan, aan jongeren in de leeftijd van twaalf tot achttien
jaar met een lichtverstandelijke beperking en/of psychische problematiek. … heeft drie verschillende
locaties, … , …. en …. Het onderzoek richt zich op de locatie …..
Naar aanleiding van een gesprek met de gedragswetenschapper van … werd duidelijk dat er op dit
moment een structuur mist hoe er aan de (eind)doelen van de jongeren gewerkt wordt. Er ontbreekt
een gestandaardiseerd systeem hierin. De vraag van de opdrachtgever is dat er een ontwerp komt
voor een cyclische, planmatige aanpak in het doelgericht werken aan de (eind)doelen van de
jongeren die op De .... wonen.
De hoofdvraag van het onderzoek is dan ook:
Wat is er nodig om binnen De .... planmatig en gestructureerd te werken aan einddoelen van de
cliënt?
Er is een kwalitatief onderzoek uitgevoerd om antwoord te krijgen op de onderzoeksvraag. Er is een
literatuuronderzoek verricht om te kijken wat er wordt verstaan onder doelgericht en cyclisch
werken en waarom dit belangrijk is. Ook is er onderzocht wat centrale/overkoepelende kenmerken
zijn van de doelgroep. De .... is een residentiële jeugdzorg instelling. Een specifiek kenmerk van
residentiële jeugdzorg is dat verzorging en opvoeding in de leefgroep wordt gegeven. Wordt een
jeugdige geplaatst voor crisisopvang, kamertraining, begeleid wonen of behandeling, dan moet er
een bepaald probleem aangepakt worden. Boven op het doel van een gezonde ontwikkeling worden
andere doelen gesteld die zich richten op vermindering van bepaalde problemen en het leren van
bepaalde vaardigheden [ CITATION boendermaker2012residentiele \l 1043 ].
Tijdens het praktijkonderzoek zijn er acht jongeren die op De .... wonen geïnterviewd en is er een
enquête afgenomen bij zeven begeleiders. Ook zijn er twee andere residentiële jeugdzorg
organisaties geïnterviewd over hun werkwijze met betrekking tot het werken aan doelen met
jongeren. Uit het interview met de jongeren kwam naar voren dat de jongeren behoefte hebben aan
het opdelen van hun doelen in stappen. Verder zijn er veel wisselende behoeften naar voren
gekomen onder de jongeren wat betreft het werken aan doelen. Uit de enquête onder begeleiders is
naar voren gekomen dat elke begeleider zijn eigen manier van werken heeft. Dit resulteerde in veel
wisselende antwoorden op de vragen uit de enquête. Uit het interview met de andere organisaties is
gebleken dat iedere organisatie zijn eigen manier van werken heeft, deze organisaties betrekken de
jongeren veel bij het proces. Deze organisaties werken allebei met einddoelen, werkdoelen en
werkpunten. Bij beide organisaties zijn de werkdoelen en werkpunten meetbaar geformuleerd. De
uitkomsten van het praktijkonderzoek zijn met elkaar vergeleken en de gemaakte afwegingen zijn
onderbouwd vanuit de theorie. Na de uitvoering van het praktijk- en literatuuronderzoek was het
duidelijk wat er bij De .... nodig is om planmatig en gestructureerd te werken aan de (eind)doelen van
de jongeren. Een antwoord hierop is de handleiding die tot stand is gekomen naar aanleiding van het
onderzoek. In deze handleiding is er rekening gehouden met de behoeften van de doelgroep. Er is
beschreven aan de hand van een cyclisch model hoe er doelgericht gewerkt kan worden. Doelen
worden uitgewerkt in werkbare stappen, deze worden geformuleerd aan de hand van de smart-
methode zodat de doelen meetbaar zijn en de voortgang bijgehouden kan worden. Het ontwerp van
de handleiding is toegevoegd in bijlage 8.
3
, Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding............................................................................................................................6
1.1 Inleiding........................................................................................................................................6
1.2 De doelgroep................................................................................................................................6
1.3 De probleemanalyse.....................................................................................................................6
1.4 Begripsdefiniëring.........................................................................................................................7
1.5 Relevantie.....................................................................................................................................7
1.5.1 Microniveau...........................................................................................................................7
1.5.2 Meso niveau..........................................................................................................................8
1.5.3 Macroniveau..........................................................................................................................9
1.6 Onderzoeksvraag en doelstelling..................................................................................................9
1.6.1 Hoofdvraag............................................................................................................................9
1.6.2 Deelvragen...........................................................................................................................10
1.6.3 Doelstelling..........................................................................................................................10
1.7 Leeswijzer...................................................................................................................................10
Hoofdstuk 2: Methode van onderzoek.................................................................................................11
2.1 Onderzoek..................................................................................................................................11
2.2 Deelvragen..................................................................................................................................11
2.2.1 Deelvraag 1 en 2..................................................................................................................11
2.2.2 Deelvraag 3..........................................................................................................................12
2.2.3 Deelvraag 4..........................................................................................................................13
2.2.4 Deelvraag 5..........................................................................................................................13
2.3 Ethische afwegingen...................................................................................................................14
2.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................14
2.5 Evalueren van het ontwerp........................................................................................................15
Hoofdstuk 3: Vooronderzoek naar het ontwerp...................................................................................16
3.1 Inleiding......................................................................................................................................16
3.2 Theoretische context..................................................................................................................16
3.2.1 Deelvraag 1..........................................................................................................................16
3.2.2 Deelvraag 2..........................................................................................................................19
3.3 Praktijkdeelvragen......................................................................................................................21
3.3.1 Deelvraag 3..........................................................................................................................21
3.3.2 Deelvraag 4..........................................................................................................................22
3.3.3 Deelvraag 5..........................................................................................................................26
Hoofdstuk 4: Eisen rond het ontwerp...................................................................................................28
4.1 Inleiding......................................................................................................................................28
4
WERKEN
Student: Juliette van der Mooren
Studentnummer:
E-mailadres:
Opdrachtgever:
Adres:
E-mailadres:
Studiebegeleider:
Adres:
E-mailadres:
Beoordelend docent:
E-mailadres:
Begindatum: 01-02-2020
Einddatum: 17 -06-2020
,Voorwoord
Voor u ligt een ontwerp dat gericht is op hoe er doelgericht en- cyclisch gewerkt kan worden aan
(eind)doelen. Dit onderzoek is geschreven in het kader van mijn afstudeeronderzoek aan de
opleiding Pedagogiek aan de Hogeschool Windesheim te Zwolle. Het onderzoek is uitgevoerd bij …..
in opdracht van de teammanager …. en gedragswetenschapper …..
Zonder de medewerking van een aantal personen had dit onderzoek niet tot stand kunnen komen.
Allereerst wil ik … en … bedanken. Ik heb het als prettig ervaren dat jullie het proces hebben gevolgd,
mij van feedback hebben voorzien en meerdere keren met mij in gesprek wilden.
Ook de respondenten wil ik bedanken die meegewerkt hebben aan het onderzoek. Het waren
gesprekken waaruit ik informatie heb kunnen verkrijgen, hierdoor heb ik mijn product zo goed
mogelijk kunnen ontwerpen.
Verder wil ik mijn onderzoeksbegeleider … bedanken voor het begeleiden van het proces en het
geven van feedback gedurende het onderzoek. Ook wil ik … bedanken voor haar feedback die zij aan
mij heeft gegeven.
Als laatst wil ik mijn onderzoeksgroep bedanken voor het meekijken en denken en het geven van
feedback.
De getranscribeerde interviews zijn in verband met privacy niet in de bijlage geplaatst, deze zijn op te
vragen door de beoordelaar.
Jullie allen bedankt!
2
,Samenvatting
Het onderzoek over het doelgericht, cyclisch, planmatig en gestructureerd werken aan einddoelen is
uitgevoerd bij …. … biedt beschermd wonen aan, aan jongeren in de leeftijd van twaalf tot achttien
jaar met een lichtverstandelijke beperking en/of psychische problematiek. … heeft drie verschillende
locaties, … , …. en …. Het onderzoek richt zich op de locatie …..
Naar aanleiding van een gesprek met de gedragswetenschapper van … werd duidelijk dat er op dit
moment een structuur mist hoe er aan de (eind)doelen van de jongeren gewerkt wordt. Er ontbreekt
een gestandaardiseerd systeem hierin. De vraag van de opdrachtgever is dat er een ontwerp komt
voor een cyclische, planmatige aanpak in het doelgericht werken aan de (eind)doelen van de
jongeren die op De .... wonen.
De hoofdvraag van het onderzoek is dan ook:
Wat is er nodig om binnen De .... planmatig en gestructureerd te werken aan einddoelen van de
cliënt?
Er is een kwalitatief onderzoek uitgevoerd om antwoord te krijgen op de onderzoeksvraag. Er is een
literatuuronderzoek verricht om te kijken wat er wordt verstaan onder doelgericht en cyclisch
werken en waarom dit belangrijk is. Ook is er onderzocht wat centrale/overkoepelende kenmerken
zijn van de doelgroep. De .... is een residentiële jeugdzorg instelling. Een specifiek kenmerk van
residentiële jeugdzorg is dat verzorging en opvoeding in de leefgroep wordt gegeven. Wordt een
jeugdige geplaatst voor crisisopvang, kamertraining, begeleid wonen of behandeling, dan moet er
een bepaald probleem aangepakt worden. Boven op het doel van een gezonde ontwikkeling worden
andere doelen gesteld die zich richten op vermindering van bepaalde problemen en het leren van
bepaalde vaardigheden [ CITATION boendermaker2012residentiele \l 1043 ].
Tijdens het praktijkonderzoek zijn er acht jongeren die op De .... wonen geïnterviewd en is er een
enquête afgenomen bij zeven begeleiders. Ook zijn er twee andere residentiële jeugdzorg
organisaties geïnterviewd over hun werkwijze met betrekking tot het werken aan doelen met
jongeren. Uit het interview met de jongeren kwam naar voren dat de jongeren behoefte hebben aan
het opdelen van hun doelen in stappen. Verder zijn er veel wisselende behoeften naar voren
gekomen onder de jongeren wat betreft het werken aan doelen. Uit de enquête onder begeleiders is
naar voren gekomen dat elke begeleider zijn eigen manier van werken heeft. Dit resulteerde in veel
wisselende antwoorden op de vragen uit de enquête. Uit het interview met de andere organisaties is
gebleken dat iedere organisatie zijn eigen manier van werken heeft, deze organisaties betrekken de
jongeren veel bij het proces. Deze organisaties werken allebei met einddoelen, werkdoelen en
werkpunten. Bij beide organisaties zijn de werkdoelen en werkpunten meetbaar geformuleerd. De
uitkomsten van het praktijkonderzoek zijn met elkaar vergeleken en de gemaakte afwegingen zijn
onderbouwd vanuit de theorie. Na de uitvoering van het praktijk- en literatuuronderzoek was het
duidelijk wat er bij De .... nodig is om planmatig en gestructureerd te werken aan de (eind)doelen van
de jongeren. Een antwoord hierop is de handleiding die tot stand is gekomen naar aanleiding van het
onderzoek. In deze handleiding is er rekening gehouden met de behoeften van de doelgroep. Er is
beschreven aan de hand van een cyclisch model hoe er doelgericht gewerkt kan worden. Doelen
worden uitgewerkt in werkbare stappen, deze worden geformuleerd aan de hand van de smart-
methode zodat de doelen meetbaar zijn en de voortgang bijgehouden kan worden. Het ontwerp van
de handleiding is toegevoegd in bijlage 8.
3
, Inhoud
Hoofdstuk 1: Inleiding............................................................................................................................6
1.1 Inleiding........................................................................................................................................6
1.2 De doelgroep................................................................................................................................6
1.3 De probleemanalyse.....................................................................................................................6
1.4 Begripsdefiniëring.........................................................................................................................7
1.5 Relevantie.....................................................................................................................................7
1.5.1 Microniveau...........................................................................................................................7
1.5.2 Meso niveau..........................................................................................................................8
1.5.3 Macroniveau..........................................................................................................................9
1.6 Onderzoeksvraag en doelstelling..................................................................................................9
1.6.1 Hoofdvraag............................................................................................................................9
1.6.2 Deelvragen...........................................................................................................................10
1.6.3 Doelstelling..........................................................................................................................10
1.7 Leeswijzer...................................................................................................................................10
Hoofdstuk 2: Methode van onderzoek.................................................................................................11
2.1 Onderzoek..................................................................................................................................11
2.2 Deelvragen..................................................................................................................................11
2.2.1 Deelvraag 1 en 2..................................................................................................................11
2.2.2 Deelvraag 3..........................................................................................................................12
2.2.3 Deelvraag 4..........................................................................................................................13
2.2.4 Deelvraag 5..........................................................................................................................13
2.3 Ethische afwegingen...................................................................................................................14
2.4 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................14
2.5 Evalueren van het ontwerp........................................................................................................15
Hoofdstuk 3: Vooronderzoek naar het ontwerp...................................................................................16
3.1 Inleiding......................................................................................................................................16
3.2 Theoretische context..................................................................................................................16
3.2.1 Deelvraag 1..........................................................................................................................16
3.2.2 Deelvraag 2..........................................................................................................................19
3.3 Praktijkdeelvragen......................................................................................................................21
3.3.1 Deelvraag 3..........................................................................................................................21
3.3.2 Deelvraag 4..........................................................................................................................22
3.3.3 Deelvraag 5..........................................................................................................................26
Hoofdstuk 4: Eisen rond het ontwerp...................................................................................................28
4.1 Inleiding......................................................................................................................................28
4
