2024
BEGRIJPEN EN BEGREPEN WORDEN
Naam auteur 1
31- mei - 2024
,COLOFON
Naam: *
Studentnummer: *
Mailadres: *
Opleiding: Hbo-Verpleegkunde
Studiejaar: 2023-2024
Trajectbegeleider: *
Examinator: *
Werkgever: Ziekenhuis Gelderse Vallei
Praktijkopleider: *
Praktijkbegeleiders: *
*
Inleverdatum: 2 mei 2024
Aantal woorden: 11.986
2
, VOORWOORD
In dit verslag vindt u een uitwerking van module 8.3 dat zich richt op Innoveren en onderbouwen. Dit is een
onderdeel van mijn opleiding aan de Christelijke Hogeschool te Ede (CHE) tot Hbo-verpleegkundige. Vanuit een
casus over een patiënt met een verstandelijke beperking heb ik mij gericht op het vinden van communicatie
vaardigheden die de verpleegkundigen in de zorgverlening voor deze patiëntengroep in kunnen zetten. Dit heb ik
gedaan op afdeling B2links waar ik op dit moment werkzaam ben als leerling verpleegkundige. Binnen deze
afdeling vallen de specialismes buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever.
In de uitwerking hiervan heb ik gebruik gemaakt van theoretische literatuur als het boek ‘ProActive Nursing:
klinische problematiek inzichtelijk’ van M. Bakker, het boek ‘ProActive Nursing: klinisch redeneren in zes stappen’
van M. Bakker en C. van Heycop ten Ham (2016) en ‘Gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering: een
planmatige aanpak’ van Brug (2017).
Door middel van deze opdracht heb ik mij kunnen ontplooien als Hbo-verpleegkundige door het ontwikkelen van
de taak als literatuur- en praktijkonderzoeker. Daarvoor wil ik een extra woord van dank uitspreken aan mijn
praktijkbegeleiders * en * voor de hulp en begeleiding in dit proces. Jullie inspiratie in de brainstormsessies
daagden mij uit en hielpen om de opdracht naar hbo-niveau te tillen, dank daarvoor!
Een extra woord van dank wil ik uitspreken aan mijn altijd even toegewijde collega, studiegenoot en vriendin *;
onze vele brainstormsessies op school, de afdeling of een koffiezaak inspireerden mij in het maken van de
opdrachten. Je mentale support hielpen mij om deze pittige periode van afstuderen vol te houden, daarvoor ben
ik je dankbaar!
Last, maar zeker ‘not least’ wil ik * bedanken, mijn verloofde en grootste supporter. Naast de uren dat wij druk
waren met de verbouwing van ons droomhuis en het regelen van ons huwelijk, gaf jij mij de ruimte en tijd om
mijn scriptie te realiseren. Je mentale en praktische support betekenen veel voor mij.
Ik wens de lezer veel leesplezier toe,
Met vriendelijke groet,
Naam auteur
Plaats van inleveren, 31 mei 2024
3
, SAMENVATTING
Vanuit de World Health Organization (WHO) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt er
de laatste jaren veel aandacht besteed aan organisaties patiëntgerichter te leren verplegen. Zo ook bij Ziekenhuis
Gelderse Vallei (ZGV). Wanneer het op de verpleging van de verstandelijk beperkte patiënt aankomt blijkt echter
de moeitevolle communicatie met deze patiëntengroep voor verpleegkundigen een struikelblok te zijn in
patiëntgerichte zorgverlening.
De probleemstelling:
Verpleegkundigen van de specialismes buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever van Ziekenhuis Gelderse
Vallei beschikken niet over de kennis van vaardigheden die ingezet kunnen worden om op een duidelijke manier
(non-)verbaal te kunnen communiceren in de zorgverlening van verstandelijk beperkte patiënten
De doelstelling:
In mei 2024 worden op basis van literatuur- en praktijkonderzoek aanbevelingen gedaan voor het verbeteren van
(non-)verbale communicatievaardigheden voor verpleegkundigen van de specialismes buikchirurgie, oncologie
en maag-darm-lever van Ziekenhuis Gelderse Vallei in de zorgverlening van verstandelijk beperkte patiënten.
De hoofdonderzoeksvraag:
Door welke interventies kan de (non-)verbale communicatie van verpleegkundigen van de specialismes
buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever van Ziekenhuis Gelderse Vallei in de zorgverlening van verstandelijk
beperkte patiënten verbeterd worden?
Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag werd allereerst, aan de hand van de opgestelde methode setting,
het onderzoeksontwerp en de opgestelde criteria betreft het handhaven van validiteit, betrouwbaarheid en
ethische aspecten, een literatuuronderzoek uitgevoerd door middel van operationalisering, data-verzameling en
-analysering. Hierdoor kon antwoord worden gegeven op de eerste deelvraag: Wat zegt de literatuur over het
inzetten van (non-)verbale communicatievaardigheden door verpleegkundigen in de zorgverlening van
verstandelijk beperkte patiënten?
Daarna werden er middels kwalitatief onderzoek acht semigestructureerde interviews met verpleegkundigen van
de specialismes buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever afgenomen en middels transcriberen en coderen
uitgewerkt tot antwoorden op de tweede deelvraag: Wat geven verpleegkundigen aan over het inzetten van (non-
)verbale communicatievaardigheden door verpleegkundigen in de zorgverlening van verstandelijk beperkte
patiënten?
Uit literatuur- en kwalitatief onderzoek blijkt dat door middel van vaardigheden als het bewuste gebruik van
communicatietechnieken, het inzetten van totale communicatie, een gestandaardiseerde communicatie-
benadering en intra- en extramurale samenwerking, de (non-)verbale communicatie in de zorgverlening van
verstandelijk beperkte patiënten verbeterd kan worden.
De mate van overeenkomsten tussen de literatuur en praktijk, de gewaarborgde in- en exclusiecriteria en de mate
waarop de onderzoeker de praktijk betrokken heeft in het opstellen van passende aanbevelingen zijn sterke
kanten van de uitvoering van dit onderzoek. Zwakkere kanten van de uitvoering van dit onderzoek is de enkel
homogene groep van respondenten en dat het planning technisch niet haalbaar bleek te zijn om de interviews in
focusgroepsverband uit te voeren, waardoor deze in individueel verband zijn uitgevoerd.
Tijdens een afdeling brede vergadering zijn de onderzoeksresultaten gepresenteerd waarbij er gezamenlijk de
volgende aanbevelingen naar voren zijn gekomen: Als eerste het uitvoeren van inclusief onderzoek om een
organisatie breed beeld te krijgen van de mogelijkheden tot verbetering in intra- en extramurale samenwerking
rondom de zorgverlening van de verstandelijk beperkte patiënt. Ten tweede het ontwerpen en inzetten van een
passende ‘Dit ben ik’ poster om de patiënt specifieke informatie vast te leggen. Als laatste het doen van
organisatie breed intern onderzoek naar de veelzijdige behoeften van verpleegkundigen voor het aanbieden van
passende training en scholing.
4
BEGRIJPEN EN BEGREPEN WORDEN
Naam auteur 1
31- mei - 2024
,COLOFON
Naam: *
Studentnummer: *
Mailadres: *
Opleiding: Hbo-Verpleegkunde
Studiejaar: 2023-2024
Trajectbegeleider: *
Examinator: *
Werkgever: Ziekenhuis Gelderse Vallei
Praktijkopleider: *
Praktijkbegeleiders: *
*
Inleverdatum: 2 mei 2024
Aantal woorden: 11.986
2
, VOORWOORD
In dit verslag vindt u een uitwerking van module 8.3 dat zich richt op Innoveren en onderbouwen. Dit is een
onderdeel van mijn opleiding aan de Christelijke Hogeschool te Ede (CHE) tot Hbo-verpleegkundige. Vanuit een
casus over een patiënt met een verstandelijke beperking heb ik mij gericht op het vinden van communicatie
vaardigheden die de verpleegkundigen in de zorgverlening voor deze patiëntengroep in kunnen zetten. Dit heb ik
gedaan op afdeling B2links waar ik op dit moment werkzaam ben als leerling verpleegkundige. Binnen deze
afdeling vallen de specialismes buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever.
In de uitwerking hiervan heb ik gebruik gemaakt van theoretische literatuur als het boek ‘ProActive Nursing:
klinische problematiek inzichtelijk’ van M. Bakker, het boek ‘ProActive Nursing: klinisch redeneren in zes stappen’
van M. Bakker en C. van Heycop ten Ham (2016) en ‘Gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering: een
planmatige aanpak’ van Brug (2017).
Door middel van deze opdracht heb ik mij kunnen ontplooien als Hbo-verpleegkundige door het ontwikkelen van
de taak als literatuur- en praktijkonderzoeker. Daarvoor wil ik een extra woord van dank uitspreken aan mijn
praktijkbegeleiders * en * voor de hulp en begeleiding in dit proces. Jullie inspiratie in de brainstormsessies
daagden mij uit en hielpen om de opdracht naar hbo-niveau te tillen, dank daarvoor!
Een extra woord van dank wil ik uitspreken aan mijn altijd even toegewijde collega, studiegenoot en vriendin *;
onze vele brainstormsessies op school, de afdeling of een koffiezaak inspireerden mij in het maken van de
opdrachten. Je mentale support hielpen mij om deze pittige periode van afstuderen vol te houden, daarvoor ben
ik je dankbaar!
Last, maar zeker ‘not least’ wil ik * bedanken, mijn verloofde en grootste supporter. Naast de uren dat wij druk
waren met de verbouwing van ons droomhuis en het regelen van ons huwelijk, gaf jij mij de ruimte en tijd om
mijn scriptie te realiseren. Je mentale en praktische support betekenen veel voor mij.
Ik wens de lezer veel leesplezier toe,
Met vriendelijke groet,
Naam auteur
Plaats van inleveren, 31 mei 2024
3
, SAMENVATTING
Vanuit de World Health Organization (WHO) en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt er
de laatste jaren veel aandacht besteed aan organisaties patiëntgerichter te leren verplegen. Zo ook bij Ziekenhuis
Gelderse Vallei (ZGV). Wanneer het op de verpleging van de verstandelijk beperkte patiënt aankomt blijkt echter
de moeitevolle communicatie met deze patiëntengroep voor verpleegkundigen een struikelblok te zijn in
patiëntgerichte zorgverlening.
De probleemstelling:
Verpleegkundigen van de specialismes buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever van Ziekenhuis Gelderse
Vallei beschikken niet over de kennis van vaardigheden die ingezet kunnen worden om op een duidelijke manier
(non-)verbaal te kunnen communiceren in de zorgverlening van verstandelijk beperkte patiënten
De doelstelling:
In mei 2024 worden op basis van literatuur- en praktijkonderzoek aanbevelingen gedaan voor het verbeteren van
(non-)verbale communicatievaardigheden voor verpleegkundigen van de specialismes buikchirurgie, oncologie
en maag-darm-lever van Ziekenhuis Gelderse Vallei in de zorgverlening van verstandelijk beperkte patiënten.
De hoofdonderzoeksvraag:
Door welke interventies kan de (non-)verbale communicatie van verpleegkundigen van de specialismes
buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever van Ziekenhuis Gelderse Vallei in de zorgverlening van verstandelijk
beperkte patiënten verbeterd worden?
Om antwoord te geven op de onderzoeksvraag werd allereerst, aan de hand van de opgestelde methode setting,
het onderzoeksontwerp en de opgestelde criteria betreft het handhaven van validiteit, betrouwbaarheid en
ethische aspecten, een literatuuronderzoek uitgevoerd door middel van operationalisering, data-verzameling en
-analysering. Hierdoor kon antwoord worden gegeven op de eerste deelvraag: Wat zegt de literatuur over het
inzetten van (non-)verbale communicatievaardigheden door verpleegkundigen in de zorgverlening van
verstandelijk beperkte patiënten?
Daarna werden er middels kwalitatief onderzoek acht semigestructureerde interviews met verpleegkundigen van
de specialismes buikchirurgie, oncologie en maag-darm-lever afgenomen en middels transcriberen en coderen
uitgewerkt tot antwoorden op de tweede deelvraag: Wat geven verpleegkundigen aan over het inzetten van (non-
)verbale communicatievaardigheden door verpleegkundigen in de zorgverlening van verstandelijk beperkte
patiënten?
Uit literatuur- en kwalitatief onderzoek blijkt dat door middel van vaardigheden als het bewuste gebruik van
communicatietechnieken, het inzetten van totale communicatie, een gestandaardiseerde communicatie-
benadering en intra- en extramurale samenwerking, de (non-)verbale communicatie in de zorgverlening van
verstandelijk beperkte patiënten verbeterd kan worden.
De mate van overeenkomsten tussen de literatuur en praktijk, de gewaarborgde in- en exclusiecriteria en de mate
waarop de onderzoeker de praktijk betrokken heeft in het opstellen van passende aanbevelingen zijn sterke
kanten van de uitvoering van dit onderzoek. Zwakkere kanten van de uitvoering van dit onderzoek is de enkel
homogene groep van respondenten en dat het planning technisch niet haalbaar bleek te zijn om de interviews in
focusgroepsverband uit te voeren, waardoor deze in individueel verband zijn uitgevoerd.
Tijdens een afdeling brede vergadering zijn de onderzoeksresultaten gepresenteerd waarbij er gezamenlijk de
volgende aanbevelingen naar voren zijn gekomen: Als eerste het uitvoeren van inclusief onderzoek om een
organisatie breed beeld te krijgen van de mogelijkheden tot verbetering in intra- en extramurale samenwerking
rondom de zorgverlening van de verstandelijk beperkte patiënt. Ten tweede het ontwerpen en inzetten van een
passende ‘Dit ben ik’ poster om de patiënt specifieke informatie vast te leggen. Als laatste het doen van
organisatie breed intern onderzoek naar de veelzijdige behoeften van verpleegkundigen voor het aanbieden van
passende training en scholing.
4
