LEO Samenvattingen van de benodigde literatuur
Onderstreept en grijze kleur is gemaakt/behandeld.
Kernonderwerp Bron
Van gildeleren tot zelfsturend leren H9.3 Kluijtmans
Vormen van leren en opleiden H9.4 Kluijtmans
Coronacrisis en de industriële revoluties Reader (H1 Van Dam)
70:20:10 Reader (H46 Van der Horst)
Het leren van volwassenen Reader (H7.1 Mooijman)
Competentieontwikkeling managen Reader (H5.4 Wildschut)
ROI en Kirkpatrick Lezen over leren: ROI
https://www.lezenoverleren.nl/return-on-
investment-van-leren-wat-waarom-en-
hoe/
Bridge to Learn: KIRKPATRICK
https://www.train-de-
trainer.com/evaluatie-van-trainingen/
ADDIE-model Curriculumwaaier slo
https://magazines.slo.nl/curriculumwaai
er-2022/het-onwikkelproces
Wat zijn leertheorieën? https://meesterschap.wordpress.com/le
ertheorien-5/
https://vernieuwenderwijs.nl/onderwijsth
eorieen-die-je-moet-kennen/
Behaviorisme Reader (H6.2 Bolhuis) p54
Reader (p331 Mooijman) p63
Cognitivisme Reader (p331 Mooijman) p63
Constructivisme Reader (p331 Mooijman) p63
Connectivisme https://meesterschap.wordpress.com/20
13/06/09/connectivisme/
Pragmatisme Reader (p331 Mooijman) p63
Competenties Reader (H5.1.2 Wildschut).
Ijsberg (McLeland) Reader (P109-112 Bergenhenegouwen)
Manieren van leren in organisaties Reader (H5.2 Wildschut)
Transfer Reader (H5.3 Wildschut)
Algemene leerprincipes Reader (H5.1.1 Wildschut)
Geheugen/breinleren Reader (H7.2 Mooijman)
https://kijkinjebrein.nl/onderwerpen/lere
n/
Talentontwikkeling Itslearning 2.2
Talentmanagement Itslearning 2.2
Motivatie (Deci & Ryan) https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-
antwoord/beinvloeding-motivatie-en-
leergierigheid-mbo-studenten
,Zone van naaste ontwikkeling Itslearning 4.2
Kolb Reader (H38 Van der Horst)
Ruijters Reader (H5.4.3 Bolhuis)
Vermunt Bridge To Learn https://www.train-de-
trainer.com/leerstijlen-van-vermunt/
Itslearning alles Neem its nog een keer volledig door.
Inhoudsopgave
Van gildeleren tot zelfsturend leren ..................................................................................................................... 3
Vormen van leren en opleiden ............................................................................................................................. 4
Coronacrisis en de industriële revoluties ............................................................................................................ 6
70:20:10 ............................................................................................................................................................... 8
Leren voor volwassenen ...................................................................................................................................... 9
Competentieontwikkeling managen ................................................................................................................... 12
ROI en Kirkpatrick ............................................................................................................................................ 13
ADDIE-model .................................................................................................................................................... 15
Wat zijn leertheorieën? ...................................................................................................................................... 16
Behaviorisme ..................................................................................................................................................... 17
Cognitivisme ...................................................................................................................................................... 18
Constructivisme ................................................................................................................................................. 18
Connectivisme .................................................................................................................................................... 18
Pragmatisme ...................................................................................................................................................... 19
Transfer.............................................................................................................................................................. 20
Algemene leerprincipes...................................................................................................................................... 20
Het lerende brein ............................................................................................................................................... 21
Kijk in je brein ................................................................................................................................................... 24
Talentontwikkeling ............................................................................................................................................. 25
Talentmanagement ............................................................................................................................................. 26
Motivatie volgens Ryan en Deci ........................................................................................................................ 27
Zone van naaste ontwikkeling ............................................................................................................................ 28
Leercyclus van Kolb .......................................................................................................................................... 29
Ruijters (Voorkeuren voor verschillende leersituaties) ..................................................................................... 30
Leerstijlen van Vermunt ..................................................................................................................................... 31
Wat is leren? ...................................................................................................................................................... 32
Connectivisme .................................................................................................................................................... 34
Deze leertheorieën moet je kennen .................................................................................................................... 34
2
,Van gildeleren tot zelfsturend leren
H9.3 Kluijtmans
J Periode Typering Typering Typering inhoud
You got this opleidingspraktijk vormen waarin
leren en
opleiden
plaatsvindt
Gilden Middeleeuwen Reguleren aantal en Leren door te Brede
tot 19e eeuw kwaliteit ambachtslieden doen vakbekwaamheid
Werkplaatsen en 19e eeuw Geen leren in Industrieschool Elementaire
fabrieken werkplaatsen zelf vakbekwaamheid
en disciplinering
Scientific Eerste helft Efficiënt en effectief Bedrijfsscholen Taak- en
Management 20e eeuw voorbereiden van functiegericht
werknemers op functie
Human 1950-1980 Niet alleen functiegericht, Cursussen Naast
Relations maar als instrument om functiegericht
binding werknemers te ook aandacht
verhogen voor sociale
vaardigheden en
zelfontplooiing.
Professionaliser- 1979-1990 Opleiden als instrument Cursussen Functiegericht
ing om werknemers voor te maar ook steeds
bedrijfsopleidi- bereiden voor meer
ngen werkverandering. loopbaangericht
Ontstaan van afdelingen
en functies. Opleiden is
een noodzakelijke
kostenpost
Human 1990-heden Opleiden cruciaal voor Steeds meer Functiegericht,
Resource succes leren loopbaangericht,
development arbeidsorganisatie. geconcentreerd ontwikkeling
Nadruk op integratie met op werkplek leercompetenties
HRM en doelen. Opleiden i.p.v. cursus
noodzakelijke investering extern
in menselijk kapitaal
Zelfsturende 2000-heden Werknemer wordt zelf Op de Onderscheid
werknemer meer verantwoordelijk werkplek, in leren en werken
voor eigen leren en netwerken, vervaagt, er
opleiden digitaal wordt over (leven
lang)
ontwikkeling
gesproken
Ontwikkelingen:
- Leerplek. Verschuift van de werkvloer (gildentijd) naar klaslokaal en nu meer
terug naar werkplek. Hangt samen met idee dat leren en ontwikkelen niet alleen
individueel is, maar dat plaats vindt in een context en ook gericht is op de
ontwikkeling van de organisatie.
- Wat er geleerd moet worden. Ambachtelijk vakmanschap en functiegebonden
kennis en vaardigheden naar bredere ontwikkelingsdoelen t.b.v. de organisatie
(innovatie) voor versterking van arbeidsmarktwaarde van medewerkers.
3
, - Wie erover beslist. Van de werkgever via een meer gedeelde
verantwoordelijkheid naar steeds meer zelfsturing van medewerkers.
Vormen van leren en opleiden
H9.4 Kluijtmans
Er zijn verschillende vormen van leren.
Informeel leren op het werk
Informeel leren is voor velen de belangrijkste bron van leren. Vaak leren ze iets ‘per
ongeluk’ en realiseren ze zich niet dát ze iets leren. Dit komt omdat ze denken dat leren
iets georganiseerd is, zoals een opleiding of cursus. Voorbeelden: zien hoe iemand een
probleem aanpakt, een nieuwe mogelijkheid op je laptop of nieuwe informatie horen in
een gesprek.
In de ene functie leer je beter dan de ander. Dit heet leerwaarde of leerpotentieel. Hoge
leerwaarde is afwisselend werk dat je uitvoert of doet. Waarin je plant coördineert veel
contact hebt met collega’s, klanten en leidinggevenden. Ook zelfsturendheid en het
makkelijk verkrijgen van informatie heeft hier invloed op. Of hier gebruik van gemaakt
wordt hangt af van de medewerkers, of deze wel wil leren.
Leren via netwerken
Interne netwerken zijn netwerken waar de persoon in een organisatie contact mee heeft.
Collega’s, ondergeschikten en managers. Externe netwerken zijn personen met wie
iemand buiten een organisatie contact heeft. Tegenwoordig is niet minder belangrijk,
omdat er veel zzp’ers zijn die niet verbonden zijn aan een organisatie waardoor er niet
sprake is van een intern netwerk.
De doelen kunnen ook verschillen. Sommige zijn gericht op het oplossen van
werkproblemen, terwijl in het leernetwerken vooral de bedoeling is dat men van elkaar
leert.
Het deelnemen aan netwerken hangt af van de persoon zijn eigen motivatie en sociale
vaardigheden en van het soort werk. Soms is voor een beroep netwerken dé manier van
leren.
Leren op de werkplek door innovaties en projecten
In onze kenniseconomie gaat het erom dat organisaties steeds moeten innoveren en
hun producten, diensten en werkwijzen moeten verbeteren. Innovatie hoort bij iedereen
en iedereen is ermee bezig. Daarom verschil leren en werken minder groot.
Kennisproductiviteit. Dit wil zeggen dat bedrijven hun organisatie zo moeten inrichten
dat ze vrij makkelijk nieuwe kennis kunnen ontwikkelen en toepassen. Kennis is
gekoppeld aan personen en iemand heeft kennis in zijn hoofd. Kennis is alleen niet te
managen, je kunt het stimuleren door een werkomgeving zo in te richten dat mensen
makkelijk kunnen leren. Werknemers worden niet slimmer omdat anderen dit willen,
maar omdat ze uitgedaagd worden om met nieuwe dingen bezig te zijn (innovatie).
4
Onderstreept en grijze kleur is gemaakt/behandeld.
Kernonderwerp Bron
Van gildeleren tot zelfsturend leren H9.3 Kluijtmans
Vormen van leren en opleiden H9.4 Kluijtmans
Coronacrisis en de industriële revoluties Reader (H1 Van Dam)
70:20:10 Reader (H46 Van der Horst)
Het leren van volwassenen Reader (H7.1 Mooijman)
Competentieontwikkeling managen Reader (H5.4 Wildschut)
ROI en Kirkpatrick Lezen over leren: ROI
https://www.lezenoverleren.nl/return-on-
investment-van-leren-wat-waarom-en-
hoe/
Bridge to Learn: KIRKPATRICK
https://www.train-de-
trainer.com/evaluatie-van-trainingen/
ADDIE-model Curriculumwaaier slo
https://magazines.slo.nl/curriculumwaai
er-2022/het-onwikkelproces
Wat zijn leertheorieën? https://meesterschap.wordpress.com/le
ertheorien-5/
https://vernieuwenderwijs.nl/onderwijsth
eorieen-die-je-moet-kennen/
Behaviorisme Reader (H6.2 Bolhuis) p54
Reader (p331 Mooijman) p63
Cognitivisme Reader (p331 Mooijman) p63
Constructivisme Reader (p331 Mooijman) p63
Connectivisme https://meesterschap.wordpress.com/20
13/06/09/connectivisme/
Pragmatisme Reader (p331 Mooijman) p63
Competenties Reader (H5.1.2 Wildschut).
Ijsberg (McLeland) Reader (P109-112 Bergenhenegouwen)
Manieren van leren in organisaties Reader (H5.2 Wildschut)
Transfer Reader (H5.3 Wildschut)
Algemene leerprincipes Reader (H5.1.1 Wildschut)
Geheugen/breinleren Reader (H7.2 Mooijman)
https://kijkinjebrein.nl/onderwerpen/lere
n/
Talentontwikkeling Itslearning 2.2
Talentmanagement Itslearning 2.2
Motivatie (Deci & Ryan) https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-
antwoord/beinvloeding-motivatie-en-
leergierigheid-mbo-studenten
,Zone van naaste ontwikkeling Itslearning 4.2
Kolb Reader (H38 Van der Horst)
Ruijters Reader (H5.4.3 Bolhuis)
Vermunt Bridge To Learn https://www.train-de-
trainer.com/leerstijlen-van-vermunt/
Itslearning alles Neem its nog een keer volledig door.
Inhoudsopgave
Van gildeleren tot zelfsturend leren ..................................................................................................................... 3
Vormen van leren en opleiden ............................................................................................................................. 4
Coronacrisis en de industriële revoluties ............................................................................................................ 6
70:20:10 ............................................................................................................................................................... 8
Leren voor volwassenen ...................................................................................................................................... 9
Competentieontwikkeling managen ................................................................................................................... 12
ROI en Kirkpatrick ............................................................................................................................................ 13
ADDIE-model .................................................................................................................................................... 15
Wat zijn leertheorieën? ...................................................................................................................................... 16
Behaviorisme ..................................................................................................................................................... 17
Cognitivisme ...................................................................................................................................................... 18
Constructivisme ................................................................................................................................................. 18
Connectivisme .................................................................................................................................................... 18
Pragmatisme ...................................................................................................................................................... 19
Transfer.............................................................................................................................................................. 20
Algemene leerprincipes...................................................................................................................................... 20
Het lerende brein ............................................................................................................................................... 21
Kijk in je brein ................................................................................................................................................... 24
Talentontwikkeling ............................................................................................................................................. 25
Talentmanagement ............................................................................................................................................. 26
Motivatie volgens Ryan en Deci ........................................................................................................................ 27
Zone van naaste ontwikkeling ............................................................................................................................ 28
Leercyclus van Kolb .......................................................................................................................................... 29
Ruijters (Voorkeuren voor verschillende leersituaties) ..................................................................................... 30
Leerstijlen van Vermunt ..................................................................................................................................... 31
Wat is leren? ...................................................................................................................................................... 32
Connectivisme .................................................................................................................................................... 34
Deze leertheorieën moet je kennen .................................................................................................................... 34
2
,Van gildeleren tot zelfsturend leren
H9.3 Kluijtmans
J Periode Typering Typering Typering inhoud
You got this opleidingspraktijk vormen waarin
leren en
opleiden
plaatsvindt
Gilden Middeleeuwen Reguleren aantal en Leren door te Brede
tot 19e eeuw kwaliteit ambachtslieden doen vakbekwaamheid
Werkplaatsen en 19e eeuw Geen leren in Industrieschool Elementaire
fabrieken werkplaatsen zelf vakbekwaamheid
en disciplinering
Scientific Eerste helft Efficiënt en effectief Bedrijfsscholen Taak- en
Management 20e eeuw voorbereiden van functiegericht
werknemers op functie
Human 1950-1980 Niet alleen functiegericht, Cursussen Naast
Relations maar als instrument om functiegericht
binding werknemers te ook aandacht
verhogen voor sociale
vaardigheden en
zelfontplooiing.
Professionaliser- 1979-1990 Opleiden als instrument Cursussen Functiegericht
ing om werknemers voor te maar ook steeds
bedrijfsopleidi- bereiden voor meer
ngen werkverandering. loopbaangericht
Ontstaan van afdelingen
en functies. Opleiden is
een noodzakelijke
kostenpost
Human 1990-heden Opleiden cruciaal voor Steeds meer Functiegericht,
Resource succes leren loopbaangericht,
development arbeidsorganisatie. geconcentreerd ontwikkeling
Nadruk op integratie met op werkplek leercompetenties
HRM en doelen. Opleiden i.p.v. cursus
noodzakelijke investering extern
in menselijk kapitaal
Zelfsturende 2000-heden Werknemer wordt zelf Op de Onderscheid
werknemer meer verantwoordelijk werkplek, in leren en werken
voor eigen leren en netwerken, vervaagt, er
opleiden digitaal wordt over (leven
lang)
ontwikkeling
gesproken
Ontwikkelingen:
- Leerplek. Verschuift van de werkvloer (gildentijd) naar klaslokaal en nu meer
terug naar werkplek. Hangt samen met idee dat leren en ontwikkelen niet alleen
individueel is, maar dat plaats vindt in een context en ook gericht is op de
ontwikkeling van de organisatie.
- Wat er geleerd moet worden. Ambachtelijk vakmanschap en functiegebonden
kennis en vaardigheden naar bredere ontwikkelingsdoelen t.b.v. de organisatie
(innovatie) voor versterking van arbeidsmarktwaarde van medewerkers.
3
, - Wie erover beslist. Van de werkgever via een meer gedeelde
verantwoordelijkheid naar steeds meer zelfsturing van medewerkers.
Vormen van leren en opleiden
H9.4 Kluijtmans
Er zijn verschillende vormen van leren.
Informeel leren op het werk
Informeel leren is voor velen de belangrijkste bron van leren. Vaak leren ze iets ‘per
ongeluk’ en realiseren ze zich niet dát ze iets leren. Dit komt omdat ze denken dat leren
iets georganiseerd is, zoals een opleiding of cursus. Voorbeelden: zien hoe iemand een
probleem aanpakt, een nieuwe mogelijkheid op je laptop of nieuwe informatie horen in
een gesprek.
In de ene functie leer je beter dan de ander. Dit heet leerwaarde of leerpotentieel. Hoge
leerwaarde is afwisselend werk dat je uitvoert of doet. Waarin je plant coördineert veel
contact hebt met collega’s, klanten en leidinggevenden. Ook zelfsturendheid en het
makkelijk verkrijgen van informatie heeft hier invloed op. Of hier gebruik van gemaakt
wordt hangt af van de medewerkers, of deze wel wil leren.
Leren via netwerken
Interne netwerken zijn netwerken waar de persoon in een organisatie contact mee heeft.
Collega’s, ondergeschikten en managers. Externe netwerken zijn personen met wie
iemand buiten een organisatie contact heeft. Tegenwoordig is niet minder belangrijk,
omdat er veel zzp’ers zijn die niet verbonden zijn aan een organisatie waardoor er niet
sprake is van een intern netwerk.
De doelen kunnen ook verschillen. Sommige zijn gericht op het oplossen van
werkproblemen, terwijl in het leernetwerken vooral de bedoeling is dat men van elkaar
leert.
Het deelnemen aan netwerken hangt af van de persoon zijn eigen motivatie en sociale
vaardigheden en van het soort werk. Soms is voor een beroep netwerken dé manier van
leren.
Leren op de werkplek door innovaties en projecten
In onze kenniseconomie gaat het erom dat organisaties steeds moeten innoveren en
hun producten, diensten en werkwijzen moeten verbeteren. Innovatie hoort bij iedereen
en iedereen is ermee bezig. Daarom verschil leren en werken minder groot.
Kennisproductiviteit. Dit wil zeggen dat bedrijven hun organisatie zo moeten inrichten
dat ze vrij makkelijk nieuwe kennis kunnen ontwikkelen en toepassen. Kennis is
gekoppeld aan personen en iemand heeft kennis in zijn hoofd. Kennis is alleen niet te
managen, je kunt het stimuleren door een werkomgeving zo in te richten dat mensen
makkelijk kunnen leren. Werknemers worden niet slimmer omdat anderen dit willen,
maar omdat ze uitgedaagd worden om met nieuwe dingen bezig te zijn (innovatie).
4
