Patiëntenrechten
- Grondslag: art. 10 Gw en art. 11 Gw.
- Wgbo = dwingend recht 7:468
- Wgbo = minimum
Geneeskundige behandelingsovereenkomst 7:446 BW
1. hulpverlener in uitoefening van geneeskundig beroep of bedrijf
2. verbindt tegenover opdrachtgever
3. tot het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst.
Handelingen op het gebied van de geneeskunst: onderzoeken + raad hem
van ziekte te genezen, ontstaan ziekte te behoeden, gezondheidstoestand
te beoordelen of verloskundige bijstand.
Handelingen rechtstreek betrekking hebben op persoon verricht door arts
of tandarts
Aanpalende handelingen: verpleging verzorging
Informatieplicht art. 7:448 BW
1. Informed consent veronderstelt informeren; pas daarna en op grond daarvan kan
door of namens de patiënt toestemming worden gegeven voor de – uitvoering van
de - overeenkomst (7:450)
tenzij de tijd daarvoor ontbreekt (zie ook 7:466 lid 1)
2. op duidelijke wijze (desgevraagd schriftelijk)
3. naar bevattingsvermogen ook minderjarigen naar bevattingsvermogen
4. tijdig (enige bedenktijd)
5. arts nodigt patiënt uit om vragen te stellen en stelt zich op de hoogte van de
behoeften van de patiënt
6. INHOUD: informatie die de patiënt redelijkerwijs behoeft t.a.v.:
aard en doel,
gevolgen en risico’s,
alternatieven die in aanmerking komen,
huidige situatie en vooruitzichten en
financiële aspecten
redelijkheidscriterium: Als algemene norm zou kunnen worden
aangehouden het verstrekken van inlichtingen over de feite en
omstandigheden die een redelijk mens in gegeven omstandigheden
verwacht mag worden te overwegen alvorens hij een beslissing
neemt, of die hij nodig heeft voor zijn verdere gedrag.
Naarmate de verwezenlijking van een risico waarschijnlijker is en de
verwezenlijking ervan steeds ingrijpendere gevolgen heeft, zal de
informatieplicht eerder moeten worden aangenomen.
NB niet alle mogelijke risico’s hoeven te worden gemeld dit zou de
toestemmingsbeslissing kunnen belasten.
! verzwaarde informatieplicht bij niet-noodzakelijke ingrepen
Onthouden informatie art. 7:448 lid 4 therapeutische exceptie
1. Ter voorkoming van kennelijk ernstig nadeel (therapeutische exceptie)
2. Second opinion van arts verplicht
3. Het moet een objectieve en toetsbare afweging zijn
Recht om niet te weten 7:449
1. Patiënt kan geen informatie krijgen, tenzij het belang van het wel weten groter is.
Plichten patiënt 7:452
, 1. Betaling honorarium
2. Informatieplicht naar beste weten
3. Medewerkingsplicht
4. Niet plicht nagekomen? Opzegging van de behandelingsovereenkomst
mogelijk/niet honoreren latere tuchtklacht/niet of gedeeltelijk aansprakelijk
Toestemmingseis 7:450
1. Na informatie moet nog toestemming worden gegeven. Zonder toestemming geen
behandelingsovk.
2. Geen toestemming 7:446 BW In enkele gevallen hoeft geen toestemming te
worden gevraagd, namelijk bij toepassing van de therapeutische exceptie en
bij verrichtingen zonder toestemming van een vertegenwoordiger indien de tijd
voor het vragen van de toestemming ontbreekt omdat onverwijlde behandeling
noodzakelijk is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen.
3. Probleem tijdens operatie waardoor andere ingreep nodig is? Hangt ervan af of dit
mag, bepaald aan de hand van wat een redelijk patiënt onder soortgelijke
omstandigheden zou doen.
4. Wanneer toestemming mag worden verondersteld, hangt af van een aantal
omstandigheden. De informatie staat hierbij centraal, maar ook is een factor of
mag worden aangenomen dat de patiënt de informatie heeft begrepen.
Toestemmingseis bij minderjarigen
1. Vanaf 16 bekaam 7:447 BW
2. Tot 12 jaar patient geen rechtens relevante wil (7:465 lid 1)
Ouders gerechtigd patiëntenrechten
Weigering dringend noodzakelijke ingreep?
Kinderbeschermingsmaatregel
Art. 7:465 lid 4 bij acute situatie mag de art als goed hulpverlener
handelen
3. Tussen 12 en 16 7:450 lid 2
Toestemmingseis bij minderjarigen die onder toezicht zijn gesteld
Art. 1:265h: vervangende toestemming kinderrechter indien ouder geen
toestemming geeft en medische behandeling noodzakelijk is voor
minderjarige tot 12 jaar of wilsonbekwame minderjarige van 12 jaar of ouder
Art. 1:265e lid 1: bij uit huis geplaatst kind kan kinderrechter deel van
gezag o.a. toestemming geven voor medische behandeling, overdragen aan
gezinsvoogd (gecertificeerde instelling)
Professionele standaard/goed hulpverlenerschap art. 7:453 BW
Geheel van regels en normen waarmee een goed hulpverlener bij de uitoefening van zijn
werkzaamheden rekening moet houden, o.a.
Wettelijke voorschriften en jurisprudentie
Beroepscodes, technische + gedragsregels
Standaarden, protocollen, (inspectie)richtlijnen
Zorg van een goed hulpverlener kan rechten van vertegenwoordiger beperken
Inzage voor patient 7:456
Patiënt heeft recht op inzage in (en afschrift van) gegevens die in het dossier staan
(7:454)
Uitzonderingen (indien en voor zover):
persoonlijke levenssfeer van derden bv bij groepstherapie alleen wat patiënt
zelf heeft gezegd/gedaan
, overmacht, goed hulpverlenerschap (niet de therapeutische exceptie)
Geheimhoudingplicht 7:457
Hoofdregel: Geen info of inzage naar anderen dan de cliënt tenzij diens toestemming of
wettelijk voorschrift
MAAR: Toestemmingseis geldt niet voor behandelteam
Geldt ook niet voor vertegenwoordigers van minderjarigen onder de 16 jaar
of van wilsonbekwame personen van 16 jaar of ouder, tenzij de hulpverlener
op grond van goed hulpverlenerschap besluit om de vertegenwoordiger toch
niet te informeren
Informeren gezinsvoogd
Art. 7.3.11 lid 4 Jeugdwet Gezinsvoogd heeft recht op informatie van de hulpverlener.
De hulpverlener kan dit uit eigen beweging doen. Dit is een sterk recht van de
gezinsvoogd.
Informatieplicht ouders met of zonder gezag 1:377c BW
De juridische ouder heeft recht op informatie jegens derden die beroepshalve over
informatie beschikken betreffende belangrijke feiten en omstandigheden inzake de
persoon of de verzorging en opvoeding van het kind. juridische ouders dus recht op
informatie, desondanks ze gezag hebben of niet.
Deze derde (school, hulpverlener) hoeft geen info te geven indien hij de andere ouder ook
niet zou informeren, of indien informeren niet in het belang van het kind is.
Dossierplicht 7:454 en 7:455
1. Bewaartermijn 20 jaar (7:454 lid 3)
2. Vernietiging binnen 3 maanden na verzoek patiënt, tenzij:
Lid 2: bewaren van gegevens in het aanmerkelijk belang van een ander
dan de patiënt is of indien de wet zich tegen vernietiging verzet.
Voorbeeld: lopende tuchtklacht, genetische/erfelijke aandoening
3. Verrichten zonder pottenkijkers 7:459
Rechten kunnen ook uitgeoefend worden door vertegenwoordiger 7:465 lid
1.
Opzeggen overeenkomst
1. Opzeggen door hulpverlener kan alleen bij gewichtige redenen 7:460 BW.
(opzeggen woonzorgovereenkomst)
2. Hele specialistische zorg? Opzeggen moeilijker.
3. Patiënt kan elk moment opzeggen.
Centrale aansprakelijkheid van het ziekenhuis
Ziekenhuis is (mede) aansprakelijk ter zake van tekortkomingen bij uitvoering van
de wgbo voor zover die binnen zijn muren plaatsvindt, ook als het zelf geen partij is
bij de overeenkomst (7:462)
Vertegenwoordiging
Ouders en voogden vertegenwoordigen kind tot 12 jaar en wilsonbekwaam kind
tussen 12 – 18 jaar.
Meerderjarige wilsonbekwamen worden (in volgorde) vertegenwoordigd door (1)
mentor of curator, (2) de schriftelijk gevolmachtigde, (3) de partner of (4) een v.d.
(groot)ouders, (klein)kinderen, broers of zussen.
Geen toestemming vereist van vertegenwoordiger bij spoed (EHBO) (7:466 lid 1)
Geen toestemming van vertegenwoordiger vereist bij niet-ingrijpende
verrichting (7:466 lid 2) soms kunnen kleine dingen enorme gevolgen
- Grondslag: art. 10 Gw en art. 11 Gw.
- Wgbo = dwingend recht 7:468
- Wgbo = minimum
Geneeskundige behandelingsovereenkomst 7:446 BW
1. hulpverlener in uitoefening van geneeskundig beroep of bedrijf
2. verbindt tegenover opdrachtgever
3. tot het verrichten van handelingen op het gebied van de geneeskunst.
Handelingen op het gebied van de geneeskunst: onderzoeken + raad hem
van ziekte te genezen, ontstaan ziekte te behoeden, gezondheidstoestand
te beoordelen of verloskundige bijstand.
Handelingen rechtstreek betrekking hebben op persoon verricht door arts
of tandarts
Aanpalende handelingen: verpleging verzorging
Informatieplicht art. 7:448 BW
1. Informed consent veronderstelt informeren; pas daarna en op grond daarvan kan
door of namens de patiënt toestemming worden gegeven voor de – uitvoering van
de - overeenkomst (7:450)
tenzij de tijd daarvoor ontbreekt (zie ook 7:466 lid 1)
2. op duidelijke wijze (desgevraagd schriftelijk)
3. naar bevattingsvermogen ook minderjarigen naar bevattingsvermogen
4. tijdig (enige bedenktijd)
5. arts nodigt patiënt uit om vragen te stellen en stelt zich op de hoogte van de
behoeften van de patiënt
6. INHOUD: informatie die de patiënt redelijkerwijs behoeft t.a.v.:
aard en doel,
gevolgen en risico’s,
alternatieven die in aanmerking komen,
huidige situatie en vooruitzichten en
financiële aspecten
redelijkheidscriterium: Als algemene norm zou kunnen worden
aangehouden het verstrekken van inlichtingen over de feite en
omstandigheden die een redelijk mens in gegeven omstandigheden
verwacht mag worden te overwegen alvorens hij een beslissing
neemt, of die hij nodig heeft voor zijn verdere gedrag.
Naarmate de verwezenlijking van een risico waarschijnlijker is en de
verwezenlijking ervan steeds ingrijpendere gevolgen heeft, zal de
informatieplicht eerder moeten worden aangenomen.
NB niet alle mogelijke risico’s hoeven te worden gemeld dit zou de
toestemmingsbeslissing kunnen belasten.
! verzwaarde informatieplicht bij niet-noodzakelijke ingrepen
Onthouden informatie art. 7:448 lid 4 therapeutische exceptie
1. Ter voorkoming van kennelijk ernstig nadeel (therapeutische exceptie)
2. Second opinion van arts verplicht
3. Het moet een objectieve en toetsbare afweging zijn
Recht om niet te weten 7:449
1. Patiënt kan geen informatie krijgen, tenzij het belang van het wel weten groter is.
Plichten patiënt 7:452
, 1. Betaling honorarium
2. Informatieplicht naar beste weten
3. Medewerkingsplicht
4. Niet plicht nagekomen? Opzegging van de behandelingsovereenkomst
mogelijk/niet honoreren latere tuchtklacht/niet of gedeeltelijk aansprakelijk
Toestemmingseis 7:450
1. Na informatie moet nog toestemming worden gegeven. Zonder toestemming geen
behandelingsovk.
2. Geen toestemming 7:446 BW In enkele gevallen hoeft geen toestemming te
worden gevraagd, namelijk bij toepassing van de therapeutische exceptie en
bij verrichtingen zonder toestemming van een vertegenwoordiger indien de tijd
voor het vragen van de toestemming ontbreekt omdat onverwijlde behandeling
noodzakelijk is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen.
3. Probleem tijdens operatie waardoor andere ingreep nodig is? Hangt ervan af of dit
mag, bepaald aan de hand van wat een redelijk patiënt onder soortgelijke
omstandigheden zou doen.
4. Wanneer toestemming mag worden verondersteld, hangt af van een aantal
omstandigheden. De informatie staat hierbij centraal, maar ook is een factor of
mag worden aangenomen dat de patiënt de informatie heeft begrepen.
Toestemmingseis bij minderjarigen
1. Vanaf 16 bekaam 7:447 BW
2. Tot 12 jaar patient geen rechtens relevante wil (7:465 lid 1)
Ouders gerechtigd patiëntenrechten
Weigering dringend noodzakelijke ingreep?
Kinderbeschermingsmaatregel
Art. 7:465 lid 4 bij acute situatie mag de art als goed hulpverlener
handelen
3. Tussen 12 en 16 7:450 lid 2
Toestemmingseis bij minderjarigen die onder toezicht zijn gesteld
Art. 1:265h: vervangende toestemming kinderrechter indien ouder geen
toestemming geeft en medische behandeling noodzakelijk is voor
minderjarige tot 12 jaar of wilsonbekwame minderjarige van 12 jaar of ouder
Art. 1:265e lid 1: bij uit huis geplaatst kind kan kinderrechter deel van
gezag o.a. toestemming geven voor medische behandeling, overdragen aan
gezinsvoogd (gecertificeerde instelling)
Professionele standaard/goed hulpverlenerschap art. 7:453 BW
Geheel van regels en normen waarmee een goed hulpverlener bij de uitoefening van zijn
werkzaamheden rekening moet houden, o.a.
Wettelijke voorschriften en jurisprudentie
Beroepscodes, technische + gedragsregels
Standaarden, protocollen, (inspectie)richtlijnen
Zorg van een goed hulpverlener kan rechten van vertegenwoordiger beperken
Inzage voor patient 7:456
Patiënt heeft recht op inzage in (en afschrift van) gegevens die in het dossier staan
(7:454)
Uitzonderingen (indien en voor zover):
persoonlijke levenssfeer van derden bv bij groepstherapie alleen wat patiënt
zelf heeft gezegd/gedaan
, overmacht, goed hulpverlenerschap (niet de therapeutische exceptie)
Geheimhoudingplicht 7:457
Hoofdregel: Geen info of inzage naar anderen dan de cliënt tenzij diens toestemming of
wettelijk voorschrift
MAAR: Toestemmingseis geldt niet voor behandelteam
Geldt ook niet voor vertegenwoordigers van minderjarigen onder de 16 jaar
of van wilsonbekwame personen van 16 jaar of ouder, tenzij de hulpverlener
op grond van goed hulpverlenerschap besluit om de vertegenwoordiger toch
niet te informeren
Informeren gezinsvoogd
Art. 7.3.11 lid 4 Jeugdwet Gezinsvoogd heeft recht op informatie van de hulpverlener.
De hulpverlener kan dit uit eigen beweging doen. Dit is een sterk recht van de
gezinsvoogd.
Informatieplicht ouders met of zonder gezag 1:377c BW
De juridische ouder heeft recht op informatie jegens derden die beroepshalve over
informatie beschikken betreffende belangrijke feiten en omstandigheden inzake de
persoon of de verzorging en opvoeding van het kind. juridische ouders dus recht op
informatie, desondanks ze gezag hebben of niet.
Deze derde (school, hulpverlener) hoeft geen info te geven indien hij de andere ouder ook
niet zou informeren, of indien informeren niet in het belang van het kind is.
Dossierplicht 7:454 en 7:455
1. Bewaartermijn 20 jaar (7:454 lid 3)
2. Vernietiging binnen 3 maanden na verzoek patiënt, tenzij:
Lid 2: bewaren van gegevens in het aanmerkelijk belang van een ander
dan de patiënt is of indien de wet zich tegen vernietiging verzet.
Voorbeeld: lopende tuchtklacht, genetische/erfelijke aandoening
3. Verrichten zonder pottenkijkers 7:459
Rechten kunnen ook uitgeoefend worden door vertegenwoordiger 7:465 lid
1.
Opzeggen overeenkomst
1. Opzeggen door hulpverlener kan alleen bij gewichtige redenen 7:460 BW.
(opzeggen woonzorgovereenkomst)
2. Hele specialistische zorg? Opzeggen moeilijker.
3. Patiënt kan elk moment opzeggen.
Centrale aansprakelijkheid van het ziekenhuis
Ziekenhuis is (mede) aansprakelijk ter zake van tekortkomingen bij uitvoering van
de wgbo voor zover die binnen zijn muren plaatsvindt, ook als het zelf geen partij is
bij de overeenkomst (7:462)
Vertegenwoordiging
Ouders en voogden vertegenwoordigen kind tot 12 jaar en wilsonbekwaam kind
tussen 12 – 18 jaar.
Meerderjarige wilsonbekwamen worden (in volgorde) vertegenwoordigd door (1)
mentor of curator, (2) de schriftelijk gevolmachtigde, (3) de partner of (4) een v.d.
(groot)ouders, (klein)kinderen, broers of zussen.
Geen toestemming vereist van vertegenwoordiger bij spoed (EHBO) (7:466 lid 1)
Geen toestemming van vertegenwoordiger vereist bij niet-ingrijpende
verrichting (7:466 lid 2) soms kunnen kleine dingen enorme gevolgen
