Werkgroep 1 gezondheidsrecht - CIJFER 9.5

Gezondheidsrecht - Opgaven 1e werkgroep

Casus 1
Opa Jan, een weduwnaar van 72 jaar, is slachtoffer geworden van datingfraude en is verliefd op een
vrouw die hij op internet heeft leren kennen, maar nog nooit in levende lijve heeft ontmoet. Op
verzoek van deze vrouw heeft hij diverse keren forse bedragen overgemaakt naar een buitenlandse
bankrekening. Familie en hulpverleners maken zich grote zorgen en hebben opa Jan geconfronteerd
met bewijzen van de fraude maar dat heeft hem niet overtuigd. Hij blijft vasthouden aan de
(waan)idee dat er een vrouw is die van hem houdt.

De laatste maanden is zijn wantrouwen en achterdocht naar hulpverleners en zijn familie sterk
gegroeid; hij verdenkt zijn familieleden ervan dat ze achter zijn geld aan zitten. Een uitzondering is
kleindochter Marit (20 jaar) die hij vertrouwt en met wie hij goed contact heeft.

Marit benadert u met drie vragen, formuleer op alle vragen een antwoord.

1. Als opa Jan binnenkort naar het ziekenhuis moet in verband met een ingreep aan zijn lies, kan zij
dan haar opa vertegenwoordigen op momenten dat hij de situatie niet meer overziet? En zou ze, om
als vertegenwoordiger te kunnen optreden eerst naar de notaris of naar de rechtbank moeten?

Vertegenwoordiging is een mogelijkheid indien er sprake is van wilsonbekwaamheid. Iemand is
wilsonbekwaam indien hij informatie niet kan begrijpen en afwegen, niet begrijpt wat de gevolgen zijn
van zijn besluit en/of geen besluit kan nemen. Als hij de situatie niet meer kan overzien en voldoet aan
de criteria van wilsonbekwaamheid, kan Marit als vertegenwoordiger optreden. Uitgangspunt:
wilsbekwaam tot tegendeel bewezen is.

 Er kan een verzoek worden ingediend bij de rechter om curator of mentor te worden van haar
opa zie art. 1:378 BW (curatele) en art. 1:450 BW (mentor). Marit kan door de rechter worden
aangewezen. Echter, je bent handelingsonbevoegd tenzij uit de wet anders voortvloeit (1:453
lid :381 lid 4). Uit de WGBO volgt dat ook al is er een curator of mentor de
hulpverlener/arts eerst kijkt of de patiënt wilsbekwaam is. Mentorschap of curator biedt
vooral een uitkomst als er bijv. ruzie binnen de familie is.

Haar opa kan haar schriftelijk machtigen art. 7:456 lid 3 BW. Indien de meerderjarige patiënt niet
onder curatele staat (of wel mentorschap) en wilsonbekwaam is kan er door de patiënt een schriftelijk
gemachtigde in zijn plaats treden. Als Marit als schriftelijk gemachtigde mag optreden van haar opa,
kan zij hem vertegenwoordigen (volmacht). Hiervoor hoef je niet naar een notaris of rechtbank.

Ook onbenoemde kunnen ex lege als vertegenwoordiger optreden, art. 7:456 lid 3 BW. Indien een
curator, mentor of schriftelijk gemachtigde ontbreekt kunnen de volgende personen als onbenoemd
vertegenwoordiger optreden: echtgenoot/geregistreerd partner/levensgezel/ouder/kind/broer/zus.
Ze is bevoegd, omdat ze zijn kleinkind is. Zij is de enige in de familie die zijn vertrouwen heeft, hier is
geen hiërarchie tussen. Hiervoor hoef je niet naar een notaris of rechtbank.

 Levenstestament? Zou wel kunnen. Notaris moet beoordelen of hij wilsbekwaam is.
2. Vanuit zijn achterdocht zal opa willen dat er geen dossier wordt aangemaakt over deze ingreep
en als dat wel gebeurt, zal hij willen dat de medische gegevens door het ziekenhuis worden
vernietigd. Zal het ziekenhuis verplicht zijn hieraan te voldoen?
Op grond van 7:454 BW wordt er bij een behandelingsovereenkomst een patiëntendossier
bijgehouden (dossierplicht). Dit wordt in beginsel 20 jaar bewaard te rekenen vanaf de laatste
1

, wijziging in het dossier. Het kan ook langer bewaard worden als dit redelijkerwijs uit de zorg van een
goedhulpverlener uitvloeit (Lid 3).
Art. 7:455 bepaalt dat o.b.v. een verzoek van de patiënt het dossier vernietigd dient te worden (na 3
maanden).
 (kan ook door vertegenwoordiger worden uitgeoefend 7:465 lid 1).
Lid 2 is een uitzondering hierop namelijk wanneer het bewaren van gegevens in het aanmerkelijk
belang van een ander dan de patiënt is of indien de wet zich tegen vernietiging verzet.
 Praktische voorbeelden uitzonderingen: lopende juridische procedure zoals een tuchtklacht,
genetische/erfelijke aandoeningen.
Uit de casus blijkt geen aanmerkelijk belang, dus ziekenhuis moet voldoen aan het verzoek.
 Opa kan niet beletten dat er überhaupt een dossier komt, enkel een verzoek tot vernietiging
indienen. Er moet op de uitzonderingen na, gehoor gegeven worden aan het verzoek tot
vernietiging, indien de patiënt wilsbekwaam is.
 “Een ander” Kan ook zijn familie, die erfelijke ziektes heeft of dergelijke. In praktijk praat de
arts vaak in ook op de familie of bewaren ze het toch. Bij wilsonbekwaamheid scharniert die
bekwaamheid naar een andere, bijvoorbeeld Marit.

3. Is het mogelijk om bij ernstige financiële schade of dreiging daarvan een machtiging van de
rechter te verkrijgen waardoor opa of hij wil of niet, wordt behandeld voor zijn waanidee en als het
moet wordt opgenomen?
Wgbo 7:465 lid 6
1. Wilsonbekwaamheid vd persoon
2. Ter voorkoming van ernstig nadeel voor hemzelf
3. Met toestemming van de vertegenwoordiger
 Wgbo maakt slechts mogelijk een inbreuk op het recht van integriteit van het lichaam,
NIET recht op vrijheid. Dus opnemen kan niet o.g.v. wgbo.
Wvggz
1. Vastgestelde psychische stoornis  als zijn waanideeën komen door stoornis
2. Ernstig nadeel voor client zelf of anderen.
 Art. 1:1 lid 2 Wvggz; het bestaan van of het aanzienlijk risico op o.a.:
- levensgevaar
- vormen van ernstig letsel of ernstige schade
- ernstige verwaarlozing
- maatschappelijke teloorgang,
- ernstig verstoorde ontwikkeling
- agressie
- gevaar voor algemene veiligheid

art. 1:1 lid 2 sub a Wvggz  dreigend financiële schade is een ernstig nadeel

Indien het gedrag als gevolg van een psychische stoornis leidt tot een ernstig nadeel kan als uiterst
middel verplichte zorg worden verleend, indien er ingevolge art. 3:3 Wvggz:
1. Geen basis van vrijwilligheid is
2. Er zijn geen minder bezwarende alternatieven met hetzelfde beoogde effect.
3. De verplichte zorg is evenredig met het beoogde doel
4. Redelijkerwijs te verwachten is dat het verlenen van verplichte zorg effectief is.
2