Middeleeuwen
College 1:
Verschillende beelden van de middeleeuwen
- Pracht en praal, maar ook armoede onder de boeren
- Periode van 500-1500
- Ontwikkeling steden: huizen van hout
- Kleine dorpen binnen feodaal systeem
• Beeld Monty Python heeft onze perceptie van de middeleeuwen sterk beïnvloedt
maar dat is vaak overdreven, niet waarheidsgetrouw. Werkelijkheid ligt een stuk
genuanceerder
Opkomst Islam
- Relevant, omdat er een nieuwe politiek-religieuze macht aan de rand van Europa
zich vestigt. Politiek als machtig, rijken. Religieus als strijd christenen vs moslims
Waarom weet men zo weinig over de Islamitische geschiedenis?
- De focus ligt vooral op de judeo-christelijke geschiedenis. Islam is lange tijd
buiten beschouwing gelaten door geschiedschrijvers
Leven van Mohammed
- In 570 geboren in Mekka, stam Koeraisj/ clan Hasjim (stam met veel aanzien)
- Gezoogd door min (vrouw die borstvoeding geeft aan een ander kind)
- Moeder overlijdt op zijn 6e, door grootvader (stamhoofd) opgevoed
- Trouwt op zijn 25e met Chadidja
- Vanaf 610 openbaringen (tijdens meditatie op berg Hira)
• Engel Jibril = Gabriël (aartsengel). Geeft Mohammed een boodschap van God, die
hij moet vertalen, reciteren op aarde in Mekka.
Verdere ontwikkeling
- 620: Isra (nachtelijke reis naar Jeruzalem. Mohammed gaat naar de Zeven
Hemelen op een dier met menshoofd. Later die nacht komt hij terug op aarde.
Van symbolische waarde. Opvallend: Mohammed wordt afgebeeld, terwijl dat
taboe is tegenwoordig, want heiligen mag je niet afbeelden)
- 622: Vlucht naar Jahtrib/Medina (hidjra) = begin jaartelling van de moslims,
nieuwe gemeenschap
- ‘Verovert’ Mekka in 630 (verhalen variëren van iedereen is moslim geworden, tot
iedereen is uitgemoord. Waarheid in het midden)
- In 632 overleden
Arabisch schiereiland – bedoeïen
- Stammen
- Zware levensomstandigheden
- Regelmatige overvallen om te overleven
- Levenshouding: moeroewa (moeten overleven en daardoor overvallen
toegestaan, maar ook waanzinnig gastvrij voor familie en vrienden)
, - Religieuze gebruiken: Hadj
Mekka
- Handelscentrum
- Ka’ba – Haram – religieuze gebruiken
- Machtige stammen
Mohammed
- Mens, niet geboren als zoon van god, maar gewoon mens.
- Krijgt later een functie van God: de profeet, de boodschapper
- Charismatisch leider
- Eerste volgelingen: jongeren, vrouwen, slaven, zwakkeren, wezen. Niet een
krachtige groep volgers, maar begint langzaam te komen
- Krijgt rechtstreekse boodschappen van god
- Moet ze exact overbrengen (bijvoorbeeld duivelsverzen)
Duivelsverzen
- Compromis tussen Mohammed en het bestuur om enkele belangrijke goden te
erkennen
- Mohammed wordt keihard gestraft door God
- Conflicten volgen, Mohammed vlucht naar Medina in 622, begin van de
islamitische jaartelling
Leer van de Islam
• Joden en Christenen zijn ‘volken van het boek’
• Alleen heidenen bekeren
• Eerdere profeten erkend
• Allah als enige god (monotheïstisch)
• Zorg voor elkaar, barmhartigheid
Karakter Koran:
- Woord van God
- Geschreven om te reciteren
Verhaal Abraham en Isaac
- Abraham moet het meest dierbare oferen om zijn geloof aan god te bevestigen.
Is in staat om zijn zoon Isaac te oferen
- Op het laatste moment houdt ‘hand van god’ zijn ofer tegen, toen werd een lam
geoferd
• In Islam hetzelfde verhaal, traditie om ‘oferfeest’ te vieren
De Islam
• Islam = onderwerping
• Moslim = iemand die zich onderwerpt
• Koran = bundeling van openbaringen
• Hadith = uitspraken van Mohammed
• Sharia = wetgeving gebaseerd op Koran & Hadith
, • Oemna = geloofgemeenschap/alle moslims
Islamitische kalender
- 354 dagen
- Is een maankalender
- Maan doet 28 dagen over omwenteling om de aarde, vandaar kortere maanden
en kortere kalender
• Voor de wereldeconomie wordt de gregoriaanse kalender gebruikt, voor cultureel
de Islamitische kalender
5 zuilen
• Belijdenis – Shahada
• Gebed – Salat (vijfmaal daags)
• Vasten – Sawm/Ramadan
• Bedevaart – Hadj
• Aalmoezen – zakat
Verschillen Ramadan
- Saoedi-Arabië en Turkije hebben een verschillende startdatum van de Ramadan
Islam in Europa
- Reconquista: zendingsijver. Het terugveroveren van Spanje. Doel van
Spanjaarden en Portugezen om het ware katholieke geloof te verspreiden
• Strijd was in de middeleeuwen nog gewoon om grond, niet op basis van religie.
Maar het wordt wel gezien als een grote christelijke overwinning (1492)
• Moslims worden in 1492 verbannen, einde Islam in Europa
Cordoba – Mezquita
- Was een moskee, maar werd later een kerk. Binnen nog eigenschappen van de
moskee
Slag bij Poitiers (732)
- Frankische troepen vechten tegen Islamitische troepen
College 2
Laat-Romeinse Rijk
• Germaanse bondgenoten = foederati
• Romeins leger vol Germanen
• Soldaten vechten voor hun generaal
• Hunnen (Euraziatisch steppebol) drijven Germanen op
- De opkomst van de Hunnen 300-400 zoals de Ural hebben de val van het
Romeinse Rijk bespoedigt, maar het Romeinse Rijk werd vooral intern verzwakt
Volksverhuizingen
- Vooral de cultuur die verhuist, en niet het volk zelf
- Voorbeeld volksverhuizing: Vandalen in centraal Europa, die zich later in Noord-
Afrika vestigen
College 1:
Verschillende beelden van de middeleeuwen
- Pracht en praal, maar ook armoede onder de boeren
- Periode van 500-1500
- Ontwikkeling steden: huizen van hout
- Kleine dorpen binnen feodaal systeem
• Beeld Monty Python heeft onze perceptie van de middeleeuwen sterk beïnvloedt
maar dat is vaak overdreven, niet waarheidsgetrouw. Werkelijkheid ligt een stuk
genuanceerder
Opkomst Islam
- Relevant, omdat er een nieuwe politiek-religieuze macht aan de rand van Europa
zich vestigt. Politiek als machtig, rijken. Religieus als strijd christenen vs moslims
Waarom weet men zo weinig over de Islamitische geschiedenis?
- De focus ligt vooral op de judeo-christelijke geschiedenis. Islam is lange tijd
buiten beschouwing gelaten door geschiedschrijvers
Leven van Mohammed
- In 570 geboren in Mekka, stam Koeraisj/ clan Hasjim (stam met veel aanzien)
- Gezoogd door min (vrouw die borstvoeding geeft aan een ander kind)
- Moeder overlijdt op zijn 6e, door grootvader (stamhoofd) opgevoed
- Trouwt op zijn 25e met Chadidja
- Vanaf 610 openbaringen (tijdens meditatie op berg Hira)
• Engel Jibril = Gabriël (aartsengel). Geeft Mohammed een boodschap van God, die
hij moet vertalen, reciteren op aarde in Mekka.
Verdere ontwikkeling
- 620: Isra (nachtelijke reis naar Jeruzalem. Mohammed gaat naar de Zeven
Hemelen op een dier met menshoofd. Later die nacht komt hij terug op aarde.
Van symbolische waarde. Opvallend: Mohammed wordt afgebeeld, terwijl dat
taboe is tegenwoordig, want heiligen mag je niet afbeelden)
- 622: Vlucht naar Jahtrib/Medina (hidjra) = begin jaartelling van de moslims,
nieuwe gemeenschap
- ‘Verovert’ Mekka in 630 (verhalen variëren van iedereen is moslim geworden, tot
iedereen is uitgemoord. Waarheid in het midden)
- In 632 overleden
Arabisch schiereiland – bedoeïen
- Stammen
- Zware levensomstandigheden
- Regelmatige overvallen om te overleven
- Levenshouding: moeroewa (moeten overleven en daardoor overvallen
toegestaan, maar ook waanzinnig gastvrij voor familie en vrienden)
, - Religieuze gebruiken: Hadj
Mekka
- Handelscentrum
- Ka’ba – Haram – religieuze gebruiken
- Machtige stammen
Mohammed
- Mens, niet geboren als zoon van god, maar gewoon mens.
- Krijgt later een functie van God: de profeet, de boodschapper
- Charismatisch leider
- Eerste volgelingen: jongeren, vrouwen, slaven, zwakkeren, wezen. Niet een
krachtige groep volgers, maar begint langzaam te komen
- Krijgt rechtstreekse boodschappen van god
- Moet ze exact overbrengen (bijvoorbeeld duivelsverzen)
Duivelsverzen
- Compromis tussen Mohammed en het bestuur om enkele belangrijke goden te
erkennen
- Mohammed wordt keihard gestraft door God
- Conflicten volgen, Mohammed vlucht naar Medina in 622, begin van de
islamitische jaartelling
Leer van de Islam
• Joden en Christenen zijn ‘volken van het boek’
• Alleen heidenen bekeren
• Eerdere profeten erkend
• Allah als enige god (monotheïstisch)
• Zorg voor elkaar, barmhartigheid
Karakter Koran:
- Woord van God
- Geschreven om te reciteren
Verhaal Abraham en Isaac
- Abraham moet het meest dierbare oferen om zijn geloof aan god te bevestigen.
Is in staat om zijn zoon Isaac te oferen
- Op het laatste moment houdt ‘hand van god’ zijn ofer tegen, toen werd een lam
geoferd
• In Islam hetzelfde verhaal, traditie om ‘oferfeest’ te vieren
De Islam
• Islam = onderwerping
• Moslim = iemand die zich onderwerpt
• Koran = bundeling van openbaringen
• Hadith = uitspraken van Mohammed
• Sharia = wetgeving gebaseerd op Koran & Hadith
, • Oemna = geloofgemeenschap/alle moslims
Islamitische kalender
- 354 dagen
- Is een maankalender
- Maan doet 28 dagen over omwenteling om de aarde, vandaar kortere maanden
en kortere kalender
• Voor de wereldeconomie wordt de gregoriaanse kalender gebruikt, voor cultureel
de Islamitische kalender
5 zuilen
• Belijdenis – Shahada
• Gebed – Salat (vijfmaal daags)
• Vasten – Sawm/Ramadan
• Bedevaart – Hadj
• Aalmoezen – zakat
Verschillen Ramadan
- Saoedi-Arabië en Turkije hebben een verschillende startdatum van de Ramadan
Islam in Europa
- Reconquista: zendingsijver. Het terugveroveren van Spanje. Doel van
Spanjaarden en Portugezen om het ware katholieke geloof te verspreiden
• Strijd was in de middeleeuwen nog gewoon om grond, niet op basis van religie.
Maar het wordt wel gezien als een grote christelijke overwinning (1492)
• Moslims worden in 1492 verbannen, einde Islam in Europa
Cordoba – Mezquita
- Was een moskee, maar werd later een kerk. Binnen nog eigenschappen van de
moskee
Slag bij Poitiers (732)
- Frankische troepen vechten tegen Islamitische troepen
College 2
Laat-Romeinse Rijk
• Germaanse bondgenoten = foederati
• Romeins leger vol Germanen
• Soldaten vechten voor hun generaal
• Hunnen (Euraziatisch steppebol) drijven Germanen op
- De opkomst van de Hunnen 300-400 zoals de Ural hebben de val van het
Romeinse Rijk bespoedigt, maar het Romeinse Rijk werd vooral intern verzwakt
Volksverhuizingen
- Vooral de cultuur die verhuist, en niet het volk zelf
- Voorbeeld volksverhuizing: Vandalen in centraal Europa, die zich later in Noord-
Afrika vestigen
