Week 1 les 1
Leerdoelen
Na deze les kan je:
● De betekenis van het internationaal recht voor de Nederlandse praktijk uitleggen;
● De internationaalrechtelijke rechtssubjecten benoemen en uitleggen;
● De belangrijkste bronnen van het internationaal recht benoemen en uitleggen;
● De taken en doelstellingen van de VN benoemen en uitleggen.
Theorie uit boek
Paragraaf 1.1, 1.1.2, 1.3, 2.1, 2.2.1, 2.3, 2.4, 2.5, 2.9, 4.1, 4.2, 4.3, 5.1, 6.2
Staten zijn belangrijke spelers in het internationale recht.
Vaak wordt nog de term volkenrecht gebruikt, maar staten zijn juist de belangrijkste
spelers in de internationale rechtsorde, niet volken.
Internationaal publiekrecht omvat veel regels
- Van EVRM tot grensverdrag.
Internationaal vs nationaal
- Binnen het nationale recht creëert de soevereine overheid wetten en regels voor
de burgers op het eigen grondgebied
- Internationaal gelden er andere regels, namelijk regelgeving die staten
waardevol vinden om daadwerkelijk na te komen, zoals verdragen en
internationaal gewoonterecht
Publiek vs privaat
- Publiek/openbaar gezag bedenkt regelgeving om internationale problemen het
hoofd te bieden.
- Internationaal privaatrecht richt zich met name op geschillen tussen natuurlijke
personen en/of rechtspersonen onderling.
- Internationaal recht dus te maken als in een privaatrechtelijke situatie sprake is
van verbinding tussen twee of meer landen.
Staten maken zelf internationaal privaatrecht om onderlinge problemen op te lossen.
- Staten kunnen zelf bepalen welke regels van internationaal privaatrecht ze
maken
- Onderscheid tussen formeel en materieel recht
, a. Formeel recht
- Internationaal procesrecht
- Gaat over de rechtsmacht, erkenning van buitenlandse uitspraken
en samenwerking tussen staten
- Bij rechtsmacht gaat het over de vraag welke rechter bevoegd is
b. Materieel recht
- Bij materieel internationaal privaatrecht gaat het om de vraag welk
(nationaal) recht van toepassing is.
In het conflictenrecht wordt onder andere aangeknoopt bij de nationaliteit van de
betrokken partijen, het land waar de partijen hun gewone verblijfplaats hebben, de
plaats waar een huwelijk is gesloten en de plaats waar een onroerend goed ligt.
Als gevolg van globalisering en internationalisering is er steeds meer sprake
van relaties en overeenkomsten tussen mensen en bedrijven uit
verschillende landen. → als gevolg daarvan sluiten landen verdragen met
elkaar over goe ze moeten omgaan met dit gegeven.
De verdragen reguleren welk recht en welke rechter van toepassing is en bevoegd zijn
in situaties waarin mensen een verbintenis of overeenkomst met elkaar aangaan.
De afwezigheid van een internationaal systeem van handhaving is kenmerkend voor de
internationale rechtsorde
- het ontbreken van een centraal systeem van uitvoerende, wetgevende en
handhavende macht in het internationale stelsel heeft als gevolg dat er niet één
centraal orgaan is aan te wijzen dat wetten of regels maakt
De handhaving van internationale regels ligt bij staten zelf, maar soms wordt
dit door een internationale organisatie gedaan → de VN
- De VM-Veiligheidsraar kan besluiten nemen die de VN-lidstaten binden en dit
orgaan kan ook de naleving van zijn besluiten afdwingen
- Dit is een uitzondering op de regek dat er geen internationaal systeem van
handhaving van het internationaal recht bestaat
Het UVRM is geen bindend document, vormt ze wel de inspiratiebron voor vele
mensenrechtenverdragen
NYGUAT- ARREST
,Op grond van art. 94 gw mag de Nederlandse rechter Nederlands wettelijke
voorschriften alleen toetsen aan geschreven bronnen van internationaal
recht → aan verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties
In Nederland werken dus niet alle verdragsregels rechtstreeks door
→ alleen als ze een ieder verbindend zijn en als ze bekend zijn gemaakt in
het Tractenblad
Een ieder verbindende bepalingen
= regels waaruit je duidelijk ee recht of plicht, een moeten handelen of een nalaten kunt
afleiden.
Natuulijke personen en rechtspersonen kunnen binnen de nationale
rechtsorde een beroep doen op internationaalrechtelijke bepalingen uit bvb
een verdrag → want hebben rechtssubjectiviteit
Uit art. 94 gw vloeit voort dat een ieder verbindende bepalingen die voortvloeien uit een
internationale regel, voorrang hebben op onze nationale regels als die nationale regels
in strijd is met de internationale regel
Een bepalin uit een verdrag kan rechtstreeks werkend zijn als de bedoeling van partijen
duidelijk is om als objectief recht te kunnen functioneren zonder dat daarbij een
uitvoerende maatregel noodzakelijk is.
Toetsingsverbod
→ art 120 gw
- Nederlandse rechter mag verdragen niet toetsen aan de grondwet
- Nederlanse rechter mag wetten in formele zin niet toetsen aan de grondwet
→ voor bescherming trias politica
Internationaal recht
a. Burger
- art. 93 gw
b. Regering
- art. 90 gw
- art 97 gw
c. Parlement
- art. 91 gw
- art. 96 gw
, - art. 100 lid 1 gw
d. Rechter
- art 93 gw
- art.94 gw
- art. 120 g
Rechtssubjecten
- zelfstandige dragers van rechten → alle actoren die rechtsbevoegdheid
bezitten
- Alle rechtssubjecten kunnen aanspraak maken op rechten of aangesproken
worden op plichten als zij rechtspersoonlijkheid bezitten.
Internationale organisaties
- Organisaties die overheden van staten opricht op basis van
internationaalrechtelijke regels
- Staten richten internationale organisaties op door verdragen met elkaar te sluiten
Intergouvernementele organisaties
- Verdragen worden tussen staten gesloten
- internationale organisaties zijn dus altijd intergouvernementeel
- Besluiten worden genomen op basis van unanimiteit
Supranationale oranisaties
- Besluiten worden niet op basis van unanimiteit genomen, maar op basis van een
meerderheid
- bepaalt boven de staten
Volkenrecht is wat we nu internationaal publiekrecht noemen
Ondernemingen als nv’s en bv’s hebben rechtspersoonlijkheid en kunnen
privaatrechtelijke rechtshandelingen aangaan
- sommige ondernemingen kunnen ook internationaal rechtssubject zijn
→ multinationale ondernemingen of internationale ondernemingen
- de internationale rechtspersoonlijk is heel beperk
- Net als internationale ondernemingen zijn ngo’s (non-gouvernementele
organisaties) buiten zeer specifieke situaties maar zelden aan te merken als
internationaal rechtssubject
Bronnen van internationaal recht
Leerdoelen
Na deze les kan je:
● De betekenis van het internationaal recht voor de Nederlandse praktijk uitleggen;
● De internationaalrechtelijke rechtssubjecten benoemen en uitleggen;
● De belangrijkste bronnen van het internationaal recht benoemen en uitleggen;
● De taken en doelstellingen van de VN benoemen en uitleggen.
Theorie uit boek
Paragraaf 1.1, 1.1.2, 1.3, 2.1, 2.2.1, 2.3, 2.4, 2.5, 2.9, 4.1, 4.2, 4.3, 5.1, 6.2
Staten zijn belangrijke spelers in het internationale recht.
Vaak wordt nog de term volkenrecht gebruikt, maar staten zijn juist de belangrijkste
spelers in de internationale rechtsorde, niet volken.
Internationaal publiekrecht omvat veel regels
- Van EVRM tot grensverdrag.
Internationaal vs nationaal
- Binnen het nationale recht creëert de soevereine overheid wetten en regels voor
de burgers op het eigen grondgebied
- Internationaal gelden er andere regels, namelijk regelgeving die staten
waardevol vinden om daadwerkelijk na te komen, zoals verdragen en
internationaal gewoonterecht
Publiek vs privaat
- Publiek/openbaar gezag bedenkt regelgeving om internationale problemen het
hoofd te bieden.
- Internationaal privaatrecht richt zich met name op geschillen tussen natuurlijke
personen en/of rechtspersonen onderling.
- Internationaal recht dus te maken als in een privaatrechtelijke situatie sprake is
van verbinding tussen twee of meer landen.
Staten maken zelf internationaal privaatrecht om onderlinge problemen op te lossen.
- Staten kunnen zelf bepalen welke regels van internationaal privaatrecht ze
maken
- Onderscheid tussen formeel en materieel recht
, a. Formeel recht
- Internationaal procesrecht
- Gaat over de rechtsmacht, erkenning van buitenlandse uitspraken
en samenwerking tussen staten
- Bij rechtsmacht gaat het over de vraag welke rechter bevoegd is
b. Materieel recht
- Bij materieel internationaal privaatrecht gaat het om de vraag welk
(nationaal) recht van toepassing is.
In het conflictenrecht wordt onder andere aangeknoopt bij de nationaliteit van de
betrokken partijen, het land waar de partijen hun gewone verblijfplaats hebben, de
plaats waar een huwelijk is gesloten en de plaats waar een onroerend goed ligt.
Als gevolg van globalisering en internationalisering is er steeds meer sprake
van relaties en overeenkomsten tussen mensen en bedrijven uit
verschillende landen. → als gevolg daarvan sluiten landen verdragen met
elkaar over goe ze moeten omgaan met dit gegeven.
De verdragen reguleren welk recht en welke rechter van toepassing is en bevoegd zijn
in situaties waarin mensen een verbintenis of overeenkomst met elkaar aangaan.
De afwezigheid van een internationaal systeem van handhaving is kenmerkend voor de
internationale rechtsorde
- het ontbreken van een centraal systeem van uitvoerende, wetgevende en
handhavende macht in het internationale stelsel heeft als gevolg dat er niet één
centraal orgaan is aan te wijzen dat wetten of regels maakt
De handhaving van internationale regels ligt bij staten zelf, maar soms wordt
dit door een internationale organisatie gedaan → de VN
- De VM-Veiligheidsraar kan besluiten nemen die de VN-lidstaten binden en dit
orgaan kan ook de naleving van zijn besluiten afdwingen
- Dit is een uitzondering op de regek dat er geen internationaal systeem van
handhaving van het internationaal recht bestaat
Het UVRM is geen bindend document, vormt ze wel de inspiratiebron voor vele
mensenrechtenverdragen
NYGUAT- ARREST
,Op grond van art. 94 gw mag de Nederlandse rechter Nederlands wettelijke
voorschriften alleen toetsen aan geschreven bronnen van internationaal
recht → aan verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties
In Nederland werken dus niet alle verdragsregels rechtstreeks door
→ alleen als ze een ieder verbindend zijn en als ze bekend zijn gemaakt in
het Tractenblad
Een ieder verbindende bepalingen
= regels waaruit je duidelijk ee recht of plicht, een moeten handelen of een nalaten kunt
afleiden.
Natuulijke personen en rechtspersonen kunnen binnen de nationale
rechtsorde een beroep doen op internationaalrechtelijke bepalingen uit bvb
een verdrag → want hebben rechtssubjectiviteit
Uit art. 94 gw vloeit voort dat een ieder verbindende bepalingen die voortvloeien uit een
internationale regel, voorrang hebben op onze nationale regels als die nationale regels
in strijd is met de internationale regel
Een bepalin uit een verdrag kan rechtstreeks werkend zijn als de bedoeling van partijen
duidelijk is om als objectief recht te kunnen functioneren zonder dat daarbij een
uitvoerende maatregel noodzakelijk is.
Toetsingsverbod
→ art 120 gw
- Nederlandse rechter mag verdragen niet toetsen aan de grondwet
- Nederlanse rechter mag wetten in formele zin niet toetsen aan de grondwet
→ voor bescherming trias politica
Internationaal recht
a. Burger
- art. 93 gw
b. Regering
- art. 90 gw
- art 97 gw
c. Parlement
- art. 91 gw
- art. 96 gw
, - art. 100 lid 1 gw
d. Rechter
- art 93 gw
- art.94 gw
- art. 120 g
Rechtssubjecten
- zelfstandige dragers van rechten → alle actoren die rechtsbevoegdheid
bezitten
- Alle rechtssubjecten kunnen aanspraak maken op rechten of aangesproken
worden op plichten als zij rechtspersoonlijkheid bezitten.
Internationale organisaties
- Organisaties die overheden van staten opricht op basis van
internationaalrechtelijke regels
- Staten richten internationale organisaties op door verdragen met elkaar te sluiten
Intergouvernementele organisaties
- Verdragen worden tussen staten gesloten
- internationale organisaties zijn dus altijd intergouvernementeel
- Besluiten worden genomen op basis van unanimiteit
Supranationale oranisaties
- Besluiten worden niet op basis van unanimiteit genomen, maar op basis van een
meerderheid
- bepaalt boven de staten
Volkenrecht is wat we nu internationaal publiekrecht noemen
Ondernemingen als nv’s en bv’s hebben rechtspersoonlijkheid en kunnen
privaatrechtelijke rechtshandelingen aangaan
- sommige ondernemingen kunnen ook internationaal rechtssubject zijn
→ multinationale ondernemingen of internationale ondernemingen
- de internationale rechtspersoonlijk is heel beperk
- Net als internationale ondernemingen zijn ngo’s (non-gouvernementele
organisaties) buiten zeer specifieke situaties maar zelden aan te merken als
internationaal rechtssubject
Bronnen van internationaal recht
