HC 1
28 augustus ‘19
Bestuderen van keuzes maken, opgeven om iets te krijgen
Definitie economie: de allocatie van schaarse middelen
Om vragen te beantwoorden gebruiken economen modellen
Doel van model:
- Inzichtelijk maken
- Analyseren
Positieve analyse
Beschrijvend, verklarend, verifieerbaar juist antwoord
Normatieve analyse
Voorschrijvend, wat is het beste om te doen?, “waardeoordeel”
Economisch onderzoek is meestal empirisch: met data
3 technieken:
Optimaliseren onder nevenvoorwaarden (consumenten-/producentenkeuze)
- Doelwitfunctie
- Nevenvoorwaarde
Comparatieve statica
- Vóór en ná effect
Evenwichtsanalyse
Belangrijk concept binnen economie. In een evenwicht is er geen reden om een andere
keuze te maken.
In markten komt er een evenwicht tot stand via prijzen.
Zelfs als markten in evenwicht zijn dan kan het wenselijk zijn om in te grijpen (bijvoorbeeld
door de overheid):
- Externaliteiten (bv. vervuiling)
- Ongelijkheid
- Marktmacht
Marginale analyse: hoeveelheid wordt bepaald door de waarde en kosten van de laatste
eenheid
, HC 2
2 september ’19
Vraag en aanbod
Vraag en aanbod model:
Aanname: volledige mededinging (perfecte competitie)
- Homogeen product
- Vrij toetreding/uittreding
- Alle partijen volledig geïnformeerd
- Veel kopers en verkopers, iedereen is prijsnemer
Beschrijft niet alle markten, in veel markten hebben partijen marktmacht
Vraagkant: consumenten
- Direct, eindproduct
- Indirect
Marktvraag hangt af van:
- Prijs van het goed
- Preferenties consumenten
- Inkomen van consumenten
- Prijzen van andere goederen
Aanbodkant: producenten
Marktaanbod hangt af van:
- Prijs van het goed
- Productiemiddelen (technologie)
- Prijzen van productiefactoren (inputs)
De marktvraagcurve geeft het verband weer tussen de vraag naar een goed (Qd) en de prijs
van het goed (P).
Verstikkingsprijs, ‘choke price’: Qd = 0, P>0
Constant = ceteris paribus
De wet van de vraag: ceteris paribus is de gevraagde hoeveelheid van een product negatief
afhankelijk van de prijs van het product zelf Dalend
Uitzonderingen: luxegoederen of medicijnen kennen een positief verband tussen prijs en
gevraagde hoeveelheid.
Let op: bij luxegoederen verandert mogelijk de perceptie van kwaliteit als de prijs verandert.
Dat is dus geen ceteris paribus!
,Verandering van een andere factor dan prijs van het goed? Verschuiving van curve door
exogene variabele
Substituten of complementen
Substituten: wanneer de prijs van het ene goed stijgt, stijgt de vraag naar het andere goed
Complementen: wanneer de prijs van het ene goed stijgt, daalt de vraag van de andere
De marktaanbodcurve geeft het verband weer tussen de aangeboden hoeveelheid van een
goed (Qs) en de prijs van het goed (P).
De wet van het aanbod: ceteris paribus is de aangeboden hoeveelheid van een product
positief afhankelijk van de prijs van het product. Stijgend
Verandering van een andere factor dan prijs van het goed? Verschuiving van curve door
exogene variabele
Als de prijs hoger is dan de evenwichtsprijs is er sprake van een aanbodsoverschot (gevolg is
neerwaartse druk op de prijs tot evenwicht is bereikt)
Als de prijs lager is dan de evenwichtsprijs is er sprake van een vraagoverschot (gevolg is
opwaartse druk op de prijs tot evenwicht is bereikt)
Verandering van 2 curves tegelijk: effect op evenwichtsprijs en hoeveelheid: ambigu
Prijselasticiteit van de vraag
Prijselasticiteit E van de vraag is een maat voor hoe prijsgevoelig de vraag is:
% verandering vraag delta Q P
d
Q ,P = --------------------------- of ---------------- x --------
% verandering prijs delta P Q
Hoe hoger elasticiteit, hoe hoger prijsgevoeligheid
Punt-elasticiteit: prijselasticiteit van de vraag in een punt op de vraagcurve
Elastische vraag: E > 1 of E < -1
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag met meer dan 1%
Inelastische vraag: 0 < E < 1
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag met minder dan 1%
Eenheidselastische vraag: E = 1
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag met exact 1%
, Perfect elastische vraag: E =
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag naar 0
Perfect inelastische vraag: E = 0
Als de prijs met 1% stijgt, reageert de gevraagde hoeveelheid niet
Let op: de elasticiteit is niet hetzelfde als de richtingscoëfficiënt!
Prijselasticiteit vraag: relatieve verandering hoeveelheid prijs
Helling vraagcurve: absolute verandering hoeveelheid prijs
Hoe vlakker de vraagcurve, hoe prijsgevoeliger van de vraag
Substitutiegoederen hebben een positieve kruisprijselasticiteit
Complementaire goederen hebben een negatieve kruisprijselasticiteit
Invloed op prijselasticiteit van de vraag:
Beschikbaarheid van substituten
- Meer substituten meer prijselastisch
- “Merk” vs. “markt”: frisdrank (relatief inelastische vraag) vs Coca-Cola (relatief
elastische vraag)
Noodzakelijke producten vs luxeproducten
- Noodzakelijke producten minder prijselastisch
Aandeel in budget van consument
- Groter aandeel (grotere aankoop) meer prijselastisch
Tijdshorizon
- Lange termijn meer prijselastisch in het algemeen
Elastisch: P daalt Q stijgt flink R stijgt
Inelastisch: P daalt Q stijgt beetje R daalt
28 augustus ‘19
Bestuderen van keuzes maken, opgeven om iets te krijgen
Definitie economie: de allocatie van schaarse middelen
Om vragen te beantwoorden gebruiken economen modellen
Doel van model:
- Inzichtelijk maken
- Analyseren
Positieve analyse
Beschrijvend, verklarend, verifieerbaar juist antwoord
Normatieve analyse
Voorschrijvend, wat is het beste om te doen?, “waardeoordeel”
Economisch onderzoek is meestal empirisch: met data
3 technieken:
Optimaliseren onder nevenvoorwaarden (consumenten-/producentenkeuze)
- Doelwitfunctie
- Nevenvoorwaarde
Comparatieve statica
- Vóór en ná effect
Evenwichtsanalyse
Belangrijk concept binnen economie. In een evenwicht is er geen reden om een andere
keuze te maken.
In markten komt er een evenwicht tot stand via prijzen.
Zelfs als markten in evenwicht zijn dan kan het wenselijk zijn om in te grijpen (bijvoorbeeld
door de overheid):
- Externaliteiten (bv. vervuiling)
- Ongelijkheid
- Marktmacht
Marginale analyse: hoeveelheid wordt bepaald door de waarde en kosten van de laatste
eenheid
, HC 2
2 september ’19
Vraag en aanbod
Vraag en aanbod model:
Aanname: volledige mededinging (perfecte competitie)
- Homogeen product
- Vrij toetreding/uittreding
- Alle partijen volledig geïnformeerd
- Veel kopers en verkopers, iedereen is prijsnemer
Beschrijft niet alle markten, in veel markten hebben partijen marktmacht
Vraagkant: consumenten
- Direct, eindproduct
- Indirect
Marktvraag hangt af van:
- Prijs van het goed
- Preferenties consumenten
- Inkomen van consumenten
- Prijzen van andere goederen
Aanbodkant: producenten
Marktaanbod hangt af van:
- Prijs van het goed
- Productiemiddelen (technologie)
- Prijzen van productiefactoren (inputs)
De marktvraagcurve geeft het verband weer tussen de vraag naar een goed (Qd) en de prijs
van het goed (P).
Verstikkingsprijs, ‘choke price’: Qd = 0, P>0
Constant = ceteris paribus
De wet van de vraag: ceteris paribus is de gevraagde hoeveelheid van een product negatief
afhankelijk van de prijs van het product zelf Dalend
Uitzonderingen: luxegoederen of medicijnen kennen een positief verband tussen prijs en
gevraagde hoeveelheid.
Let op: bij luxegoederen verandert mogelijk de perceptie van kwaliteit als de prijs verandert.
Dat is dus geen ceteris paribus!
,Verandering van een andere factor dan prijs van het goed? Verschuiving van curve door
exogene variabele
Substituten of complementen
Substituten: wanneer de prijs van het ene goed stijgt, stijgt de vraag naar het andere goed
Complementen: wanneer de prijs van het ene goed stijgt, daalt de vraag van de andere
De marktaanbodcurve geeft het verband weer tussen de aangeboden hoeveelheid van een
goed (Qs) en de prijs van het goed (P).
De wet van het aanbod: ceteris paribus is de aangeboden hoeveelheid van een product
positief afhankelijk van de prijs van het product. Stijgend
Verandering van een andere factor dan prijs van het goed? Verschuiving van curve door
exogene variabele
Als de prijs hoger is dan de evenwichtsprijs is er sprake van een aanbodsoverschot (gevolg is
neerwaartse druk op de prijs tot evenwicht is bereikt)
Als de prijs lager is dan de evenwichtsprijs is er sprake van een vraagoverschot (gevolg is
opwaartse druk op de prijs tot evenwicht is bereikt)
Verandering van 2 curves tegelijk: effect op evenwichtsprijs en hoeveelheid: ambigu
Prijselasticiteit van de vraag
Prijselasticiteit E van de vraag is een maat voor hoe prijsgevoelig de vraag is:
% verandering vraag delta Q P
d
Q ,P = --------------------------- of ---------------- x --------
% verandering prijs delta P Q
Hoe hoger elasticiteit, hoe hoger prijsgevoeligheid
Punt-elasticiteit: prijselasticiteit van de vraag in een punt op de vraagcurve
Elastische vraag: E > 1 of E < -1
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag met meer dan 1%
Inelastische vraag: 0 < E < 1
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag met minder dan 1%
Eenheidselastische vraag: E = 1
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag met exact 1%
, Perfect elastische vraag: E =
Als de prijs met 1% stijgt, daalt de vraag naar 0
Perfect inelastische vraag: E = 0
Als de prijs met 1% stijgt, reageert de gevraagde hoeveelheid niet
Let op: de elasticiteit is niet hetzelfde als de richtingscoëfficiënt!
Prijselasticiteit vraag: relatieve verandering hoeveelheid prijs
Helling vraagcurve: absolute verandering hoeveelheid prijs
Hoe vlakker de vraagcurve, hoe prijsgevoeliger van de vraag
Substitutiegoederen hebben een positieve kruisprijselasticiteit
Complementaire goederen hebben een negatieve kruisprijselasticiteit
Invloed op prijselasticiteit van de vraag:
Beschikbaarheid van substituten
- Meer substituten meer prijselastisch
- “Merk” vs. “markt”: frisdrank (relatief inelastische vraag) vs Coca-Cola (relatief
elastische vraag)
Noodzakelijke producten vs luxeproducten
- Noodzakelijke producten minder prijselastisch
Aandeel in budget van consument
- Groter aandeel (grotere aankoop) meer prijselastisch
Tijdshorizon
- Lange termijn meer prijselastisch in het algemeen
Elastisch: P daalt Q stijgt flink R stijgt
Inelastisch: P daalt Q stijgt beetje R daalt
