Hoofdstuk 1
CIJFERS SPREKEN Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 6
Hoofdstuk 7
Samenvatting Hoofdstuk 9
Hoofdstuk 10
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Onderzoek: goed beginnen................................................................................................. 5
1.1 Het begrip onderzoek in dit boek .................................................................................................. 5
1.2 Wetenschappelijk, praktijkgericht en toegepast onderzoek ........................................................ 5
1.3 Eigenschappen van goed onderzoek ............................................................................................. 5
1.4 Het doel van onderzoek ................................................................................................................ 5
1.5 De basis van elk onderzoek: de probleemstelling ......................................................................... 6
1.6 Het onderzoeksproces in fasen ..................................................................................................... 7
1.7 Kwantitatieve en kwalitatieve invalshoek van onderzoek ............................................................ 8
1.8 De onderzoeksachtergrond en de probleemstelling in de verslaglegging .................................... 8
Hoofdstuk 2 Gegevens verwerven: meten .............................................................................................. 9
2.1 Onderzoeksobjecten, variabelen en (meet)waarden.................................................................... 9
2.2 Metingen en meetinstrumenten ................................................................................................. 10
2.3 Meetniveaus en schaaltypen....................................................................................................... 10
2.4 Discrete en continue variabelen.................................................................................................. 11
2.5 Variabelen operationaliseren ...................................................................................................... 11
2.6 De kwaliteit van metingen en meetinstrumenten ...................................................................... 12
2.7 De betrouwbaarheid van metingen ............................................................................................ 12
2.8 De validiteit van metingen .......................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3 Gegevens verwerven met een vragenlijst ........................................................................ 14
3.1 Basisterminologie ........................................................................................................................ 14
3.2 Zin en onzin van vragen en antwoorden ..................................................................................... 14
3.3 Een vragenlijst opstellen en uittesten ......................................................................................... 15
3.4 Open en gesloten vragen ............................................................................................................ 15
3.5 Vragen stellen .............................................................................................................................. 16
3.6 Antwoordcategorieën opstellen.................................................................................................. 16
3.7 Vragenlijsten afnemen ................................................................................................................ 16
3.8 Vragenlijsten in de verslaglegging ............................................................................................... 18
Hoofdstuk 4 Gegevens verwerken: steekproef trekken........................................................................ 19
4.1 Basisterminologie ........................................................................................................................ 19
4.2 De steekproef uit de juiste populatie trekken............................................................................. 19
4.3 Representativiteit en selectiviteit ............................................................................................... 20
4.4 Methoden voor het rekken van steekproeven............................................................................ 20
4.5 Afhankelijke en onafhankelijke steekproeven ............................................................................ 21
2
, 4.7 De steekproefomvang in theorie................................................................................................. 21
4.8 De steekproefomvang in de praktijk ........................................................................................... 22
4.9 Steekproeftrekken voor enquêtes: de praktijk ........................................................................... 22
4.10 Non-respons, (zelf) selectie en representativiteit ..................................................................... 22
Hoofdstuk 5 Onderzoek naar samenhang sterk opzetten .................................................................... 23
5.1 Statistische en causale samenhang tussen variabelen................................................................ 23
5.2 Verborgen oorzaken .................................................................................................................... 23
5.3 Problemen veroorzaakt door het onderzoek zelf ....................................................................... 24
5.4 Wetenschappelijk denken, de ceteris paribus conditie .............................................................. 24
5.5 Voor maximale causale bewijskracht: het échte experiment ..................................................... 24
Hoofdstuk 6 Verdelingen beschrijven ................................................................................................... 26
6.1 Statistiek en computers ............................................................................................................... 26
6.2 De datamatrix; variabelen afzonderlijk of in samenhang beschrijven ........................................ 26
6.3 Een eerste blik in de gereedschapskist........................................................................................ 26
6.4 Klassen en classificatie ................................................................................................................ 27
6.5 De frequentieverdeling ............................................................................................................... 27
6.6 Centrummaten ............................................................................................................................ 28
6.7 Spreidingsmaten.......................................................................................................................... 29
6.8 Scheefheid ................................................................................................................................... 30
6.9 De boxplot: centrum en spreiding tegelijk .................................................................................. 30
Hoofdstuk 7 Samenhang tussen variabeen beschrijven ....................................................................... 31
7.1 Groepen vergelijken .................................................................................................................... 31
7.2 Groepen vergelijken in kruistabellen .......................................................................................... 31
7.3 Groepen vergelijken in samengestelde figuren .......................................................................... 31
7.4 De PM-correlatiecoëffliciënt ....................................................................................................... 31
7.5 Enkelvoudige lineaire regressie ................................................................................................... 32
Hoofdstuk 9 Betrouwbaar schatten ...................................................................................................... 33
Stof uit het hoorcollege PowerPoint hoofdstuk 9 ............................................................................. 33
3
,Hoofdstuk 10 Toetsen op significantie .................................................................................................. 35
10.1 Intuïtieve inleiding op het begrip significantie .......................................................................... 35
10.2 De binomiaaltoets ..................................................................................................................... 35
10.3 De nulhypothese en haar alternatief ........................................................................................ 35
10.4 Een- en tweezijdige toetsing ..................................................................................................... 36
10.6 Toetsen in soorten en maten .................................................................................................... 37
10.9 De t-toets voor het gemiddelde in één steekproef ................................................................... 37
10.10 De t-toets voor twee onafhankelijke steekproeven................................................................ 38
4
,Hoofdstuk 1 Onderzoek: goed beginnen
1.1 Het begrip onderzoek in dit boek
Onderzoek heeft vele betekenissen hieronder volgen een paar voorbeelden:
- Onderzoek is de doelgerichte activiteit om voor het helpen van oplossen van een
onderzoeken probleem kennis op te doen die nieuw is
Kennis -> onderzoek is altijd gericht om iets te weten te komen en moet dus
kennis over, inzicht in of begrip van de werkelijkheid opleveren
Die nieuw is -> nieuwe informatie zoeken
Voor het helpen oplossen van een onderkend probleem -> het moet nut hebben
Activiteit -> je moet stappen ondernemen om achter informatie te komen
Doelgerichte -> de activiteit moet er op gericht zijn die kennis op te doen om het
probleem op te lossen
1.2 Wetenschappelijk, praktijkgericht en toegepast onderzoek
Het begrip onderzoek wekt associaties op met wetenschap.
Zuiver wetenschappelijk of fundamenteel onderzoek -> als onderzoek in de eerste plaats ten
diensten staat van de ontwikkeling van
de wetenschap.
De praktische relevatie -> beslissingen nemen of wilt nemen op basis van onderzoeksresultaten
Toegepast onderzoek -> onderzoek naar het in de praktijk toepassen van wetenschappelijke
methodes
1.3 Eigenschappen van goed onderzoek
Empirie onderzoek -> onderzoek naar waarneembare werkelijkheid
Empirisch onderzoek houdt zich niet bezig met vragen naar de zin van het leven,
bovennatuurlijke of wiskunde
De houding van een onderzoeker moet aan de volgende eisen voldoen:
- Hij stelt zich objectief op en staat open voor elke uitkomst
- Zijn werkwijze en de onderzoeksresultaten zijn door anderen te controleren
- Het onderzoek en de resultaten ervan zijn herhaalbaar
- Hij werkt systematisch
De eis van objectiviteit hangt samen met het doel van het onderzoek: tot ware uitspraken
komen. Objectiviteit houdt ook in dat je onderwerpen en uitkomsten open onder ogen durft te
zien. De objectiviteit kan gevaar lopen door de belangen en oordelen van de onderzoeker.
Wie volledig transparant tewerk gaat voldoet aan de eis van controleerbaarheid.
In het verlengde van die eis ligt die van herhaalbaarheid. Een onderzoek moet zo opgezet zijn
dat een ander dit precies na kan doen.
De methodologie levert de regels en technieken om wetenschappelijk verantwoord onderzoek te
doen, zodat dit leidt tot ware, algemene uitspraken over de werkelijkheid.
Als beroepsbeoefenaar krijg je op verschillende manieren met onderzoek te maken.
- Passief -> door gebruik van literatuur, onderzoeksverslagen en presentaties
- Actief -> je gaat zelf op onderzoek uit.
1.4 Het doel van onderzoek
Onderzoek heeft tot doel kennis op te leveren waarop je een verantwoorde beslissing kunt
baseren.
5
,1.5 De basis van elk onderzoek: de probleemstelling
De vraag waarop een onderzoek heet antwoord beoogt te geven, de onderzoeksvraag is de
probleemstelling van dat onderzoek.
Onderzoeksvraag of vraagstelling van het onderzoek -> de precieze en uitgebreide omschrijving
van het probleem waarvoor met behulp van onderzoek een oplossing wordt gezocht.
Altijd in de vraagvorm
Als de waaromvraag in zo’n stelling ontbreekt spreek je eerder van het onderwerp van het
onderzoek.
Duidelijk onderscheid tussen probleemstelling en doelstelling
De doelstelling heeft te maken met het waarom, de probleemstelling met wat van het onderzoek.
Bij doelstellingen gaat het om wat je wilt bereiken, bij probleemstellingen om wat je moet weten.
Een veelgemaakte fout is dat in een onderzoeksrapport als het ware als doelstelling de
probleemstelling zonder vraagteken wordt gegeven.
Specificatie van de gebruikte termen
Een probleemstelling moet concreet, scherp en ondubbelzinnig worden geformuleerd.
Wanneer een probleemstelling een vergelijking betreft is het nodig aspecten te specificeren
waarop die vergelijking zal plaatsvinden.
PICO
Een afkorting van Problem of Patient of Population, Intervention, Comparison, Outcome
Het werkt voor:
- (P) een bepaald probleem, een bepaalde patiëntengroep of een bepaalde populatie
- (I) een bepaalde behandeling
- (C) beter/anders/slechter dan een andere/gebruikelijke/geen behandeling
- (O) voor het bereiken van een bepaald effect
Geen oordelen en voorschriften
Onderzoek kan geen antwoord geven op een vraag waarin een oordeel besloten ligt.
Oordelen zijn door hun aard subjectief
VB Een oordeel is ‘goed’ of ‘slecht’
Onderzoek helpt feiten vast te stellen, meer niet. de confrontatie van feiten is subjectief
mensenwerk.
Onderzoek kan zelf geen oordelen opleveren, maar wel oordelen tot onderwerp hebben.
De mogelijke bodemloosheid van waarom- en waardoor-vragen
Het kan soms moeilijk of onmogelijk zijn met onderzoek algemene waarom en waardoor-vragen
afdoende te beantwoorden.
Wanneer onderzoek direct het gedrag, de behoeften, motivaties en dergelijke van mensen
betreft, zijn waarom- en waardoor-vragen meestal wel mogelijk
Opsplitsing in logisch gestructureerde deelvragen
Er is heel veel voor onderzoek nodig voordat je met het echte onderzoek kunt beginnen. Ook
wordt een onderzoek meestal niet gebaseerd op één probleemstelling, maar meerdere, verwante
probleemstellingen.
6
,1.6 Het onderzoeksproces in fasen
Wie onderzoek verricht doet meestal in een aantal herkenbare en onderling logisch
samenhangende stappen zodat er sprake is van een onderzoeksproces.
Er 8 verschillende fasen:
- Fase 1: verhelderen van de achtergrond en de doelstelling
Wat is het probleem precies?
Wie heeft het probleem?
Wie zijn de belanghebbenden?
Wanneer is het een probleem en waar doet het zich voor?
Waarom is het een probleem?
Hoe is het probleem ontstaan?
Bij deze fase zal de onderzoeker veel praten met mede onderzoekers, betrokkenen en
deskundigen
Ook is intensief contact met de werkgever van belang om te weten te komen wat de
verwachtingen zijn
In deze fase zal worden onderzocht wat er al bekend is over het onderwerp van
onderzoek.
Deskresearch -> kennis uit de gegevens zelf
Literatuuronderzoek -> bestaande theoretische kennis en onderzoeksuitkomsten
oplevert
- Fase 2: formuleren van de probleemstelling
Als er genoeg is georiënteerd dan kun je onder woorden brengen waar het onderzoek
over moet gaan.
- Fase 3: ontwikkelen van de onderzoeksopzet
De onderzoeker bedenkt in deze fase een plan om een antwoord te krijgen op zijn vraag.
Methodologen hechten veel waarde aan dat het verloop van het onderzoek zoveel
mogelijk gaat zoals vooraf is bedacht, gepland en is voorzien
- Fase 4: verwerven van gegevens
Als de onderzoeksopzet voldoende is doorgedacht en vastgelegd volgt de fase waarin de
onderzoeker de nodige gegevens ofwel data boven tafel moet zien te krijgen.
- Fase 5: verwerkten en analyseren van gegevens
Als de nodige gegevens binnen zijn wil je een zo overzichtelijk mogelijke samenvatting
maken en rangschikken om zo je conclusie te kunnen trekken.
- Fase 6: interpreteren van gegevens; conclusie trekken
Als een onderzoeker zijn gegevens overzichtelijk heeft verwerkt, wil hij weten wat ze
heb nu zeggen. Hij brengt de gevonden verschijnselen met elkaar in verband en doet een
poging ze te verklaren.
- Fase 7: evaluatie en terugkoppeling naar het probleem
Als de conclusies zijn getrokken vraag de onderzoeker zich af of hij werkelijk te weten is
gekomen wat hij wilde weten.
- Fase 8: rapporteren
Onderzoekers rapporteren hun ervaringen aan hun opdrachtgever, collega’s en andere
geïnteresseerden
Cyclisch verloop van het proces
Bij de verschillende fases van het proces is het niet zo dat perse eerst fase 1 afgerond moet zijn,
het kan door elkaar lopen. Er ontstaat daardoor een loops in het proces. Fase 8 wordt gevolgd
door fase 1 je spreekt dan van een onderzoekscyclus of empirische cyclus.
7
, 1.7 Kwantitatieve en kwalitatieve invalshoek van onderzoek
Kwantitatief gericht onderzoek, vragen als:
- Hoever
- Hoe vaak
- Hoe is het gemiddeld
- Wie het meest?
Als je bijvoorbeeld onderzoek doet naar huizenprijzen, oppervlakte van weilanden, omzet van
supermarkten
Kwalitatief gericht onderzoek, vragen als:
- Hoe verlopen processen
- Hoe werkt iets
- Hoe grijpen dingen op elkaar in
- Welke kanten zitten er aan een probleem
- Wat motiveert mensen om?
De keuze is vooral aan de orde als mensen onderzocht worden.
Kenmerken van kwantitatief onderzoek
Er wordt meestal veel losse data of losse gegevens verzameld door onder andere
- Tellen en turven
- Meten
- Observatie aan de hand van lijstjes
- Gebruik van enquêtes en vragenlijsten
De onderzoeker registreert zoveel mogelijk en probeert daarbij zo min mogelijk te
interpreteren. Het resultaat van zulke onderzoeken bestaat meestal uit een samenvatting met
gegevens weergegeven in ge middelen, tabellen en grafieken. Zulk onderzoek levert min of meer
harde uitkomsten op.
Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Er wordt onderzoek gedaan naar mensen door:
- Diepgaande interviewen
- Open observatie
- Bijwonen van bijeenkomsten
- Zelf deelnemen aan groepsprocessen
Het is niet mogelijk maar ook niet nodig om veel mensen in het onderzoek te betrekken. Wie
kwalitatief onderzoek doet zal zijn eigen intuïtie, ervaring, begrip en inzicht uit moeten
schakelen. De resultaten zijn vaak te beschrijven in termen van inzicht en begrip. Het
onderzoeksverslag bevat veel tekst. Het zijn meer zachte uitkomsten. Veel over weinig dus.
Wanneer kwalitatief, wanner kwantitatief?
Kwantitatief onderzoek helpt hoeveel- en hoe groot-vragen te beantwoorden
Kwalitatief onderzoek helpt wat-, waarom- en hoe vragen te beantwoorden
Als er nog weinig over het onderwerp bekend is is kwalitatieve benadering een uitkomst.
Veel zaken zijn zowel kwantitatief als kwalitatief als in een combinatie ervan te onderzoeken.
1.8 De onderzoeksachtergrond en de probleemstelling in de verslaglegging
De probleemstelling wordt uitgebreid in de rapportage behandeld ergens voorin het
onderzoeksverslag, in de inleiding. De inleiding begint meestal met de aanleiding naar het
onderzoek en de doelstelling daarvan. Het praktische belangen wordt geschetst. Het onderwerp
wordt beschreven.
Schrijf het onderzoekrapport zo neutraal mogelijk.
8
CIJFERS SPREKEN Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 6
Hoofdstuk 7
Samenvatting Hoofdstuk 9
Hoofdstuk 10
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Onderzoek: goed beginnen................................................................................................. 5
1.1 Het begrip onderzoek in dit boek .................................................................................................. 5
1.2 Wetenschappelijk, praktijkgericht en toegepast onderzoek ........................................................ 5
1.3 Eigenschappen van goed onderzoek ............................................................................................. 5
1.4 Het doel van onderzoek ................................................................................................................ 5
1.5 De basis van elk onderzoek: de probleemstelling ......................................................................... 6
1.6 Het onderzoeksproces in fasen ..................................................................................................... 7
1.7 Kwantitatieve en kwalitatieve invalshoek van onderzoek ............................................................ 8
1.8 De onderzoeksachtergrond en de probleemstelling in de verslaglegging .................................... 8
Hoofdstuk 2 Gegevens verwerven: meten .............................................................................................. 9
2.1 Onderzoeksobjecten, variabelen en (meet)waarden.................................................................... 9
2.2 Metingen en meetinstrumenten ................................................................................................. 10
2.3 Meetniveaus en schaaltypen....................................................................................................... 10
2.4 Discrete en continue variabelen.................................................................................................. 11
2.5 Variabelen operationaliseren ...................................................................................................... 11
2.6 De kwaliteit van metingen en meetinstrumenten ...................................................................... 12
2.7 De betrouwbaarheid van metingen ............................................................................................ 12
2.8 De validiteit van metingen .......................................................................................................... 13
Hoofdstuk 3 Gegevens verwerven met een vragenlijst ........................................................................ 14
3.1 Basisterminologie ........................................................................................................................ 14
3.2 Zin en onzin van vragen en antwoorden ..................................................................................... 14
3.3 Een vragenlijst opstellen en uittesten ......................................................................................... 15
3.4 Open en gesloten vragen ............................................................................................................ 15
3.5 Vragen stellen .............................................................................................................................. 16
3.6 Antwoordcategorieën opstellen.................................................................................................. 16
3.7 Vragenlijsten afnemen ................................................................................................................ 16
3.8 Vragenlijsten in de verslaglegging ............................................................................................... 18
Hoofdstuk 4 Gegevens verwerken: steekproef trekken........................................................................ 19
4.1 Basisterminologie ........................................................................................................................ 19
4.2 De steekproef uit de juiste populatie trekken............................................................................. 19
4.3 Representativiteit en selectiviteit ............................................................................................... 20
4.4 Methoden voor het rekken van steekproeven............................................................................ 20
4.5 Afhankelijke en onafhankelijke steekproeven ............................................................................ 21
2
, 4.7 De steekproefomvang in theorie................................................................................................. 21
4.8 De steekproefomvang in de praktijk ........................................................................................... 22
4.9 Steekproeftrekken voor enquêtes: de praktijk ........................................................................... 22
4.10 Non-respons, (zelf) selectie en representativiteit ..................................................................... 22
Hoofdstuk 5 Onderzoek naar samenhang sterk opzetten .................................................................... 23
5.1 Statistische en causale samenhang tussen variabelen................................................................ 23
5.2 Verborgen oorzaken .................................................................................................................... 23
5.3 Problemen veroorzaakt door het onderzoek zelf ....................................................................... 24
5.4 Wetenschappelijk denken, de ceteris paribus conditie .............................................................. 24
5.5 Voor maximale causale bewijskracht: het échte experiment ..................................................... 24
Hoofdstuk 6 Verdelingen beschrijven ................................................................................................... 26
6.1 Statistiek en computers ............................................................................................................... 26
6.2 De datamatrix; variabelen afzonderlijk of in samenhang beschrijven ........................................ 26
6.3 Een eerste blik in de gereedschapskist........................................................................................ 26
6.4 Klassen en classificatie ................................................................................................................ 27
6.5 De frequentieverdeling ............................................................................................................... 27
6.6 Centrummaten ............................................................................................................................ 28
6.7 Spreidingsmaten.......................................................................................................................... 29
6.8 Scheefheid ................................................................................................................................... 30
6.9 De boxplot: centrum en spreiding tegelijk .................................................................................. 30
Hoofdstuk 7 Samenhang tussen variabeen beschrijven ....................................................................... 31
7.1 Groepen vergelijken .................................................................................................................... 31
7.2 Groepen vergelijken in kruistabellen .......................................................................................... 31
7.3 Groepen vergelijken in samengestelde figuren .......................................................................... 31
7.4 De PM-correlatiecoëffliciënt ....................................................................................................... 31
7.5 Enkelvoudige lineaire regressie ................................................................................................... 32
Hoofdstuk 9 Betrouwbaar schatten ...................................................................................................... 33
Stof uit het hoorcollege PowerPoint hoofdstuk 9 ............................................................................. 33
3
,Hoofdstuk 10 Toetsen op significantie .................................................................................................. 35
10.1 Intuïtieve inleiding op het begrip significantie .......................................................................... 35
10.2 De binomiaaltoets ..................................................................................................................... 35
10.3 De nulhypothese en haar alternatief ........................................................................................ 35
10.4 Een- en tweezijdige toetsing ..................................................................................................... 36
10.6 Toetsen in soorten en maten .................................................................................................... 37
10.9 De t-toets voor het gemiddelde in één steekproef ................................................................... 37
10.10 De t-toets voor twee onafhankelijke steekproeven................................................................ 38
4
,Hoofdstuk 1 Onderzoek: goed beginnen
1.1 Het begrip onderzoek in dit boek
Onderzoek heeft vele betekenissen hieronder volgen een paar voorbeelden:
- Onderzoek is de doelgerichte activiteit om voor het helpen van oplossen van een
onderzoeken probleem kennis op te doen die nieuw is
Kennis -> onderzoek is altijd gericht om iets te weten te komen en moet dus
kennis over, inzicht in of begrip van de werkelijkheid opleveren
Die nieuw is -> nieuwe informatie zoeken
Voor het helpen oplossen van een onderkend probleem -> het moet nut hebben
Activiteit -> je moet stappen ondernemen om achter informatie te komen
Doelgerichte -> de activiteit moet er op gericht zijn die kennis op te doen om het
probleem op te lossen
1.2 Wetenschappelijk, praktijkgericht en toegepast onderzoek
Het begrip onderzoek wekt associaties op met wetenschap.
Zuiver wetenschappelijk of fundamenteel onderzoek -> als onderzoek in de eerste plaats ten
diensten staat van de ontwikkeling van
de wetenschap.
De praktische relevatie -> beslissingen nemen of wilt nemen op basis van onderzoeksresultaten
Toegepast onderzoek -> onderzoek naar het in de praktijk toepassen van wetenschappelijke
methodes
1.3 Eigenschappen van goed onderzoek
Empirie onderzoek -> onderzoek naar waarneembare werkelijkheid
Empirisch onderzoek houdt zich niet bezig met vragen naar de zin van het leven,
bovennatuurlijke of wiskunde
De houding van een onderzoeker moet aan de volgende eisen voldoen:
- Hij stelt zich objectief op en staat open voor elke uitkomst
- Zijn werkwijze en de onderzoeksresultaten zijn door anderen te controleren
- Het onderzoek en de resultaten ervan zijn herhaalbaar
- Hij werkt systematisch
De eis van objectiviteit hangt samen met het doel van het onderzoek: tot ware uitspraken
komen. Objectiviteit houdt ook in dat je onderwerpen en uitkomsten open onder ogen durft te
zien. De objectiviteit kan gevaar lopen door de belangen en oordelen van de onderzoeker.
Wie volledig transparant tewerk gaat voldoet aan de eis van controleerbaarheid.
In het verlengde van die eis ligt die van herhaalbaarheid. Een onderzoek moet zo opgezet zijn
dat een ander dit precies na kan doen.
De methodologie levert de regels en technieken om wetenschappelijk verantwoord onderzoek te
doen, zodat dit leidt tot ware, algemene uitspraken over de werkelijkheid.
Als beroepsbeoefenaar krijg je op verschillende manieren met onderzoek te maken.
- Passief -> door gebruik van literatuur, onderzoeksverslagen en presentaties
- Actief -> je gaat zelf op onderzoek uit.
1.4 Het doel van onderzoek
Onderzoek heeft tot doel kennis op te leveren waarop je een verantwoorde beslissing kunt
baseren.
5
,1.5 De basis van elk onderzoek: de probleemstelling
De vraag waarop een onderzoek heet antwoord beoogt te geven, de onderzoeksvraag is de
probleemstelling van dat onderzoek.
Onderzoeksvraag of vraagstelling van het onderzoek -> de precieze en uitgebreide omschrijving
van het probleem waarvoor met behulp van onderzoek een oplossing wordt gezocht.
Altijd in de vraagvorm
Als de waaromvraag in zo’n stelling ontbreekt spreek je eerder van het onderwerp van het
onderzoek.
Duidelijk onderscheid tussen probleemstelling en doelstelling
De doelstelling heeft te maken met het waarom, de probleemstelling met wat van het onderzoek.
Bij doelstellingen gaat het om wat je wilt bereiken, bij probleemstellingen om wat je moet weten.
Een veelgemaakte fout is dat in een onderzoeksrapport als het ware als doelstelling de
probleemstelling zonder vraagteken wordt gegeven.
Specificatie van de gebruikte termen
Een probleemstelling moet concreet, scherp en ondubbelzinnig worden geformuleerd.
Wanneer een probleemstelling een vergelijking betreft is het nodig aspecten te specificeren
waarop die vergelijking zal plaatsvinden.
PICO
Een afkorting van Problem of Patient of Population, Intervention, Comparison, Outcome
Het werkt voor:
- (P) een bepaald probleem, een bepaalde patiëntengroep of een bepaalde populatie
- (I) een bepaalde behandeling
- (C) beter/anders/slechter dan een andere/gebruikelijke/geen behandeling
- (O) voor het bereiken van een bepaald effect
Geen oordelen en voorschriften
Onderzoek kan geen antwoord geven op een vraag waarin een oordeel besloten ligt.
Oordelen zijn door hun aard subjectief
VB Een oordeel is ‘goed’ of ‘slecht’
Onderzoek helpt feiten vast te stellen, meer niet. de confrontatie van feiten is subjectief
mensenwerk.
Onderzoek kan zelf geen oordelen opleveren, maar wel oordelen tot onderwerp hebben.
De mogelijke bodemloosheid van waarom- en waardoor-vragen
Het kan soms moeilijk of onmogelijk zijn met onderzoek algemene waarom en waardoor-vragen
afdoende te beantwoorden.
Wanneer onderzoek direct het gedrag, de behoeften, motivaties en dergelijke van mensen
betreft, zijn waarom- en waardoor-vragen meestal wel mogelijk
Opsplitsing in logisch gestructureerde deelvragen
Er is heel veel voor onderzoek nodig voordat je met het echte onderzoek kunt beginnen. Ook
wordt een onderzoek meestal niet gebaseerd op één probleemstelling, maar meerdere, verwante
probleemstellingen.
6
,1.6 Het onderzoeksproces in fasen
Wie onderzoek verricht doet meestal in een aantal herkenbare en onderling logisch
samenhangende stappen zodat er sprake is van een onderzoeksproces.
Er 8 verschillende fasen:
- Fase 1: verhelderen van de achtergrond en de doelstelling
Wat is het probleem precies?
Wie heeft het probleem?
Wie zijn de belanghebbenden?
Wanneer is het een probleem en waar doet het zich voor?
Waarom is het een probleem?
Hoe is het probleem ontstaan?
Bij deze fase zal de onderzoeker veel praten met mede onderzoekers, betrokkenen en
deskundigen
Ook is intensief contact met de werkgever van belang om te weten te komen wat de
verwachtingen zijn
In deze fase zal worden onderzocht wat er al bekend is over het onderwerp van
onderzoek.
Deskresearch -> kennis uit de gegevens zelf
Literatuuronderzoek -> bestaande theoretische kennis en onderzoeksuitkomsten
oplevert
- Fase 2: formuleren van de probleemstelling
Als er genoeg is georiënteerd dan kun je onder woorden brengen waar het onderzoek
over moet gaan.
- Fase 3: ontwikkelen van de onderzoeksopzet
De onderzoeker bedenkt in deze fase een plan om een antwoord te krijgen op zijn vraag.
Methodologen hechten veel waarde aan dat het verloop van het onderzoek zoveel
mogelijk gaat zoals vooraf is bedacht, gepland en is voorzien
- Fase 4: verwerven van gegevens
Als de onderzoeksopzet voldoende is doorgedacht en vastgelegd volgt de fase waarin de
onderzoeker de nodige gegevens ofwel data boven tafel moet zien te krijgen.
- Fase 5: verwerkten en analyseren van gegevens
Als de nodige gegevens binnen zijn wil je een zo overzichtelijk mogelijke samenvatting
maken en rangschikken om zo je conclusie te kunnen trekken.
- Fase 6: interpreteren van gegevens; conclusie trekken
Als een onderzoeker zijn gegevens overzichtelijk heeft verwerkt, wil hij weten wat ze
heb nu zeggen. Hij brengt de gevonden verschijnselen met elkaar in verband en doet een
poging ze te verklaren.
- Fase 7: evaluatie en terugkoppeling naar het probleem
Als de conclusies zijn getrokken vraag de onderzoeker zich af of hij werkelijk te weten is
gekomen wat hij wilde weten.
- Fase 8: rapporteren
Onderzoekers rapporteren hun ervaringen aan hun opdrachtgever, collega’s en andere
geïnteresseerden
Cyclisch verloop van het proces
Bij de verschillende fases van het proces is het niet zo dat perse eerst fase 1 afgerond moet zijn,
het kan door elkaar lopen. Er ontstaat daardoor een loops in het proces. Fase 8 wordt gevolgd
door fase 1 je spreekt dan van een onderzoekscyclus of empirische cyclus.
7
, 1.7 Kwantitatieve en kwalitatieve invalshoek van onderzoek
Kwantitatief gericht onderzoek, vragen als:
- Hoever
- Hoe vaak
- Hoe is het gemiddeld
- Wie het meest?
Als je bijvoorbeeld onderzoek doet naar huizenprijzen, oppervlakte van weilanden, omzet van
supermarkten
Kwalitatief gericht onderzoek, vragen als:
- Hoe verlopen processen
- Hoe werkt iets
- Hoe grijpen dingen op elkaar in
- Welke kanten zitten er aan een probleem
- Wat motiveert mensen om?
De keuze is vooral aan de orde als mensen onderzocht worden.
Kenmerken van kwantitatief onderzoek
Er wordt meestal veel losse data of losse gegevens verzameld door onder andere
- Tellen en turven
- Meten
- Observatie aan de hand van lijstjes
- Gebruik van enquêtes en vragenlijsten
De onderzoeker registreert zoveel mogelijk en probeert daarbij zo min mogelijk te
interpreteren. Het resultaat van zulke onderzoeken bestaat meestal uit een samenvatting met
gegevens weergegeven in ge middelen, tabellen en grafieken. Zulk onderzoek levert min of meer
harde uitkomsten op.
Kenmerken van kwalitatief onderzoek
Er wordt onderzoek gedaan naar mensen door:
- Diepgaande interviewen
- Open observatie
- Bijwonen van bijeenkomsten
- Zelf deelnemen aan groepsprocessen
Het is niet mogelijk maar ook niet nodig om veel mensen in het onderzoek te betrekken. Wie
kwalitatief onderzoek doet zal zijn eigen intuïtie, ervaring, begrip en inzicht uit moeten
schakelen. De resultaten zijn vaak te beschrijven in termen van inzicht en begrip. Het
onderzoeksverslag bevat veel tekst. Het zijn meer zachte uitkomsten. Veel over weinig dus.
Wanneer kwalitatief, wanner kwantitatief?
Kwantitatief onderzoek helpt hoeveel- en hoe groot-vragen te beantwoorden
Kwalitatief onderzoek helpt wat-, waarom- en hoe vragen te beantwoorden
Als er nog weinig over het onderwerp bekend is is kwalitatieve benadering een uitkomst.
Veel zaken zijn zowel kwantitatief als kwalitatief als in een combinatie ervan te onderzoeken.
1.8 De onderzoeksachtergrond en de probleemstelling in de verslaglegging
De probleemstelling wordt uitgebreid in de rapportage behandeld ergens voorin het
onderzoeksverslag, in de inleiding. De inleiding begint meestal met de aanleiding naar het
onderzoek en de doelstelling daarvan. Het praktische belangen wordt geschetst. Het onderwerp
wordt beschreven.
Schrijf het onderzoekrapport zo neutraal mogelijk.
8
