Burgerlijk Procesrecht
Week 1A
Inleiding
Burgerlijk procesrecht
Basisinfo
o Bij zaken tot 25000 euro mag je zelf procederen (geen advocaat nodig) bij kantonrechter.
o Vorderingsrecht hebben: recht van betaling > aanspraak op betaling > die aanspraak kan
worden afgedwongen bij de rechter
o Actie naar de rechter stappen: rechtsvordering instellen
o Met vonnis naar de gerechtsdeurwaarder om je geld op te halen
o Geen geld? Dan verhalen op spullen.
Het burgerlijk recht valt uiteen in:
1. Vermogensrecht
o Kern van het vermogensrecht is recht hebben vs. recht krijgen
o Rechter heeft een taak als geschilbeslechter. Rechter neemt beslissing over een geschil.
Dit is eigenlijke rechtspraak (betreffende een geschil).
o Binnen het vermogensrecht heb je de invloed op het recht. Je kunt dus ook zelf beslissen
of je naar de rechter stapt of naar een alternatief. Denk aan een particuliere rechters
(zoals arbitrage commissies bij voetbal),
o Vaak dagvaardingsprocedure
2. Personen- en familierecht
o Kern: rechtspositie natuurlijke persoon
o Rechter heeft een ordenende taak. De rechter moet de praktijk ordenen. Dit is
oneigenlijke rechtspraak
o Bemoeienis derde: altijd rechter
o Vaak verzoekschriftprocedure
Bronnen van burgerlijk procesrecht
Nationaal
1) Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)
2) Wet op de Rechterlijke Organisatie (RO)
3) Burgerlijk Wetboek (BW)
4) Andere wetten in formele zin
(o.a. ATW, Gw)
5) Rechtersregelingen
Internationaal
1) Verdragen (o.a. EVRM, BUPO)
2) Europese Verordeningen
(Brussel I bis-Vo (lees art. 4,6 &
7 samen met Kalimijnen-arrest)
en Betekenings-Vo II)
,*NOOIT een titel 2 op een titel 3 procedure toepassen. TENZIJ de wet dat zegt (2:84 lid 1 Rv)
Altijd iets over het beslagrecht op het tentamen!
Rechtsingang civiele procedures: dagvaarding of verzoekschrift?
Verschillen tussen dagvaardings- en verzoekschriftprocedure (o.a.):
o Dagvaardingsprocedure is ook wel een vorderingsprocedure (gaat om een vordering). Bij een
verzoekschriftprocedure gaat het om een verzoek ipv van een vordering.
o Vloeit uit de wet voort dat het gaat om een verzoekschrift? > anders dagvaarding.
De wetgever gebruikt dan vervoegingen van ‘verzoeken’. Vaak geeft de wet de
indicatie op deze manier.
Als vuistregel geldt dat de meeste 3,5 en 6 dagvaardingszaken en boek 1
verzoekschriftprocedures.
o Proces inleidend stuk.
o Relatief bevoegde rechter. Regels voor dagvaarding anders dan verzoekschrift.
o Procesverloop (de start). Een dagvaardingsprocedure begint met het betekenen van de
dagvaarding aan de wederpartij. Verzoekschrift aanhangig bij indienen bij de rechtbank. Meer
wisseling van schriftelijke stukken bij dagvaarding.
o Uitspraak. Dagvaarding leidt tot vonnis. Verzoekschrift leidt tot beschikking.
Soorten gerechten (art. 2 RO)
1. Rechtbanken (11)
In het kader van civielrechtelijk afdoening zijn er twee ‘afdelingen’ of ‘kamers’
o Civiele kamer/ kamer voor andere zaken dan kantonzaken
o Kamer voor kantonzaken.
2. Gerechtshoven (4)
3. Hoge Raad (1)
Beginselen van burgerlijk procesrecht
Art. 19, 20 & 21 Rv belangrijk.
Art. 6 EVRM
1) Recht op toegang tot de rechter
2) Recht op eerlijke behandeling
3) Behandeling en uitspraak in het openbaar
4) Uitspraak binnen redelijke termijn
Recht op toegang tot de rechter
Toegang tot de overheidsrechter (art. 17 Gw)
o Vrijwillige afstand is mogelijk, bijv als je een overeenkomst tot arbitrage hebt (art. 1020 Rv)
Onafhankelijke en onpartijdige rechter (art. 116 & 117 Gw, art. 36 & 40 Rv)
o Onafhankelijk: niet geconstrueerd door een minister
o Onpartijdig: geen belang hebben bij de zaak of een partij kennen
Beperkingen?
o Griffierechtkosten zijn enorm hoog.
o Verplichte procesvertegenwoordiging. Bij sector civiel is dit verplicht. Ook
procesvertegenwoordiging is duur, wat veel mensen tegenhoudt.
,Recht op eerlijke behandeling
o Hoor en wederhoor (art. 19 Rv) Beide partijen moeten de kans hebben om hun verhaal te
doen. Recht om te reageren op de dagvaarding. Als er een stuk naar de rechter wordt
gestuurd buiten de dagvaarding of conclusie, mag de rechter hier alleen iets mee doen als de
gedaagde het stuk ook heeft ontvangen. Een algemeen bekend feit, mag je wel als waar
aannemen.
Audite et alteram partem
HR Schook/Vergeer: feiten geconstateerd door de rechter buiten de zaak om dienen
besproken te worden voor gebruik ervan (bv. bij een ’niet officiële bezichtiging’)
‘tenzij uit de wet anders voortvloeit’ (bijv. art. 279 lid 1 jo. art. 700 Rv)
o Processuele gelijkheid (‘equality of arms’)
o Motivering beslissing (art. 121 Gw; art. 30 Rv)
Behandeling en uitspraak in het openbaar
o Behandeling én uitspraak
o Art. 121 Gw, 4 en 5 RO, 27-29 Rv
o Achtergrond
o Uitzonderingen
Uitspraak binnen redelijke termijn
o Hoe lang duurt een procedure?
o Wat is een redelijke termijn?
o ‘Remedie’ bij overschrijding: vordering tot vergoeding van immateriële schade (o.g.v. o.d.)
tegen de Staat
o HR Eisers/Gemeente De Bilt
Week 1B
Bevoegdheid
Rechtsmacht
1. Nationale bevoegdheid
o Absolute bevoegdheid
o Sector-bevoegdheid
o Relatieve bevoegdheid
2. Internationale bevoegdheid
Nationale bevoegdheid
Absolute bevoegdheid
*Let op: allereerst kijken of het gaat om een verzoekschrift of een dagvaardingsprocedure (78 Rv &
261 Rv)
Welk type gerecht is bevoegd?
o Wet op de Rechterlijke Organisatie
o Rechtbank, gerechtshof of Hoge Raad (art. 2 RO)
Absolute bevoegdheid is van openbare orde
o Rechter moet ambtshalve toetsen (art. 72 Rv)
, o Indien onbevoegd: zichzelf onbevoegd verklaren en verwijzen naar wel bevoegde rechter (art.
73 Rv)
Organisatie van de rechtbank
o Gerechtsbestuur
o Afdelingen: privaat-, straf en bestuursrecht
o Privaatrecht onderverdeeld in: handel, kanton, familie en voorlopige voorzieningen
In eerste aanleg: rechtbank (art. 42 RO)
In hoger beroep: gerechtshoven (art. 60 RO)
In cassatie: Hoge Raad (art. 78 RO)
Eerste aanleg: ‘sector’-perikelen
Casus
A leent 50 000 euro van B. A moet iedere maand 1000 euro terug betalen. A heeft al 6 termijnen gemist
ondanks aanmaningen. B wil de 6000 euro.
Variant 1: A zegt dat hij iedere maand netjes heeft betaald
Variant 2: A zet dat sprake is van een schenking
Antwoord
In eerste aanleg ga je naar de rechtbank (42 RO) met een dagvaarding (78 Rv). Binnen de rechtbank
bestaat de kantonrechter (47 RO). Naar kantonrechter met dit geschil? (93 Rv).
Variant 1: gaat om 6000 euro. Minder dan 25000 (93 sub a eerste zin).
Variant 2: betwisting van rechtstitel (93 sub a laatste zin). Lening of schenking? In dit geval moet je naar
afdeling civiel.
*Op welke grond meent B dat hij recht heeft op 6000 euro?
Sector/kamerbevoegheid
Bepaalde civiele dagvaardingszaken door de kantonrechter
o Dagvaarding: art. 93 e.v. Rv (begin met lezen van sub c) Art. 93 sub c Rv
onderscheid: aard- en waardevorderingen
Aardvorderingen, ongeacht waarde (sub c).
Huurzaken, arbeidszaken, etc. Civiele zaak Kanton zaak
Waardevorderingen (sub a en b)
Art. 93 onder a in fine?
Bij de verkeerde rechter vind er een interne verwijzing plaats (art. 71 Rv). Waardevordering Aardvordering
Er is dan geen sprake van absolute onbevoegdheid (art. 73 Rv).
Complicaties kantonzaken
1. Objectieve cumulatie waardevorderingen
o A heeft van B te vorderen € 20.000,- resp. € 7.000,-
o Bevoegd? Art. 94 lid 1 Rv
2. Objectieve cumulatie aard- en waardevorderingen
o A heeft op B een vordering terzake van achterstallig loon van € 20.000,-, alsmede een
vordering uit geldlening van € 7.000,-.
o Bevoegd? Art. 94 lid 2 Rv
3. Subjectieve cumulatie?
Week 1A
Inleiding
Burgerlijk procesrecht
Basisinfo
o Bij zaken tot 25000 euro mag je zelf procederen (geen advocaat nodig) bij kantonrechter.
o Vorderingsrecht hebben: recht van betaling > aanspraak op betaling > die aanspraak kan
worden afgedwongen bij de rechter
o Actie naar de rechter stappen: rechtsvordering instellen
o Met vonnis naar de gerechtsdeurwaarder om je geld op te halen
o Geen geld? Dan verhalen op spullen.
Het burgerlijk recht valt uiteen in:
1. Vermogensrecht
o Kern van het vermogensrecht is recht hebben vs. recht krijgen
o Rechter heeft een taak als geschilbeslechter. Rechter neemt beslissing over een geschil.
Dit is eigenlijke rechtspraak (betreffende een geschil).
o Binnen het vermogensrecht heb je de invloed op het recht. Je kunt dus ook zelf beslissen
of je naar de rechter stapt of naar een alternatief. Denk aan een particuliere rechters
(zoals arbitrage commissies bij voetbal),
o Vaak dagvaardingsprocedure
2. Personen- en familierecht
o Kern: rechtspositie natuurlijke persoon
o Rechter heeft een ordenende taak. De rechter moet de praktijk ordenen. Dit is
oneigenlijke rechtspraak
o Bemoeienis derde: altijd rechter
o Vaak verzoekschriftprocedure
Bronnen van burgerlijk procesrecht
Nationaal
1) Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)
2) Wet op de Rechterlijke Organisatie (RO)
3) Burgerlijk Wetboek (BW)
4) Andere wetten in formele zin
(o.a. ATW, Gw)
5) Rechtersregelingen
Internationaal
1) Verdragen (o.a. EVRM, BUPO)
2) Europese Verordeningen
(Brussel I bis-Vo (lees art. 4,6 &
7 samen met Kalimijnen-arrest)
en Betekenings-Vo II)
,*NOOIT een titel 2 op een titel 3 procedure toepassen. TENZIJ de wet dat zegt (2:84 lid 1 Rv)
Altijd iets over het beslagrecht op het tentamen!
Rechtsingang civiele procedures: dagvaarding of verzoekschrift?
Verschillen tussen dagvaardings- en verzoekschriftprocedure (o.a.):
o Dagvaardingsprocedure is ook wel een vorderingsprocedure (gaat om een vordering). Bij een
verzoekschriftprocedure gaat het om een verzoek ipv van een vordering.
o Vloeit uit de wet voort dat het gaat om een verzoekschrift? > anders dagvaarding.
De wetgever gebruikt dan vervoegingen van ‘verzoeken’. Vaak geeft de wet de
indicatie op deze manier.
Als vuistregel geldt dat de meeste 3,5 en 6 dagvaardingszaken en boek 1
verzoekschriftprocedures.
o Proces inleidend stuk.
o Relatief bevoegde rechter. Regels voor dagvaarding anders dan verzoekschrift.
o Procesverloop (de start). Een dagvaardingsprocedure begint met het betekenen van de
dagvaarding aan de wederpartij. Verzoekschrift aanhangig bij indienen bij de rechtbank. Meer
wisseling van schriftelijke stukken bij dagvaarding.
o Uitspraak. Dagvaarding leidt tot vonnis. Verzoekschrift leidt tot beschikking.
Soorten gerechten (art. 2 RO)
1. Rechtbanken (11)
In het kader van civielrechtelijk afdoening zijn er twee ‘afdelingen’ of ‘kamers’
o Civiele kamer/ kamer voor andere zaken dan kantonzaken
o Kamer voor kantonzaken.
2. Gerechtshoven (4)
3. Hoge Raad (1)
Beginselen van burgerlijk procesrecht
Art. 19, 20 & 21 Rv belangrijk.
Art. 6 EVRM
1) Recht op toegang tot de rechter
2) Recht op eerlijke behandeling
3) Behandeling en uitspraak in het openbaar
4) Uitspraak binnen redelijke termijn
Recht op toegang tot de rechter
Toegang tot de overheidsrechter (art. 17 Gw)
o Vrijwillige afstand is mogelijk, bijv als je een overeenkomst tot arbitrage hebt (art. 1020 Rv)
Onafhankelijke en onpartijdige rechter (art. 116 & 117 Gw, art. 36 & 40 Rv)
o Onafhankelijk: niet geconstrueerd door een minister
o Onpartijdig: geen belang hebben bij de zaak of een partij kennen
Beperkingen?
o Griffierechtkosten zijn enorm hoog.
o Verplichte procesvertegenwoordiging. Bij sector civiel is dit verplicht. Ook
procesvertegenwoordiging is duur, wat veel mensen tegenhoudt.
,Recht op eerlijke behandeling
o Hoor en wederhoor (art. 19 Rv) Beide partijen moeten de kans hebben om hun verhaal te
doen. Recht om te reageren op de dagvaarding. Als er een stuk naar de rechter wordt
gestuurd buiten de dagvaarding of conclusie, mag de rechter hier alleen iets mee doen als de
gedaagde het stuk ook heeft ontvangen. Een algemeen bekend feit, mag je wel als waar
aannemen.
Audite et alteram partem
HR Schook/Vergeer: feiten geconstateerd door de rechter buiten de zaak om dienen
besproken te worden voor gebruik ervan (bv. bij een ’niet officiële bezichtiging’)
‘tenzij uit de wet anders voortvloeit’ (bijv. art. 279 lid 1 jo. art. 700 Rv)
o Processuele gelijkheid (‘equality of arms’)
o Motivering beslissing (art. 121 Gw; art. 30 Rv)
Behandeling en uitspraak in het openbaar
o Behandeling én uitspraak
o Art. 121 Gw, 4 en 5 RO, 27-29 Rv
o Achtergrond
o Uitzonderingen
Uitspraak binnen redelijke termijn
o Hoe lang duurt een procedure?
o Wat is een redelijke termijn?
o ‘Remedie’ bij overschrijding: vordering tot vergoeding van immateriële schade (o.g.v. o.d.)
tegen de Staat
o HR Eisers/Gemeente De Bilt
Week 1B
Bevoegdheid
Rechtsmacht
1. Nationale bevoegdheid
o Absolute bevoegdheid
o Sector-bevoegdheid
o Relatieve bevoegdheid
2. Internationale bevoegdheid
Nationale bevoegdheid
Absolute bevoegdheid
*Let op: allereerst kijken of het gaat om een verzoekschrift of een dagvaardingsprocedure (78 Rv &
261 Rv)
Welk type gerecht is bevoegd?
o Wet op de Rechterlijke Organisatie
o Rechtbank, gerechtshof of Hoge Raad (art. 2 RO)
Absolute bevoegdheid is van openbare orde
o Rechter moet ambtshalve toetsen (art. 72 Rv)
, o Indien onbevoegd: zichzelf onbevoegd verklaren en verwijzen naar wel bevoegde rechter (art.
73 Rv)
Organisatie van de rechtbank
o Gerechtsbestuur
o Afdelingen: privaat-, straf en bestuursrecht
o Privaatrecht onderverdeeld in: handel, kanton, familie en voorlopige voorzieningen
In eerste aanleg: rechtbank (art. 42 RO)
In hoger beroep: gerechtshoven (art. 60 RO)
In cassatie: Hoge Raad (art. 78 RO)
Eerste aanleg: ‘sector’-perikelen
Casus
A leent 50 000 euro van B. A moet iedere maand 1000 euro terug betalen. A heeft al 6 termijnen gemist
ondanks aanmaningen. B wil de 6000 euro.
Variant 1: A zegt dat hij iedere maand netjes heeft betaald
Variant 2: A zet dat sprake is van een schenking
Antwoord
In eerste aanleg ga je naar de rechtbank (42 RO) met een dagvaarding (78 Rv). Binnen de rechtbank
bestaat de kantonrechter (47 RO). Naar kantonrechter met dit geschil? (93 Rv).
Variant 1: gaat om 6000 euro. Minder dan 25000 (93 sub a eerste zin).
Variant 2: betwisting van rechtstitel (93 sub a laatste zin). Lening of schenking? In dit geval moet je naar
afdeling civiel.
*Op welke grond meent B dat hij recht heeft op 6000 euro?
Sector/kamerbevoegheid
Bepaalde civiele dagvaardingszaken door de kantonrechter
o Dagvaarding: art. 93 e.v. Rv (begin met lezen van sub c) Art. 93 sub c Rv
onderscheid: aard- en waardevorderingen
Aardvorderingen, ongeacht waarde (sub c).
Huurzaken, arbeidszaken, etc. Civiele zaak Kanton zaak
Waardevorderingen (sub a en b)
Art. 93 onder a in fine?
Bij de verkeerde rechter vind er een interne verwijzing plaats (art. 71 Rv). Waardevordering Aardvordering
Er is dan geen sprake van absolute onbevoegdheid (art. 73 Rv).
Complicaties kantonzaken
1. Objectieve cumulatie waardevorderingen
o A heeft van B te vorderen € 20.000,- resp. € 7.000,-
o Bevoegd? Art. 94 lid 1 Rv
2. Objectieve cumulatie aard- en waardevorderingen
o A heeft op B een vordering terzake van achterstallig loon van € 20.000,-, alsmede een
vordering uit geldlening van € 7.000,-.
o Bevoegd? Art. 94 lid 2 Rv
3. Subjectieve cumulatie?
