Nieke van Voorden Mondzorgkunde propedeuse jaar
Parodontologie
Thema 1 Bouw en functie van het parodontium
Hoorcollege 1.1 Normale macroscopische structuren van het gezonde parodontium
Het parodontium is een unieke structuur die bestaat uit 4 weefseltypes die variëren in:
o Cel samenstelling
o Celtypes
o Hoeveelheden proteïnen
o Mineralisatie
o Mate van metabole activiteit
o Gevoeligheid aan ziekte
De structuren van het parodontium:
o Parodontaal ligament
o Gingiva
o Alveolaire bot
o Mucosa
Het parodontaal ligament bevindt zich tussen het wortelcement en het alveolaire bot die
beide gemineraliseerd zijn.
Parodontaal ligament = vezelige verbinding die de tand via het wortelcement gaat binden
met het alveolaire bot.
Gingiva = bedekkende structuur die het onderliggende kaakbot gaat beschermen voor de
buitenwereld.
o Vrije gingiva wordt niet ondersteund door onderliggende tand- of botweefsel.
o Vaste gingiva bedekt het onderliggende kaakbot.
Alveolaire mucosa = beweeglijke gedeelte van het tandvlees.
Gingiva is de enige zichtbare structuur van het parodontium en bedekt en beschermt
onderliggende delen (kaakbot).
Bij een ongezond parodontium is er sprake van terugtrekkend tandvlees naar de apicale
positie van de wortel.
Gezonde gingiva:
o Zichtbaar bij klinische inspectie.
o Mucosa
o Licht roze of melanine pigment (variabel bij zwarte en Aziatisch ras)
o Stevig
o Gespikkeld effect sinaasappeleffect
o Bloedt niet bij poetsen of eten
Mucogingivale grens = overgang tussen de gingiva en mucosa.
,Nieke van Voorden Mondzorgkunde propedeuse jaar
Gingiva bevindt zich coronaal van de tand en de mucosa bevindt zich meer richting apicaal.
o Het is met collagene vezels verbonden aan het periosteum (bot). Het is tussen de
0,8-1,5 mm dik en breedte tussen 1-9 mm.
o Geen minimale breedte van een gezonde gingiva, maar voor de parodontale
gezondheid is een vaste gingiva beter te bewaren.
In de onderkaak bevindt er zich na de mucogingivale grens de mucosa. In de bovenkaak is er
geen mucosa, dus geen bewegend gedeelte. In de bovenkaak zijn er wel verdikkingen of
lijnen als verhevenheid die rugae worden genoemd.
Meest uitgesproken gingivabreedte:
, Nieke van Voorden Mondzorgkunde propedeuse jaar
o In de maxilla buccaal incisief (meest) – molaren – premolaren.
o In de maxilla palatinaal geen begrenzing met palatum.
o In de mandibula linguaal premolaar/molaar – incisief.
o In de mandibula buccaal incisief – molaar – premolaar.
Na extractie zakt het kaakbot in (absorbeert) en
hierdoor verandert de gingiva dikte ook. De
mucogingivale grens verschuift dan meer richting
het midden van waar de getrokken tand eerst zat.
o Na tandverlies verandert
dus ook de botdikte
omdat de processus
alveolaris inklapt en dus
dunner wordt.
o De zwarte lijn laat zien
dat er minder bot is en
de gingiva dikte ook
minder is.
Poetstrauma kan de vaste
gingiva vernietigen en leiden tot terugtrekkend tandvlees (=recessie). Gedeelte van de
wortel wordt zichtbaar. De recessie kan tot in de mucosa lopen. Recessie kan leiden tot
dentinegevoeligheid.
Je moet dus weten waar gingiva overgaat in mucosa belangrijk bij
therapie en poetstrauma en ontsteking te diagnosticeren en later te
behandelen.
Interdentale gingivale papil = driehoekvormige tandvlees constructie
die de opvulling tussen de tanden maakt.
Interdentale col = linguale en buccale gingiva zijn verbonden door de
col.
(Interdentale) papil vult in gezonde toestand de volledige ruimte (embrasure) tussen de
tanden op. Rode rondjes zijn embrasures.
Papil wordt bepaald door de grootte van een tand.
o Op smalle tand 1 papil.
o Op molaren bestaat de col uit 2 papillen.
Col is niet- gekeratiniseerd
(niet-verhoornd) = zwakste plek
van tandvlees en vaak eerste aanzet
voor irritatie en ontsteking.
Parodontologie
Thema 1 Bouw en functie van het parodontium
Hoorcollege 1.1 Normale macroscopische structuren van het gezonde parodontium
Het parodontium is een unieke structuur die bestaat uit 4 weefseltypes die variëren in:
o Cel samenstelling
o Celtypes
o Hoeveelheden proteïnen
o Mineralisatie
o Mate van metabole activiteit
o Gevoeligheid aan ziekte
De structuren van het parodontium:
o Parodontaal ligament
o Gingiva
o Alveolaire bot
o Mucosa
Het parodontaal ligament bevindt zich tussen het wortelcement en het alveolaire bot die
beide gemineraliseerd zijn.
Parodontaal ligament = vezelige verbinding die de tand via het wortelcement gaat binden
met het alveolaire bot.
Gingiva = bedekkende structuur die het onderliggende kaakbot gaat beschermen voor de
buitenwereld.
o Vrije gingiva wordt niet ondersteund door onderliggende tand- of botweefsel.
o Vaste gingiva bedekt het onderliggende kaakbot.
Alveolaire mucosa = beweeglijke gedeelte van het tandvlees.
Gingiva is de enige zichtbare structuur van het parodontium en bedekt en beschermt
onderliggende delen (kaakbot).
Bij een ongezond parodontium is er sprake van terugtrekkend tandvlees naar de apicale
positie van de wortel.
Gezonde gingiva:
o Zichtbaar bij klinische inspectie.
o Mucosa
o Licht roze of melanine pigment (variabel bij zwarte en Aziatisch ras)
o Stevig
o Gespikkeld effect sinaasappeleffect
o Bloedt niet bij poetsen of eten
Mucogingivale grens = overgang tussen de gingiva en mucosa.
,Nieke van Voorden Mondzorgkunde propedeuse jaar
Gingiva bevindt zich coronaal van de tand en de mucosa bevindt zich meer richting apicaal.
o Het is met collagene vezels verbonden aan het periosteum (bot). Het is tussen de
0,8-1,5 mm dik en breedte tussen 1-9 mm.
o Geen minimale breedte van een gezonde gingiva, maar voor de parodontale
gezondheid is een vaste gingiva beter te bewaren.
In de onderkaak bevindt er zich na de mucogingivale grens de mucosa. In de bovenkaak is er
geen mucosa, dus geen bewegend gedeelte. In de bovenkaak zijn er wel verdikkingen of
lijnen als verhevenheid die rugae worden genoemd.
Meest uitgesproken gingivabreedte:
, Nieke van Voorden Mondzorgkunde propedeuse jaar
o In de maxilla buccaal incisief (meest) – molaren – premolaren.
o In de maxilla palatinaal geen begrenzing met palatum.
o In de mandibula linguaal premolaar/molaar – incisief.
o In de mandibula buccaal incisief – molaar – premolaar.
Na extractie zakt het kaakbot in (absorbeert) en
hierdoor verandert de gingiva dikte ook. De
mucogingivale grens verschuift dan meer richting
het midden van waar de getrokken tand eerst zat.
o Na tandverlies verandert
dus ook de botdikte
omdat de processus
alveolaris inklapt en dus
dunner wordt.
o De zwarte lijn laat zien
dat er minder bot is en
de gingiva dikte ook
minder is.
Poetstrauma kan de vaste
gingiva vernietigen en leiden tot terugtrekkend tandvlees (=recessie). Gedeelte van de
wortel wordt zichtbaar. De recessie kan tot in de mucosa lopen. Recessie kan leiden tot
dentinegevoeligheid.
Je moet dus weten waar gingiva overgaat in mucosa belangrijk bij
therapie en poetstrauma en ontsteking te diagnosticeren en later te
behandelen.
Interdentale gingivale papil = driehoekvormige tandvlees constructie
die de opvulling tussen de tanden maakt.
Interdentale col = linguale en buccale gingiva zijn verbonden door de
col.
(Interdentale) papil vult in gezonde toestand de volledige ruimte (embrasure) tussen de
tanden op. Rode rondjes zijn embrasures.
Papil wordt bepaald door de grootte van een tand.
o Op smalle tand 1 papil.
o Op molaren bestaat de col uit 2 papillen.
Col is niet- gekeratiniseerd
(niet-verhoornd) = zwakste plek
van tandvlees en vaak eerste aanzet
voor irritatie en ontsteking.
