Beroepsopdracht 8
Training: Emotieregulatie voor leraren
Student: Tessa Smits
Klas: DT2B
Studentnummer: 50085335
Datum: 22-08-2022
Docent: Anne Rutsen
School: Hogeschool van Amsterdam
Studieonderdeel: Beroepsopdracht
Faculteit Onderwijs en Opvoeding
Opleiding: Pedagogiek
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................. 3
Diagnose van de praktijk.........................................................................................................4
Introductie onderzoek.......................................................................................................... 4
Huidige situatie.................................................................................................................... 4
Gewenste situatie................................................................................................................ 5
Leervragen vanuit de deelnemers.......................................................................................5
Leerstijlen van de deelnemers.............................................................................................5
De diversiteitskenmerken van de doelgroep........................................................................6
Handleiding............................................................................................................................. 7
Draaiboek............................................................................................................................ 7
Leerdoelen einde training....................................................................................................9
Hulpmiddelen voor bij de training.........................................................................................9
Voorbereiding training.......................................................................................................... 9
Beginsituatie van de deelnemers.........................................................................................9
Evaluatie............................................................................................................................ 10
Uitwerking en toelichting werkvormen................................................................................10
Veiligheidsafspraken training.............................................................................................10
Theorie bespreken.............................................................................................................10
Pauze................................................................................................................................ 10
Casussen bespreken en nabootsen...................................................................................11
Nabespreking casussen....................................................................................................11
Afronding........................................................................................................................... 11
Feedback en evaluatie.......................................................................................................... 11
Literatuurlijst......................................................................................................................... 13
Bijlagen................................................................................................................................. 14
Bijlage 1 Diagnostisch schema..........................................................................................15
Bijlage 3 Tips leraar...........................................................................................................17
Bijlage 4 Vragenlijst voor de training..................................................................................18
Bijlage 5 Vragenlijst leerstijlen...........................................................................................19
Bijlage 6 Naamkaarten......................................................................................................20
Bijlage 7 Notitieblokjes.......................................................................................................21
Bijlage 8 Whiteboard en markers.......................................................................................22
Bijlage 9 Beamer en doek..................................................................................................23
Bijlage 10 Pennen..............................................................................................................24
Bijlage 11 PowerPointpresentatie......................................................................................25
Bijlage 12 Feedbackformulieren........................................................................................31
2
,Inleiding
Toen deze beroepsopdracht werd geïntroduceerd had ik gelijk meerdere ideeën die in mijn
hoofd rondingen, ik dacht voornamelijk aan mijn werk waar ik tegen aan liep en wat ik
belangrijk vind. Hierdoor kwam ik op een training voor emotieregulatie. Op mijn werk kom ik
vaak tegen dat kinderen soms onterecht de klas uitgestuurd worden omdat ze door
problemen met emotieregulatie niet duidelijk kunnen maken wat het probleem is en de
leraren niet de juiste vaardigheden hebben om hier wel achter te komen. Zowel de kinderen
als de leraren kunnen hier last bij ervaren waardoor ik het idee kreeg om een training te
ontwikkelen waarbij leraren handvaten krijgen en vaardigheden leren om op een adequate
manier om te gaan met kinderen die last hebben van emotieregulatie problemen.
Door rond te vragen in mijn omgeving kwam ik er al gauw achter dat leraren weinig inzicht
hebben in hoe je om kunt gaan met emotieregulatie problemen. Meerdere vragen kwam
hierbij naar boven. Hoe kunnen leraren hierbij het beste handelen? Wat kun je het beste niet
doen?
Deze training is er om leraren vaardigheden aan te leren en handvaten aan te rijken om zo
hun leerlingen op een sensitieve manier les te kunnen geven en meer veiligheid in de klas te
creëren, bij zowel de leerling, de leraar als de andere leerlingen.
3
, Diagnose van de praktijk
Introductie onderzoek
Voor ik begon met het maken van deze training heb ik gekeken in de praktijk en of mijn idee
reëel was. Op mijn werk heb ik te maken met kinderen die verschillende trauma’s hebben
opgelopen waarbij emotieregulatie problemen zijn ontstaan, in het begin ervaarde ik zelf ook
moeite met hoe je om moet gaan met deze kinderen. Wanneer hun boos, verdrietig,
teleurgesteld of zelfs blij zijn weten zij soms niet goed hoe je deze emoties moet uiten.
Emotieregulatie is één van de belangrijkste executieve functies (Adema, 2019). Wanneer er
een lastige situatie plaatsvond op werk waarbij een kind bijvoorbeeld gevallen was en pijn
had maar door zijn problemen in emotieregulatie niet wist wat hij moest doen, geen troost
wou accepteren en alleen maar kon schelden, zorgde dit ervoor dat ik hem niet de veiligheid
en nabijheid kon bieden die hij nodig had op dat moment doordat ik niet wist hoe ik kon
handelen op dat moment. Door mij te verdiepen in de theorie van Omer & Wiebenga (2015)
kwam ik erachter dat je op dat moment naar een kind moet luisteren en op een rustige
manier hem of haar moet benaderen, geen beschuldigingen of te hard van stapel lopen in de
reactie. Ik merkte al gauw dat dit leidde tot minder wrijving en uiteenlopende situaties. Op
mijn werk is er op dit moment een kind thuis omdat de leraren op haar school niet weten wat
ze met haar uitbarstingen moeten doen of hoe ze met haar gedrag om moeten gaan. Dit was
vooral de reden om met deze training te komen, zij leidt er op dit moment meer onder om
thuis te zitten en niet de omgeving van haar school mee te krijgen doordat de leraren niet de
juiste vaardigheden hebben om met haar emotieregulatie problemen om te gaan. Op dit
moment is haar school handelingsverlegen, dit houdt in dat dat de school de leerling niet de
benodigde ondersteuning kan geven (Jager, 2020). Ik heb interviews gehouden met de
leraar en met de leerling over de situaties en wat er dan op dat moment gebeurt en welke
effecten dit heeft (Bijlage 1), deze mensen passen in de doelgroep en hier kan ik de
benodigde informatie uit halen die ik nodig heb om zo een passende training te maken. De
training zal voor alle leraren en stagiaires zijn die hier interesse naar hebben. Na het
uitwerken van de interviews kwam ik erachter dat het vooral om het handelingsverlegen van
de school gaat en hierbij de gemiste vaardigheden bij de leraren/stagiaires. Ze worden soms
in het diepe gegooid of niet voldoende over bepaalde kinderen geïnformeerd waardoor ze
niet juist kunnen handelen. Om de training zo goed mogelijk te laten verlopen is er gekozen
voor open training, hierbij weet de trainer van tevoren hoeveel deelnemers er zijn en welke
oefeningen hij/zij hierbij kan uitvoeren. Voor de training wordt er naar iedere deelnemer een
vragenlijst verstuurd via de mail waar de deelnemers casussen op kunnen schrijven en
onderwerpen kunnen noteren waar ze tegen aan lopen. Op deze manier kan er een goede
training worden voorbereid waarbij de onderwerpen van de deelnemers aan bod komen. In
de Galan (2015) wordt er aangegeven dat een training het meest succesvol kan zijn als je de
deelnemers geeft wat ze nodig hebben en waar de vraag ligt.
Huidige situatie
De huidige situatie is dat de leraren niet de juiste vaardigheden hebben om met de
emotieregulatie problemen van leerlingen om te gaan (Bijlage 1). Sommige leraren hebben
tijdens hun opleiding nooit of weinig aandacht naar emotie regulatie problemen bij kinderen
gehad of hebben minder fijne ervaringen met dit gedrag. Hierdoor hebben zij niet de juiste
handvaten en vaardigheden om in z’n situatie juist te handelen. De leraren die nare
ervaringen hebben hiermee bevriezen voor de klas en weten soms niet wat ze moeten doen
en reageren vanuit natuurlijk reflex. Dit is vaak het direct begrenzen van het gedrag en een
laatste waarschuwing geven, leraren gaven toe dat dit vaak averechts werkt. De leraren
geven aan dat ze graag willen weten hoe deze kinderen in elkaar zitten en hoe ze zelf met
zelfvertrouwen voor de klas moeten staan en hierbij een veilig klimaat voor alle leerlingen
kunnen bieden. Door middel van deze training wil ik de leraren dit zelfvertrouwen geven en
4
Training: Emotieregulatie voor leraren
Student: Tessa Smits
Klas: DT2B
Studentnummer: 50085335
Datum: 22-08-2022
Docent: Anne Rutsen
School: Hogeschool van Amsterdam
Studieonderdeel: Beroepsopdracht
Faculteit Onderwijs en Opvoeding
Opleiding: Pedagogiek
,Inhoudsopgave
Inleiding.................................................................................................................................. 3
Diagnose van de praktijk.........................................................................................................4
Introductie onderzoek.......................................................................................................... 4
Huidige situatie.................................................................................................................... 4
Gewenste situatie................................................................................................................ 5
Leervragen vanuit de deelnemers.......................................................................................5
Leerstijlen van de deelnemers.............................................................................................5
De diversiteitskenmerken van de doelgroep........................................................................6
Handleiding............................................................................................................................. 7
Draaiboek............................................................................................................................ 7
Leerdoelen einde training....................................................................................................9
Hulpmiddelen voor bij de training.........................................................................................9
Voorbereiding training.......................................................................................................... 9
Beginsituatie van de deelnemers.........................................................................................9
Evaluatie............................................................................................................................ 10
Uitwerking en toelichting werkvormen................................................................................10
Veiligheidsafspraken training.............................................................................................10
Theorie bespreken.............................................................................................................10
Pauze................................................................................................................................ 10
Casussen bespreken en nabootsen...................................................................................11
Nabespreking casussen....................................................................................................11
Afronding........................................................................................................................... 11
Feedback en evaluatie.......................................................................................................... 11
Literatuurlijst......................................................................................................................... 13
Bijlagen................................................................................................................................. 14
Bijlage 1 Diagnostisch schema..........................................................................................15
Bijlage 3 Tips leraar...........................................................................................................17
Bijlage 4 Vragenlijst voor de training..................................................................................18
Bijlage 5 Vragenlijst leerstijlen...........................................................................................19
Bijlage 6 Naamkaarten......................................................................................................20
Bijlage 7 Notitieblokjes.......................................................................................................21
Bijlage 8 Whiteboard en markers.......................................................................................22
Bijlage 9 Beamer en doek..................................................................................................23
Bijlage 10 Pennen..............................................................................................................24
Bijlage 11 PowerPointpresentatie......................................................................................25
Bijlage 12 Feedbackformulieren........................................................................................31
2
,Inleiding
Toen deze beroepsopdracht werd geïntroduceerd had ik gelijk meerdere ideeën die in mijn
hoofd rondingen, ik dacht voornamelijk aan mijn werk waar ik tegen aan liep en wat ik
belangrijk vind. Hierdoor kwam ik op een training voor emotieregulatie. Op mijn werk kom ik
vaak tegen dat kinderen soms onterecht de klas uitgestuurd worden omdat ze door
problemen met emotieregulatie niet duidelijk kunnen maken wat het probleem is en de
leraren niet de juiste vaardigheden hebben om hier wel achter te komen. Zowel de kinderen
als de leraren kunnen hier last bij ervaren waardoor ik het idee kreeg om een training te
ontwikkelen waarbij leraren handvaten krijgen en vaardigheden leren om op een adequate
manier om te gaan met kinderen die last hebben van emotieregulatie problemen.
Door rond te vragen in mijn omgeving kwam ik er al gauw achter dat leraren weinig inzicht
hebben in hoe je om kunt gaan met emotieregulatie problemen. Meerdere vragen kwam
hierbij naar boven. Hoe kunnen leraren hierbij het beste handelen? Wat kun je het beste niet
doen?
Deze training is er om leraren vaardigheden aan te leren en handvaten aan te rijken om zo
hun leerlingen op een sensitieve manier les te kunnen geven en meer veiligheid in de klas te
creëren, bij zowel de leerling, de leraar als de andere leerlingen.
3
, Diagnose van de praktijk
Introductie onderzoek
Voor ik begon met het maken van deze training heb ik gekeken in de praktijk en of mijn idee
reëel was. Op mijn werk heb ik te maken met kinderen die verschillende trauma’s hebben
opgelopen waarbij emotieregulatie problemen zijn ontstaan, in het begin ervaarde ik zelf ook
moeite met hoe je om moet gaan met deze kinderen. Wanneer hun boos, verdrietig,
teleurgesteld of zelfs blij zijn weten zij soms niet goed hoe je deze emoties moet uiten.
Emotieregulatie is één van de belangrijkste executieve functies (Adema, 2019). Wanneer er
een lastige situatie plaatsvond op werk waarbij een kind bijvoorbeeld gevallen was en pijn
had maar door zijn problemen in emotieregulatie niet wist wat hij moest doen, geen troost
wou accepteren en alleen maar kon schelden, zorgde dit ervoor dat ik hem niet de veiligheid
en nabijheid kon bieden die hij nodig had op dat moment doordat ik niet wist hoe ik kon
handelen op dat moment. Door mij te verdiepen in de theorie van Omer & Wiebenga (2015)
kwam ik erachter dat je op dat moment naar een kind moet luisteren en op een rustige
manier hem of haar moet benaderen, geen beschuldigingen of te hard van stapel lopen in de
reactie. Ik merkte al gauw dat dit leidde tot minder wrijving en uiteenlopende situaties. Op
mijn werk is er op dit moment een kind thuis omdat de leraren op haar school niet weten wat
ze met haar uitbarstingen moeten doen of hoe ze met haar gedrag om moeten gaan. Dit was
vooral de reden om met deze training te komen, zij leidt er op dit moment meer onder om
thuis te zitten en niet de omgeving van haar school mee te krijgen doordat de leraren niet de
juiste vaardigheden hebben om met haar emotieregulatie problemen om te gaan. Op dit
moment is haar school handelingsverlegen, dit houdt in dat dat de school de leerling niet de
benodigde ondersteuning kan geven (Jager, 2020). Ik heb interviews gehouden met de
leraar en met de leerling over de situaties en wat er dan op dat moment gebeurt en welke
effecten dit heeft (Bijlage 1), deze mensen passen in de doelgroep en hier kan ik de
benodigde informatie uit halen die ik nodig heb om zo een passende training te maken. De
training zal voor alle leraren en stagiaires zijn die hier interesse naar hebben. Na het
uitwerken van de interviews kwam ik erachter dat het vooral om het handelingsverlegen van
de school gaat en hierbij de gemiste vaardigheden bij de leraren/stagiaires. Ze worden soms
in het diepe gegooid of niet voldoende over bepaalde kinderen geïnformeerd waardoor ze
niet juist kunnen handelen. Om de training zo goed mogelijk te laten verlopen is er gekozen
voor open training, hierbij weet de trainer van tevoren hoeveel deelnemers er zijn en welke
oefeningen hij/zij hierbij kan uitvoeren. Voor de training wordt er naar iedere deelnemer een
vragenlijst verstuurd via de mail waar de deelnemers casussen op kunnen schrijven en
onderwerpen kunnen noteren waar ze tegen aan lopen. Op deze manier kan er een goede
training worden voorbereid waarbij de onderwerpen van de deelnemers aan bod komen. In
de Galan (2015) wordt er aangegeven dat een training het meest succesvol kan zijn als je de
deelnemers geeft wat ze nodig hebben en waar de vraag ligt.
Huidige situatie
De huidige situatie is dat de leraren niet de juiste vaardigheden hebben om met de
emotieregulatie problemen van leerlingen om te gaan (Bijlage 1). Sommige leraren hebben
tijdens hun opleiding nooit of weinig aandacht naar emotie regulatie problemen bij kinderen
gehad of hebben minder fijne ervaringen met dit gedrag. Hierdoor hebben zij niet de juiste
handvaten en vaardigheden om in z’n situatie juist te handelen. De leraren die nare
ervaringen hebben hiermee bevriezen voor de klas en weten soms niet wat ze moeten doen
en reageren vanuit natuurlijk reflex. Dit is vaak het direct begrenzen van het gedrag en een
laatste waarschuwing geven, leraren gaven toe dat dit vaak averechts werkt. De leraren
geven aan dat ze graag willen weten hoe deze kinderen in elkaar zitten en hoe ze zelf met
zelfvertrouwen voor de klas moeten staan en hierbij een veilig klimaat voor alle leerlingen
kunnen bieden. Door middel van deze training wil ik de leraren dit zelfvertrouwen geven en
4
