Regulering van het Nederlandse zorgstelsel
Inhoudsopgave
College 1: Zorgstelsel en marktwerking.................................................................5
1. Wmg................................................................................................................ 5
2. Value Based Healthcare: een oplossing?.........................................................6
Literatuur week 1................................................................................................... 8
1. Handboek: De marktordening.........................................................................8
1.1 Inleiding..................................................................................................... 8
1.2 Overheid en marktpartijen.........................................................................9
1.3 Algemene verplichtingen van zorgaanbieders en
ziektekostenverzekeraars............................................................................... 10
1.4 Marktontwikkeling.................................................................................... 10
1.5 Bekostiging.................................................................................................. 11
1.6 Handhaving zorgautoriteit........................................................................12
1.7 Rechtsbescherming.................................................................................. 13
2. Wallage: De informatieverplichting van de zorgaanbieder: een wettelijke
verplichting?...................................................................................................... 13
3. Kroniek Wet marktordening gezondheidszorg...............................................13
4. Jurisprudentie................................................................................................ 14
College 2: Zorgverzekeringswet...........................................................................16
1. Algemene beschouwingen............................................................................. 16
2. Verzekerings- en acceptatieplicht..................................................................16
3. Bekostiging zorgverzekering.........................................................................17
4. Natura- en restitutiepolis............................................................................... 18
5. Keuzevrijheid en hinderpaal..........................................................................19
6. Pakketbeslissingen........................................................................................ 19
7. Verzekerde aanspraken................................................................................. 20
Literatuur week 2................................................................................................. 21
1. Handboek: Verzekeringsstelsel......................................................................21
1.1 Prestatievormen....................................................................................... 21
1.2 Het recht op prestaties............................................................................. 22
1.3 Overige rechten en verplichtingen...........................................................22
1.4 Zorginkoop............................................................................................... 23
1.5 Overige verzekeringen en voorzieningen.................................................23
2. Wallage: Vrije artsenkeuze & de Zorgverzekeringswet..................................25
1
, 2.1 Vrije artsenkeuze: een onderdeel van de Nederlandse constitutie?.........25
2.2 De Zorgverzekeringswet: de Staat waarborgt het recht op vrije
artsenkeuze onvoldoende.............................................................................. 25
3. Inkoop in de zorg: over de zorgplicht en machtsverhoudingen.....................26
4. Het machtigingsvereiste: een machtig sturingsinstrument voor
zorgverzekeraars?............................................................................................. 26
5. De hinderpaaltrilogie..................................................................................... 27
6. Jurisprudentie................................................................................................ 27
College 3: Wet langdurige zorg............................................................................. 29
1. Achtergronden Wlz........................................................................................ 29
2. Wat is verzekerd onder de Wlz?....................................................................29
3. Hoe komen Wlz-aanspraken tot stand?.........................................................30
4. Marktwerking in de langdurige zorg..............................................................31
5. Bekostiging zorgvastgoed............................................................................. 31
Literatuur week 3................................................................................................. 33
1. Het recht op vrije aanbiederskeuze binnen de Wlz........................................33
2. Zeggenschap van de cliënt over de inrichting van zijn leven........................34
3. Schaarste in de zorgverzekering...................................................................34
4. Jurisprudentie................................................................................................ 34
College 4: Jeugdwet & Wmo................................................................................. 36
1. Intro Jeugdwet / Wmo.................................................................................... 36
2. Aanspraken Jeugdwet en Wmo......................................................................36
3. Onderzoekverplichting college......................................................................37
4. Persoonsgebonden budget............................................................................ 38
5. Informele pgb................................................................................................ 38
6. Huishoudelijke hulp (Wmo)............................................................................38
Literatuur week 4................................................................................................. 40
1. Wallage: Afbakeningsgeschillen in de gezondheidszorg: ‘van het kastje naar
de muur?’.......................................................................................................... 40
2. Wallage: Het sociaal domein.........................................................................41
2.1 Het PGB: zorgverlening door een niet-gecontracteerde aanbieder..........41
2.2 De hoogte van het PGB – een vergelijking met het hinderpaalcriterium. .41
3. Jeugdhulp en jeugdbescherming: what’s new?..............................................42
4. Het ‘informele pgb’ binnen de Jeugdwet: onduidelijkheid blijft?....................43
5. De huisartsenroute: verwijzen naar een niet-gecontracteerde
jeugdhulpaanbieder?......................................................................................... 44
6. Het sociaal domein als onderdeel van een mensgericht bestuursrecht........44
2
, 7. Resultaatgericht indiceren op grond van de Wmo 2015 niet langer mogelijk?
Een botsing tussen maatwerk en rechtszekerheid............................................45
8. Over het toetsen van maatwerk....................................................................46
9. Jurisprudentie................................................................................................ 46
College 5: Toelating en vergunningen..................................................................48
1. Historische achtergronden............................................................................ 48
2. Het zorgstelsel en de marktwerking..............................................................48
3. De WTZi en Wtza........................................................................................... 49
3. Bouwregime.................................................................................................. 51
4. Sanering of afstoten zorgvastgoed................................................................51
4. Winstuitkering............................................................................................... 51
Literatuur week 5................................................................................................. 54
1. Handboek: De marktordening.......................................................................54
1.1 Inleiding................................................................................................... 54
1.2 Overheid en marktpartijen.......................................................................55
1.3 Algemene verplichtingen van zorgaanbieders en
ziektekostenverzekeraars............................................................................... 56
1.4 Marktontwikkeling.................................................................................... 56
1.5 Bekostiging.................................................................................................. 57
1.6 Handhaving zorgautoriteit........................................................................58
1.7 Rechtsbescherming.................................................................................. 59
2. Van WTZi naar Wtza: meer drempels voor zorgaanbieders...........................59
3. Verscherpt Kader goed bestuur in de zorg: schoenmaker(s), blijf bij je leest!
....................................................................................................................... 60
4. Governance van zorginstellingen: een overzicht van inrichtingsvereisten....60
4.1 Normenkader........................................................................................... 60
4.2 Inrichting governance.............................................................................. 61
4.3 Verantwoording........................................................................................ 62
4.4 Extern toezicht en sanctionering..............................................................62
5. De Wtzi-toelating als voorwaarde voor de vergoeding van Zvw-zorg?..........62
6. Jurisprudentie................................................................................................ 62
College 6: Medezeggenschap (Wmcz)..................................................................64
1. Achtergrond Wmcz........................................................................................ 64
2. Inspraak........................................................................................................ 64
Literatuur week 6................................................................................................. 67
1. De juridisering van goed bestuur..................................................................67
2. Het Toezichtkader Goed Bestuur: van toegevoegde waarde of gereed voor
‘ontregeling’?.................................................................................................... 67
3
, 3. Vernieuwing van het intern toezicht in de zorgsector?..................................68
4. Governance en compliance in de zorg na invoering van de Governancecode
Zorg 2022 en de publicatie van het Kader Goed Bestuur 2022.........................69
5. Cliëntenparticipatie en representativiteit; overpeinzingen naar aanleiding
van het “Drie Vennen arrest”............................................................................ 71
6. Cliëntenraden in zorgconcerns: enkele overwegingen n.a.v. het wetsvoorstel
medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018............................................72
College 7: Verhouding medisch specialist en ziekenhuis......................................74
1. Ontwikkelingen.............................................................................................. 74
2. Nieuwe verhouding sinds 2015.....................................................................74
3. De medisch specialist.................................................................................... 75
4. Medisch Specialistisch Bedrijf (MSB).............................................................76
5. Analyse NZa.................................................................................................. 77
6. Verhouding specialist – ziekenhuis................................................................77
7. Discussie alle medisch specialisten in loondienst..........................................78
Literatuur week 7................................................................................................. 79
1. De vrijgevestigde specialist BV.....................................................................79
2. Kroniek rechtspraak Scheidsgerecht Gezondheidszorg.................................79
3. De organisatie van het ziekenhuis: integratieproces of Echternach-processie?
.......................................................................................................................... 80
4. Contra-analyse overstap vrijgevestigde medisch specialisten naar
dienstverband................................................................................................... 81
5. NVZ Passend model. Over de relatie tussen ziekenhuizen en medisch
specialisten na 2015......................................................................................... 82
6. Jurisprudentie................................................................................................ 82
4
,College 1: Zorgstelsel en marktwerking
Tot 2006: aanbodregulering (publiek stelsel):
- Vergunning, sanering, budgetten & tarieven, toezicht en sturing &
financiering onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van VWS.
- Als zorgaanbieder liep je geen financieel risico, want je kreeg budget
toegekend.
Nadelen:
- Onvoldoende efficiëntieprikkels ik krijg toch wel meer geld als het op is,
en anders wachten we tot er wel weer geld is;
- Onvoldoende productieprikkels;
- Lange wachtlijsten als het geld op was, moest iedereen wachten want
zorgaanbieders konden minder zorg leveren. De zorg werd dan minder
toegankelijk;
- Onvoldoende vraaggerichtheid;
- Onvoldoende doelmatigheid;
- Gebrek aan innovatie en vernieuwing;
- Onvoldoende ondernemerschap.
Oplossing: vraagsturing in de zorg:
- De zorgvraag van de patiënt staat centraal.
- Ondernemerschap stimuleren.
- Minder overheidsregulering, meer vrijheid aan de sector.
- Liberalisering van aanbod en prijzen marktwerking.
Vanaf 2006: vraagsturing door marktwerking
- Patiënt kiest zijn eigen zorgverzekeraar de zorgverzekeraars concurreren
met elkaar om de verzekerde binnen te halen.
- De zorgverzekeraar koopt in bij een zorgaanbieder en gaat daarover
onderhandelen. Concurrentie tussen zorgaanbieders leidt tot lagere
prijzen.
- De zorginstelling loopt een financieel risico en kan dus ook failliet gaan.
o Het ministerie van VWS grijpt sinds een aantal jaar toch in als een
zorginstelling failliet dreigt te gaan, maar alleen in uitzonderlijke
situaties en onder strenge voorwaarden.
Past niet bij de gedachte van de Wmg.
- Overheidsregulering waar nodig of noodzakelijk.
1. Wmg
Wmg geldt niet voor het sociaal domein, maar alleen voor de Zvw en de Wlz.
De Wmg is een kaderwet en beleidsarm zowel volledige marktwerking als
volledige budgetregulering (publiek stelsel) zijn mogelijk binnen de Wmg.
Formeel gereedschap VWS richting de NZa:
- Algemene aanwijzing (art. 7 lid 1 Wmg);
- Verplichte aanwijzing (art. 59 Wmg);
- Voorhang (art. 8 Wmg).
5
,Macrobeheersinstrument: het Ministerie van VWS stelt een budget vast voor een
zorgaanbieder. Alles wat dan teveel wordt uitgegeven, wordt dan bij de
zorgaanbieder teruggevorderd.
- Nog nooit toegepast de zorgaanbieder levert extra zorg en moet
daarvoor vervolgens betalen. Dit kan dan ook leiden tot juridische
procedures.
Integraal Zorgakkoord (IZA) (informeel gereedschap VWS):
- Soort informele afspraak over zorgbudgetten (afspraak nu: geen stijging
van zorgkosten) en visie op de zorg.
o Ondanks het IZA zijn de zorgkosten de afgelopen jaren gestegen.
- Het is aan zorgverzekeraars om mee te doen met het IZA, want zij
contracteren met zorgaanbieders en gaan over de budgetten. Zij zijn het
die het IZA naleven.
- Als zorgaanbieders zich niet houden aan het IZA, dreigt het Ministerie van
VWS
maatregelen te nemen zoals het macrobeheersinstrument (formele stok
achter de deur) hiermee ga je eigenlijk terug naar het oude stelsel, want
uit het IZA volgt dat zorgaanbieders zich moeten houden aan
zorgbudgetten waardoor in de praktijk weer lange wachtlijsten kunnen
ontstaan (zie bijvoorbeeld de GGZ).
Rol van de NZa:
- Markttoezicht
o Bevorderen en bewaken van concurrentie bij vrije prijsvorming;
o Verbeteren van prestaties en voorbereiden op vrije prijsvorming.
- Marktontwikkeling:
o Deelmarkten en vrije tariefvorming;
o Opheffen toetredingsdrempels;
o Kwaliteit en betaalbaarheid.
- Toezicht op de uitvoering Zvw en Wlz;
- Budget en tariefregulering (Zvw en Wlz);
- Rol van marktmeester;
- Adviesrol voor minister van VWS.
De NZa monitort periodiek hoe de markt ervoor staat, of er reden is om in te
grijpen. Daarover geeft de NZa adviezen en inzichten.
2. Value Based Healthcare: een oplossing?
- Niet kijken naar de prestatie, maar naar de uitkomst.
Huidige systematiek van prestatiebekostiging:
- Beloning zorgaanbieder = prijs x zorgprestatie. Concurrentie leidt tot
lagere prijs maar vaak ook tot hogere zorgproductie.
- Prestatiebekostiging vormt perverse prikkel.
Oplossing Value Based Healthcare: niet betalen per zorgprestatie maar voor
de geleverde patiëntwaarde.
Patiëntwaarde = uitkomsten (uitkomst voor de patiënt) / kosten.
6
,Het belang van zorgprofessionals moet gericht zijn op de uitkomst van de zorg, in
plaats van omzet. Maar: hoe meet je de zorguitkomst en daarmee de
patiëntwaarde?
- Vraagt om brede consensus daarover binnen de beroepsgroep maar ook
om lastige keuzes van de politiek.
Tentamen:
- Van aanbodregulering naar vraagsturing marktwerking en concurrentie.
- Huidige positie ministerie van VWS
- Artikel 35, 50 Wmg vaststellen beleidsregels en aanwijzing door NZa.
- Macrobeheersinstrument en koppeling tot het IZA.
- Onderscheid marktmeester en toezichthouder NZa. Handhavende
maatregelen.
7
, Literatuur week 1
1. Handboek: De marktordening
1.1 Inleiding
Huidig stelsel: decentrale vraagsturing en gereguleerde marktwerking.
Onderling concurrerende zorgverzekeraars kopen zorg in bij onderling
concurrerende zorgaanbieders.
Er geldt prestatiebekostiging: zorgaanbieders worden beloond naar prestatie. Dit
past bij de gedachte dat zorgverzekeraars meer mogelijkheden krijgen om te
onderhandelen over de in te kopen zorg.
De Wmg (Wet marktordening gezondheidszorg) bevordert dat:
- Waar dat kan, marktwerking op gang wordt gebracht en gehouden;
- Waar dat moet, de overheid tarieven en prestaties kan reguleren;
- Zorgaanbieders en zorgverzekeraars aan patiënten en verzekerden goede
informatie geven, zodat patiënten en verzekerden kunnen kiezen bij welke
zorgaanbieder zij het beste terechtkunnen, met welke verzekeraar zij in
zee willen gaan en welke polis voor hen het meest geschikt is;
o Zorgaanbieders en -verzekeraars hebben een informatievoorsprong
op patiënten en verzekerden, waardoor het noodzakelijk is toezicht
te houden op de transparantie van markten voor consumenten.
- Er samenhang is in de regulering van en het toezicht op de zorgmarkten.
Zorgmarkten:
1. Zorgverleningsmarkt deelmarkten voor eerstelijnszorg, acute zorg,
planbare zorg etc.
2. Zorginkoopmarkt deelmarkten voor eerstelijnszorg, acute zorg, planbare
zorg etc.
3. Zorgverzekeringsmarkt deelmarkten voor de standaardverzekering voor
de curatieve zorg en de aanvullende zorg.
De zorgautoriteit houdt toezicht op de concurrentieverhoudingen en het
marktgedrag van de partijen, en heeft verschillende bevoegdheden:
- Marktonderzoek (art. 32 Wmg); individuele bevraging; collectieve
periodieke bevraging; meldpunt onregelmatigheden zorgmarkten.
- Toezichthoudende bevoegdheden o.g.v. de Awb, o.a. binnentreden
gebouwen.
o De zorgautoriteit heeft een toezichtconcentratie.
- Signaleringsbevoegdheden informeren minister of andere
toezichthouders.
O.g.v. de Wkkgz blijft de IGJ naast de zorgautoriteit belast met het toezicht op de
bedrijfsvoering. De IGJ richt zich daarbij voornamelijk op zorginhoudelijke
aspecten als kwaliteit en veiligheid.
In het stelsel van gereguleerde marktwerking dragen zorgaanbieders de
verantwoordelijkheid voor de (financiële) gevolgen van hun eigen keuzes. Een
8
Inhoudsopgave
College 1: Zorgstelsel en marktwerking.................................................................5
1. Wmg................................................................................................................ 5
2. Value Based Healthcare: een oplossing?.........................................................6
Literatuur week 1................................................................................................... 8
1. Handboek: De marktordening.........................................................................8
1.1 Inleiding..................................................................................................... 8
1.2 Overheid en marktpartijen.........................................................................9
1.3 Algemene verplichtingen van zorgaanbieders en
ziektekostenverzekeraars............................................................................... 10
1.4 Marktontwikkeling.................................................................................... 10
1.5 Bekostiging.................................................................................................. 11
1.6 Handhaving zorgautoriteit........................................................................12
1.7 Rechtsbescherming.................................................................................. 13
2. Wallage: De informatieverplichting van de zorgaanbieder: een wettelijke
verplichting?...................................................................................................... 13
3. Kroniek Wet marktordening gezondheidszorg...............................................13
4. Jurisprudentie................................................................................................ 14
College 2: Zorgverzekeringswet...........................................................................16
1. Algemene beschouwingen............................................................................. 16
2. Verzekerings- en acceptatieplicht..................................................................16
3. Bekostiging zorgverzekering.........................................................................17
4. Natura- en restitutiepolis............................................................................... 18
5. Keuzevrijheid en hinderpaal..........................................................................19
6. Pakketbeslissingen........................................................................................ 19
7. Verzekerde aanspraken................................................................................. 20
Literatuur week 2................................................................................................. 21
1. Handboek: Verzekeringsstelsel......................................................................21
1.1 Prestatievormen....................................................................................... 21
1.2 Het recht op prestaties............................................................................. 22
1.3 Overige rechten en verplichtingen...........................................................22
1.4 Zorginkoop............................................................................................... 23
1.5 Overige verzekeringen en voorzieningen.................................................23
2. Wallage: Vrije artsenkeuze & de Zorgverzekeringswet..................................25
1
, 2.1 Vrije artsenkeuze: een onderdeel van de Nederlandse constitutie?.........25
2.2 De Zorgverzekeringswet: de Staat waarborgt het recht op vrije
artsenkeuze onvoldoende.............................................................................. 25
3. Inkoop in de zorg: over de zorgplicht en machtsverhoudingen.....................26
4. Het machtigingsvereiste: een machtig sturingsinstrument voor
zorgverzekeraars?............................................................................................. 26
5. De hinderpaaltrilogie..................................................................................... 27
6. Jurisprudentie................................................................................................ 27
College 3: Wet langdurige zorg............................................................................. 29
1. Achtergronden Wlz........................................................................................ 29
2. Wat is verzekerd onder de Wlz?....................................................................29
3. Hoe komen Wlz-aanspraken tot stand?.........................................................30
4. Marktwerking in de langdurige zorg..............................................................31
5. Bekostiging zorgvastgoed............................................................................. 31
Literatuur week 3................................................................................................. 33
1. Het recht op vrije aanbiederskeuze binnen de Wlz........................................33
2. Zeggenschap van de cliënt over de inrichting van zijn leven........................34
3. Schaarste in de zorgverzekering...................................................................34
4. Jurisprudentie................................................................................................ 34
College 4: Jeugdwet & Wmo................................................................................. 36
1. Intro Jeugdwet / Wmo.................................................................................... 36
2. Aanspraken Jeugdwet en Wmo......................................................................36
3. Onderzoekverplichting college......................................................................37
4. Persoonsgebonden budget............................................................................ 38
5. Informele pgb................................................................................................ 38
6. Huishoudelijke hulp (Wmo)............................................................................38
Literatuur week 4................................................................................................. 40
1. Wallage: Afbakeningsgeschillen in de gezondheidszorg: ‘van het kastje naar
de muur?’.......................................................................................................... 40
2. Wallage: Het sociaal domein.........................................................................41
2.1 Het PGB: zorgverlening door een niet-gecontracteerde aanbieder..........41
2.2 De hoogte van het PGB – een vergelijking met het hinderpaalcriterium. .41
3. Jeugdhulp en jeugdbescherming: what’s new?..............................................42
4. Het ‘informele pgb’ binnen de Jeugdwet: onduidelijkheid blijft?....................43
5. De huisartsenroute: verwijzen naar een niet-gecontracteerde
jeugdhulpaanbieder?......................................................................................... 44
6. Het sociaal domein als onderdeel van een mensgericht bestuursrecht........44
2
, 7. Resultaatgericht indiceren op grond van de Wmo 2015 niet langer mogelijk?
Een botsing tussen maatwerk en rechtszekerheid............................................45
8. Over het toetsen van maatwerk....................................................................46
9. Jurisprudentie................................................................................................ 46
College 5: Toelating en vergunningen..................................................................48
1. Historische achtergronden............................................................................ 48
2. Het zorgstelsel en de marktwerking..............................................................48
3. De WTZi en Wtza........................................................................................... 49
3. Bouwregime.................................................................................................. 51
4. Sanering of afstoten zorgvastgoed................................................................51
4. Winstuitkering............................................................................................... 51
Literatuur week 5................................................................................................. 54
1. Handboek: De marktordening.......................................................................54
1.1 Inleiding................................................................................................... 54
1.2 Overheid en marktpartijen.......................................................................55
1.3 Algemene verplichtingen van zorgaanbieders en
ziektekostenverzekeraars............................................................................... 56
1.4 Marktontwikkeling.................................................................................... 56
1.5 Bekostiging.................................................................................................. 57
1.6 Handhaving zorgautoriteit........................................................................58
1.7 Rechtsbescherming.................................................................................. 59
2. Van WTZi naar Wtza: meer drempels voor zorgaanbieders...........................59
3. Verscherpt Kader goed bestuur in de zorg: schoenmaker(s), blijf bij je leest!
....................................................................................................................... 60
4. Governance van zorginstellingen: een overzicht van inrichtingsvereisten....60
4.1 Normenkader........................................................................................... 60
4.2 Inrichting governance.............................................................................. 61
4.3 Verantwoording........................................................................................ 62
4.4 Extern toezicht en sanctionering..............................................................62
5. De Wtzi-toelating als voorwaarde voor de vergoeding van Zvw-zorg?..........62
6. Jurisprudentie................................................................................................ 62
College 6: Medezeggenschap (Wmcz)..................................................................64
1. Achtergrond Wmcz........................................................................................ 64
2. Inspraak........................................................................................................ 64
Literatuur week 6................................................................................................. 67
1. De juridisering van goed bestuur..................................................................67
2. Het Toezichtkader Goed Bestuur: van toegevoegde waarde of gereed voor
‘ontregeling’?.................................................................................................... 67
3
, 3. Vernieuwing van het intern toezicht in de zorgsector?..................................68
4. Governance en compliance in de zorg na invoering van de Governancecode
Zorg 2022 en de publicatie van het Kader Goed Bestuur 2022.........................69
5. Cliëntenparticipatie en representativiteit; overpeinzingen naar aanleiding
van het “Drie Vennen arrest”............................................................................ 71
6. Cliëntenraden in zorgconcerns: enkele overwegingen n.a.v. het wetsvoorstel
medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018............................................72
College 7: Verhouding medisch specialist en ziekenhuis......................................74
1. Ontwikkelingen.............................................................................................. 74
2. Nieuwe verhouding sinds 2015.....................................................................74
3. De medisch specialist.................................................................................... 75
4. Medisch Specialistisch Bedrijf (MSB).............................................................76
5. Analyse NZa.................................................................................................. 77
6. Verhouding specialist – ziekenhuis................................................................77
7. Discussie alle medisch specialisten in loondienst..........................................78
Literatuur week 7................................................................................................. 79
1. De vrijgevestigde specialist BV.....................................................................79
2. Kroniek rechtspraak Scheidsgerecht Gezondheidszorg.................................79
3. De organisatie van het ziekenhuis: integratieproces of Echternach-processie?
.......................................................................................................................... 80
4. Contra-analyse overstap vrijgevestigde medisch specialisten naar
dienstverband................................................................................................... 81
5. NVZ Passend model. Over de relatie tussen ziekenhuizen en medisch
specialisten na 2015......................................................................................... 82
6. Jurisprudentie................................................................................................ 82
4
,College 1: Zorgstelsel en marktwerking
Tot 2006: aanbodregulering (publiek stelsel):
- Vergunning, sanering, budgetten & tarieven, toezicht en sturing &
financiering onder de verantwoordelijkheid van het Ministerie van VWS.
- Als zorgaanbieder liep je geen financieel risico, want je kreeg budget
toegekend.
Nadelen:
- Onvoldoende efficiëntieprikkels ik krijg toch wel meer geld als het op is,
en anders wachten we tot er wel weer geld is;
- Onvoldoende productieprikkels;
- Lange wachtlijsten als het geld op was, moest iedereen wachten want
zorgaanbieders konden minder zorg leveren. De zorg werd dan minder
toegankelijk;
- Onvoldoende vraaggerichtheid;
- Onvoldoende doelmatigheid;
- Gebrek aan innovatie en vernieuwing;
- Onvoldoende ondernemerschap.
Oplossing: vraagsturing in de zorg:
- De zorgvraag van de patiënt staat centraal.
- Ondernemerschap stimuleren.
- Minder overheidsregulering, meer vrijheid aan de sector.
- Liberalisering van aanbod en prijzen marktwerking.
Vanaf 2006: vraagsturing door marktwerking
- Patiënt kiest zijn eigen zorgverzekeraar de zorgverzekeraars concurreren
met elkaar om de verzekerde binnen te halen.
- De zorgverzekeraar koopt in bij een zorgaanbieder en gaat daarover
onderhandelen. Concurrentie tussen zorgaanbieders leidt tot lagere
prijzen.
- De zorginstelling loopt een financieel risico en kan dus ook failliet gaan.
o Het ministerie van VWS grijpt sinds een aantal jaar toch in als een
zorginstelling failliet dreigt te gaan, maar alleen in uitzonderlijke
situaties en onder strenge voorwaarden.
Past niet bij de gedachte van de Wmg.
- Overheidsregulering waar nodig of noodzakelijk.
1. Wmg
Wmg geldt niet voor het sociaal domein, maar alleen voor de Zvw en de Wlz.
De Wmg is een kaderwet en beleidsarm zowel volledige marktwerking als
volledige budgetregulering (publiek stelsel) zijn mogelijk binnen de Wmg.
Formeel gereedschap VWS richting de NZa:
- Algemene aanwijzing (art. 7 lid 1 Wmg);
- Verplichte aanwijzing (art. 59 Wmg);
- Voorhang (art. 8 Wmg).
5
,Macrobeheersinstrument: het Ministerie van VWS stelt een budget vast voor een
zorgaanbieder. Alles wat dan teveel wordt uitgegeven, wordt dan bij de
zorgaanbieder teruggevorderd.
- Nog nooit toegepast de zorgaanbieder levert extra zorg en moet
daarvoor vervolgens betalen. Dit kan dan ook leiden tot juridische
procedures.
Integraal Zorgakkoord (IZA) (informeel gereedschap VWS):
- Soort informele afspraak over zorgbudgetten (afspraak nu: geen stijging
van zorgkosten) en visie op de zorg.
o Ondanks het IZA zijn de zorgkosten de afgelopen jaren gestegen.
- Het is aan zorgverzekeraars om mee te doen met het IZA, want zij
contracteren met zorgaanbieders en gaan over de budgetten. Zij zijn het
die het IZA naleven.
- Als zorgaanbieders zich niet houden aan het IZA, dreigt het Ministerie van
VWS
maatregelen te nemen zoals het macrobeheersinstrument (formele stok
achter de deur) hiermee ga je eigenlijk terug naar het oude stelsel, want
uit het IZA volgt dat zorgaanbieders zich moeten houden aan
zorgbudgetten waardoor in de praktijk weer lange wachtlijsten kunnen
ontstaan (zie bijvoorbeeld de GGZ).
Rol van de NZa:
- Markttoezicht
o Bevorderen en bewaken van concurrentie bij vrije prijsvorming;
o Verbeteren van prestaties en voorbereiden op vrije prijsvorming.
- Marktontwikkeling:
o Deelmarkten en vrije tariefvorming;
o Opheffen toetredingsdrempels;
o Kwaliteit en betaalbaarheid.
- Toezicht op de uitvoering Zvw en Wlz;
- Budget en tariefregulering (Zvw en Wlz);
- Rol van marktmeester;
- Adviesrol voor minister van VWS.
De NZa monitort periodiek hoe de markt ervoor staat, of er reden is om in te
grijpen. Daarover geeft de NZa adviezen en inzichten.
2. Value Based Healthcare: een oplossing?
- Niet kijken naar de prestatie, maar naar de uitkomst.
Huidige systematiek van prestatiebekostiging:
- Beloning zorgaanbieder = prijs x zorgprestatie. Concurrentie leidt tot
lagere prijs maar vaak ook tot hogere zorgproductie.
- Prestatiebekostiging vormt perverse prikkel.
Oplossing Value Based Healthcare: niet betalen per zorgprestatie maar voor
de geleverde patiëntwaarde.
Patiëntwaarde = uitkomsten (uitkomst voor de patiënt) / kosten.
6
,Het belang van zorgprofessionals moet gericht zijn op de uitkomst van de zorg, in
plaats van omzet. Maar: hoe meet je de zorguitkomst en daarmee de
patiëntwaarde?
- Vraagt om brede consensus daarover binnen de beroepsgroep maar ook
om lastige keuzes van de politiek.
Tentamen:
- Van aanbodregulering naar vraagsturing marktwerking en concurrentie.
- Huidige positie ministerie van VWS
- Artikel 35, 50 Wmg vaststellen beleidsregels en aanwijzing door NZa.
- Macrobeheersinstrument en koppeling tot het IZA.
- Onderscheid marktmeester en toezichthouder NZa. Handhavende
maatregelen.
7
, Literatuur week 1
1. Handboek: De marktordening
1.1 Inleiding
Huidig stelsel: decentrale vraagsturing en gereguleerde marktwerking.
Onderling concurrerende zorgverzekeraars kopen zorg in bij onderling
concurrerende zorgaanbieders.
Er geldt prestatiebekostiging: zorgaanbieders worden beloond naar prestatie. Dit
past bij de gedachte dat zorgverzekeraars meer mogelijkheden krijgen om te
onderhandelen over de in te kopen zorg.
De Wmg (Wet marktordening gezondheidszorg) bevordert dat:
- Waar dat kan, marktwerking op gang wordt gebracht en gehouden;
- Waar dat moet, de overheid tarieven en prestaties kan reguleren;
- Zorgaanbieders en zorgverzekeraars aan patiënten en verzekerden goede
informatie geven, zodat patiënten en verzekerden kunnen kiezen bij welke
zorgaanbieder zij het beste terechtkunnen, met welke verzekeraar zij in
zee willen gaan en welke polis voor hen het meest geschikt is;
o Zorgaanbieders en -verzekeraars hebben een informatievoorsprong
op patiënten en verzekerden, waardoor het noodzakelijk is toezicht
te houden op de transparantie van markten voor consumenten.
- Er samenhang is in de regulering van en het toezicht op de zorgmarkten.
Zorgmarkten:
1. Zorgverleningsmarkt deelmarkten voor eerstelijnszorg, acute zorg,
planbare zorg etc.
2. Zorginkoopmarkt deelmarkten voor eerstelijnszorg, acute zorg, planbare
zorg etc.
3. Zorgverzekeringsmarkt deelmarkten voor de standaardverzekering voor
de curatieve zorg en de aanvullende zorg.
De zorgautoriteit houdt toezicht op de concurrentieverhoudingen en het
marktgedrag van de partijen, en heeft verschillende bevoegdheden:
- Marktonderzoek (art. 32 Wmg); individuele bevraging; collectieve
periodieke bevraging; meldpunt onregelmatigheden zorgmarkten.
- Toezichthoudende bevoegdheden o.g.v. de Awb, o.a. binnentreden
gebouwen.
o De zorgautoriteit heeft een toezichtconcentratie.
- Signaleringsbevoegdheden informeren minister of andere
toezichthouders.
O.g.v. de Wkkgz blijft de IGJ naast de zorgautoriteit belast met het toezicht op de
bedrijfsvoering. De IGJ richt zich daarbij voornamelijk op zorginhoudelijke
aspecten als kwaliteit en veiligheid.
In het stelsel van gereguleerde marktwerking dragen zorgaanbieders de
verantwoordelijkheid voor de (financiële) gevolgen van hun eigen keuzes. Een
8
