Samenvatting Ontwikkelingspsychologie
Freud: psychoanalyse
Persoonlijkheidsontwikkeling
Adolescentie
Seksuele driften (libido) en agressieve driften:
Freud stelde dat het denken en handelen van de mens bepaald werd door seksuele (libido) en
agressieve driften die aangeboren zijn en gedurende het hele leven invloed blijven uitoefenen. De
term libido heeft een ruime betekenis. Met libido wordt niet alleen seks bedoeld, maar eigenlijk alles
wat lichamelijk een prettige sensatie oplevert, zoals plassen, zoenen en duimzuigen.
3 structuren: Es, Ich, Über-Ich
De psyche van het kind, zijn Ich of Ego, ziet hij in een eerste instantie als puur driftmatig. Het Ego of
Ich ontwikkelt zich in de eerste levensjaren, met als belangrijkste taak om een acceptabele manier
uiting te geven aan de driftmatige impulsen. Dit kan door driften te leren uitstellen of door ze om te
leren zetten in aanvaardbaar gedrag. Hierbij ligt ook de taak van de opvoeder.
Es: de psyche van een pasgeborene bestaat hoofdzakelijk nog uit een bron van aangeboren driften.
De bevrediging van die driften staat nog volledig centraal. Rond het tweede jaar ervaart het kind dat
er regels zijn waaraan het zich te houden heeft. In eerste instantie is angst voor straf de reden dat
het kind zich aan de regels houdt.
Later, rond het vijfde jaar, vindt er een belangrijke ontwikkeling plaats: de gewetensfunctie ontstaat.
Überich of Superego genaamd. Door opvoeding wordt het kind ervan doordrongen dat er regels zijn
waaraan het zich moet houden.
Conflicten leiden tot ontwikkeling
Er kunnen daarbij conflicten ontstaan tussen het Es en het Superego, dus tussen het naar bevrediging
strevende Es en het verbiedende Superego. Die conflicten zijn belangrijk én nodig voor de
ontwikkeling. Het Ego zoekt daarbij actief naar oplossingen die de spanningen verminderen.
Frustraties kunnen daarbij optreden, maar die zijn normaal en hebben zelfs een nuttige functie. Het
tijdstip en de manier waarop kinderen ontwikkelingsmijnpalen zoals zelfstandig eten of emotioneel
onafhankelijk zijn, bereiken, is bepalend voor de latere volwassen persoonlijkheid.
Genetisch gezichtspunt is de visie dat vroegere conflicten bepalend zijn voor de latere
persoonlijkheid.
Het kind leert gedurende de ontwikkeling dat instinctieve impulsen ook omgebogen kunnen worden
tot acceptabele uitingen. Dit werd sublimeren genoemd. Hij doelde hiermee op het omzetten van
oerdriften in sociaal of maatschappelijk geaccepteerde vormen. Anale impulsen bijvoorbeeld (de
behoefte om ontlasting op te houden, te laten gaan of ermee te spelen) zouden dan gesublimeerd
worden in bijvoorbeeld pottenbakken of schilderen met modder.
Daarnaast zijn er afweerreacties die bekend staan als minder geslaagde afweerreacties of
afweermechanismen:
Verdringing: herinneringen en gevoelens worden weggehouden of ‘vergeten’.
Ontkenning: onplezierige gebeurtenissen worden simpelweg niet ‘gezien’.
Projectie: negatieve eigenschappen worden aan anderen toegekend in plaats van bij jezelf
herkend.
Reactieformatie: je laat gedrag zien dat het tegenovergestelde is van wat je eigenlijk zou
willen laten zien.
Rationalisatie: met behulp van allerlei rederningen dingen goedpraten.
Freud: psychoanalyse
Persoonlijkheidsontwikkeling
Adolescentie
Seksuele driften (libido) en agressieve driften:
Freud stelde dat het denken en handelen van de mens bepaald werd door seksuele (libido) en
agressieve driften die aangeboren zijn en gedurende het hele leven invloed blijven uitoefenen. De
term libido heeft een ruime betekenis. Met libido wordt niet alleen seks bedoeld, maar eigenlijk alles
wat lichamelijk een prettige sensatie oplevert, zoals plassen, zoenen en duimzuigen.
3 structuren: Es, Ich, Über-Ich
De psyche van het kind, zijn Ich of Ego, ziet hij in een eerste instantie als puur driftmatig. Het Ego of
Ich ontwikkelt zich in de eerste levensjaren, met als belangrijkste taak om een acceptabele manier
uiting te geven aan de driftmatige impulsen. Dit kan door driften te leren uitstellen of door ze om te
leren zetten in aanvaardbaar gedrag. Hierbij ligt ook de taak van de opvoeder.
Es: de psyche van een pasgeborene bestaat hoofdzakelijk nog uit een bron van aangeboren driften.
De bevrediging van die driften staat nog volledig centraal. Rond het tweede jaar ervaart het kind dat
er regels zijn waaraan het zich te houden heeft. In eerste instantie is angst voor straf de reden dat
het kind zich aan de regels houdt.
Later, rond het vijfde jaar, vindt er een belangrijke ontwikkeling plaats: de gewetensfunctie ontstaat.
Überich of Superego genaamd. Door opvoeding wordt het kind ervan doordrongen dat er regels zijn
waaraan het zich moet houden.
Conflicten leiden tot ontwikkeling
Er kunnen daarbij conflicten ontstaan tussen het Es en het Superego, dus tussen het naar bevrediging
strevende Es en het verbiedende Superego. Die conflicten zijn belangrijk én nodig voor de
ontwikkeling. Het Ego zoekt daarbij actief naar oplossingen die de spanningen verminderen.
Frustraties kunnen daarbij optreden, maar die zijn normaal en hebben zelfs een nuttige functie. Het
tijdstip en de manier waarop kinderen ontwikkelingsmijnpalen zoals zelfstandig eten of emotioneel
onafhankelijk zijn, bereiken, is bepalend voor de latere volwassen persoonlijkheid.
Genetisch gezichtspunt is de visie dat vroegere conflicten bepalend zijn voor de latere
persoonlijkheid.
Het kind leert gedurende de ontwikkeling dat instinctieve impulsen ook omgebogen kunnen worden
tot acceptabele uitingen. Dit werd sublimeren genoemd. Hij doelde hiermee op het omzetten van
oerdriften in sociaal of maatschappelijk geaccepteerde vormen. Anale impulsen bijvoorbeeld (de
behoefte om ontlasting op te houden, te laten gaan of ermee te spelen) zouden dan gesublimeerd
worden in bijvoorbeeld pottenbakken of schilderen met modder.
Daarnaast zijn er afweerreacties die bekend staan als minder geslaagde afweerreacties of
afweermechanismen:
Verdringing: herinneringen en gevoelens worden weggehouden of ‘vergeten’.
Ontkenning: onplezierige gebeurtenissen worden simpelweg niet ‘gezien’.
Projectie: negatieve eigenschappen worden aan anderen toegekend in plaats van bij jezelf
herkend.
Reactieformatie: je laat gedrag zien dat het tegenovergestelde is van wat je eigenlijk zou
willen laten zien.
Rationalisatie: met behulp van allerlei rederningen dingen goedpraten.
