Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
College 1: Inleiding en rechtsbronnen
Regelingen van Internationaal Strafrecht
- Uitleveringswet (UW)
- Overleveringswet (OLW)
- Sv
- Wet Overdracht Tenuitvoerlegging (WOTS)
Internationaal strafrecht = grensgebied volkenrecht en nationaal straf(proces)recht internationaal
recht wat op strafrecht betrekking heeft
- Droit pénal international = nationaal strafrecht met internationale aspecten problemen
van nationaal recht die het gevolg zijn van grensoverschrijdende strafbare feiten, verdachten
of veroordelen
o Strafmachtrecht = regeling van de werkingssfeer van nationaal materieel en formeel
strafrecht voor strafbare feiten in binnen- of buitenland begaan
= de bevoegdheid van de Nederlandse rechter om te oordelen over buiten
Nederlands grondgebied strafbare feiten
Art. 2-8d Sr
Art. 13 lid 3 en 4 Opiumwet
Art. 3 WED
Art. 2 WIM
- Droit international pénal = materiële en processuele onderwerpen die zijn gerelateerd aan de
internationale strafrechtpleging (met een bovenstatelijk karakter waar onder omstandigheden
de soevereiniteit van staten wordt prijsgegeven wanneer soevereine staten zijn opgegaan in
een groter verband waarin de deelnemers moeten voldoen aan bepaalde dwingende eisen van
supranationaal recht
o Bronnen
Internationale strafrechtelijke normen
Internationale strafrechtspraak door VN-tribunalen en het Internationale
Strafhof (ISH)
Dwingende beïnvloeding van nationaal recht en nationale rechtspleging
vanuit de EU door het communautaire recht en de politiële en justitiële
samenwerking
Vormen van interstatelijke samenwerking in strafzaken
- Overdracht van personen = gedwongen overdracht van personen door de ene staat aan de
andere staat met als doel strafvervolging of tenuitvoerlegging van straf
o Uitlevering
o Overlevering = de terbeschikkingstelling van verdachten en veroordeelden binnen de
EU op grond van een Europees Aanhoudingsbevel (EAB)
- Wederzijdse rechtshulp onderscheid:
o Politiële rechtshulp bij opsporing van verdachten en veroordeelden
o Justitiële rechtshulp
- Overdracht van strafvervolging = de hele strafzaak wordt als zodanig door het ene land aan
het andere ter behandeling overgedragen ten behoeve van strafvervolging
- Overdracht van tenuitvoerlegging = de hele strafzaak wordt als zodanig door het ene land
aan het andere ter behandeling overgedragen ten behoeve van tenuitvoerlegging
o Wordt toegepast in gevallen waarin een veroordeelde zijn straf beter in de staat
waarmee hij nauwe banden heeft kan ondergaan dan in het land van veroordeling
Complementariteitsbeginsel = het ISH komt pas in actie wanneer de staat ‘unwilling or unable’ is
om strafvervolging ter hand te stellen
1
, Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
Goede rechtsbedeling = bij strafbare feiten met een internationaal element moet van geval tot geval
worden onderzocht welke staat het meest aangewezen is tot vervolging en berechting van de verdachte
+ welke staat het meest aangewezen is tot executie van de sanctie de soevereine staten maken zelf
uit wat de goede rechtsbedeling naar hun oordeel in een gegeven geval vordert
Europees Strafrecht = het strafrecht van de EU supranationaal strafrecht
Regelingen van Europees Strafrecht
- Derde deel, titel V, hoofdstuk 4: justitiële samenwerking in strafzaken
Bilaterale vs. multilaterale verdragen
- Bilaterale verdragen = afspraken tussen 2 verschillende landen nuttig wanneer bepaalde
zaken niet binnen de EU zijn geregeld of wanneer men binnen een kleiner verband bepaalde
dingen meer precies wil regelen dan dat de EU doet
- Multilaterale verdragen = afspraken tussen 3 of meer landen
Raad van Europa: zijn meer staten lid bij dan alleen EU-lidstaten rechtshulpverdragen zijn nuttig
bij landen die wel lid zijn van de Raad van Europa, maar niet van de EU
Soevereiniteit = ieder land is zelfstandig
- Interne vs. externe dimensie
o Interne dimensie = een soevereine staat heeft de bevoegdheid om binnen zijn territoir
bindende beslissingen te nemen
o Externe dimensie = een soevereine staat hoeft geen inmenging van andere staten te
dulden
- Intergouvernementeel vs. supranationaal perspectief
o Intergouvernementeel perspectief = soevereine staten binden zichzelf in onderlinge
samenwerking
o Supranationaal perspectief = een autonome rechtsorde, geplaatst boven lidstaten,
beperkt hun bevoegdheden
Primaire vs. secundaire rechtshulp
- Primaire rechtshulp = staat A doet afstand van uitoefening van het recht tot
vervolging/strafexecutie en staat B neemt de vervolging/strafexecutie over
- Secundaire rechtshulp = staat B verricht ondersteunende handelingen ten behoeve van de
opsporing/vervolging/berechting/strafexecutie in staat A
o Uitlevering
o Overlevering
o ‘Kleine’ rechtshulp
Klassieke grondslag vs. wederzijdse erkenning
- Rechtshulp op klassieke grondslag = op verzoek staat A verzoekt rechtshulp aan staat B,
vervolgens beslist staat B of hij daaraan gevolg geeft
- Rechtshulp op basis van wederzijdse erkenning = op bevel de rechterlijke autoriteit van
staat A geeft een bevel en de rechterlijke autoriteit van staat B erkent dat bevel en legt het ten
uitvoer alsof het een nationaal bevel was
Mogelijkheden voor toepassing geharmoniseerde rechtsregels
- Rechtstreekse toepassing
- Omzetting in nationale wetgeving
- Rechtstreekse werking
- Conforme interpretatie
2
, Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
Diachroon model vs. synchroon model van strafproces
- Diachroon model = opsporing vervolging berechting (appel/cassatie) executie
- Synchroon model = strijd tussen verschillende partijen (OM, verdachte, rechter) over wat er
is gebeurd
Diachroon model
Synchroon model
Rechtsbronnen Internationaal en Europees strafrecht
- Nederlands recht
o Wetgeving
Wetboek van Strafrecht
Wetboek van Strafvordering
Bijzondere wetten
UW
OLW
WOTS
WETS
o Jurisprudentie
Hoge Raad
- Internationaal recht
o Wetgeving
Bilaterale verdragen
Multilaterale verdragen
EU-recht
EU-verdrag
3
, Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
VEU
VWEU
Secundair EU-recht
o Jurisprudentie
EHRM
Hof van Justitie EU
Transnationaal strafrecht = de indirecte onderdrukking door het internationale recht, via het
nationale strafrecht, van criminele activiteiten die feitelijke of potentiële grensoverschrijdende
gevolgen hebben bestaat uit:
- Horizontale internationale verplichtingen tussen staten om te criminaliseren en samen te
werken
- De verticale toepassing van het strafrecht en de strafprocedures voor die staten op personen
om aan deze internationale verplichtingen te voldoen
De verplichting tot strafbaarstelling in internationale instrumenten dient twee doelen
- Het onderdrukken van de beoogde activiteiten in eigen land
- Het mogelijk maken van samenwerking tussen staten bij deze onderdrukking door te zorgen
voor dubbele strafbaarheid
4
College 1: Inleiding en rechtsbronnen
Regelingen van Internationaal Strafrecht
- Uitleveringswet (UW)
- Overleveringswet (OLW)
- Sv
- Wet Overdracht Tenuitvoerlegging (WOTS)
Internationaal strafrecht = grensgebied volkenrecht en nationaal straf(proces)recht internationaal
recht wat op strafrecht betrekking heeft
- Droit pénal international = nationaal strafrecht met internationale aspecten problemen
van nationaal recht die het gevolg zijn van grensoverschrijdende strafbare feiten, verdachten
of veroordelen
o Strafmachtrecht = regeling van de werkingssfeer van nationaal materieel en formeel
strafrecht voor strafbare feiten in binnen- of buitenland begaan
= de bevoegdheid van de Nederlandse rechter om te oordelen over buiten
Nederlands grondgebied strafbare feiten
Art. 2-8d Sr
Art. 13 lid 3 en 4 Opiumwet
Art. 3 WED
Art. 2 WIM
- Droit international pénal = materiële en processuele onderwerpen die zijn gerelateerd aan de
internationale strafrechtpleging (met een bovenstatelijk karakter waar onder omstandigheden
de soevereiniteit van staten wordt prijsgegeven wanneer soevereine staten zijn opgegaan in
een groter verband waarin de deelnemers moeten voldoen aan bepaalde dwingende eisen van
supranationaal recht
o Bronnen
Internationale strafrechtelijke normen
Internationale strafrechtspraak door VN-tribunalen en het Internationale
Strafhof (ISH)
Dwingende beïnvloeding van nationaal recht en nationale rechtspleging
vanuit de EU door het communautaire recht en de politiële en justitiële
samenwerking
Vormen van interstatelijke samenwerking in strafzaken
- Overdracht van personen = gedwongen overdracht van personen door de ene staat aan de
andere staat met als doel strafvervolging of tenuitvoerlegging van straf
o Uitlevering
o Overlevering = de terbeschikkingstelling van verdachten en veroordeelden binnen de
EU op grond van een Europees Aanhoudingsbevel (EAB)
- Wederzijdse rechtshulp onderscheid:
o Politiële rechtshulp bij opsporing van verdachten en veroordeelden
o Justitiële rechtshulp
- Overdracht van strafvervolging = de hele strafzaak wordt als zodanig door het ene land aan
het andere ter behandeling overgedragen ten behoeve van strafvervolging
- Overdracht van tenuitvoerlegging = de hele strafzaak wordt als zodanig door het ene land
aan het andere ter behandeling overgedragen ten behoeve van tenuitvoerlegging
o Wordt toegepast in gevallen waarin een veroordeelde zijn straf beter in de staat
waarmee hij nauwe banden heeft kan ondergaan dan in het land van veroordeling
Complementariteitsbeginsel = het ISH komt pas in actie wanneer de staat ‘unwilling or unable’ is
om strafvervolging ter hand te stellen
1
, Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
Goede rechtsbedeling = bij strafbare feiten met een internationaal element moet van geval tot geval
worden onderzocht welke staat het meest aangewezen is tot vervolging en berechting van de verdachte
+ welke staat het meest aangewezen is tot executie van de sanctie de soevereine staten maken zelf
uit wat de goede rechtsbedeling naar hun oordeel in een gegeven geval vordert
Europees Strafrecht = het strafrecht van de EU supranationaal strafrecht
Regelingen van Europees Strafrecht
- Derde deel, titel V, hoofdstuk 4: justitiële samenwerking in strafzaken
Bilaterale vs. multilaterale verdragen
- Bilaterale verdragen = afspraken tussen 2 verschillende landen nuttig wanneer bepaalde
zaken niet binnen de EU zijn geregeld of wanneer men binnen een kleiner verband bepaalde
dingen meer precies wil regelen dan dat de EU doet
- Multilaterale verdragen = afspraken tussen 3 of meer landen
Raad van Europa: zijn meer staten lid bij dan alleen EU-lidstaten rechtshulpverdragen zijn nuttig
bij landen die wel lid zijn van de Raad van Europa, maar niet van de EU
Soevereiniteit = ieder land is zelfstandig
- Interne vs. externe dimensie
o Interne dimensie = een soevereine staat heeft de bevoegdheid om binnen zijn territoir
bindende beslissingen te nemen
o Externe dimensie = een soevereine staat hoeft geen inmenging van andere staten te
dulden
- Intergouvernementeel vs. supranationaal perspectief
o Intergouvernementeel perspectief = soevereine staten binden zichzelf in onderlinge
samenwerking
o Supranationaal perspectief = een autonome rechtsorde, geplaatst boven lidstaten,
beperkt hun bevoegdheden
Primaire vs. secundaire rechtshulp
- Primaire rechtshulp = staat A doet afstand van uitoefening van het recht tot
vervolging/strafexecutie en staat B neemt de vervolging/strafexecutie over
- Secundaire rechtshulp = staat B verricht ondersteunende handelingen ten behoeve van de
opsporing/vervolging/berechting/strafexecutie in staat A
o Uitlevering
o Overlevering
o ‘Kleine’ rechtshulp
Klassieke grondslag vs. wederzijdse erkenning
- Rechtshulp op klassieke grondslag = op verzoek staat A verzoekt rechtshulp aan staat B,
vervolgens beslist staat B of hij daaraan gevolg geeft
- Rechtshulp op basis van wederzijdse erkenning = op bevel de rechterlijke autoriteit van
staat A geeft een bevel en de rechterlijke autoriteit van staat B erkent dat bevel en legt het ten
uitvoer alsof het een nationaal bevel was
Mogelijkheden voor toepassing geharmoniseerde rechtsregels
- Rechtstreekse toepassing
- Omzetting in nationale wetgeving
- Rechtstreekse werking
- Conforme interpretatie
2
, Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
Diachroon model vs. synchroon model van strafproces
- Diachroon model = opsporing vervolging berechting (appel/cassatie) executie
- Synchroon model = strijd tussen verschillende partijen (OM, verdachte, rechter) over wat er
is gebeurd
Diachroon model
Synchroon model
Rechtsbronnen Internationaal en Europees strafrecht
- Nederlands recht
o Wetgeving
Wetboek van Strafrecht
Wetboek van Strafvordering
Bijzondere wetten
UW
OLW
WOTS
WETS
o Jurisprudentie
Hoge Raad
- Internationaal recht
o Wetgeving
Bilaterale verdragen
Multilaterale verdragen
EU-recht
EU-verdrag
3
, Samenvatting Internationaal en Europees Strafrecht
VEU
VWEU
Secundair EU-recht
o Jurisprudentie
EHRM
Hof van Justitie EU
Transnationaal strafrecht = de indirecte onderdrukking door het internationale recht, via het
nationale strafrecht, van criminele activiteiten die feitelijke of potentiële grensoverschrijdende
gevolgen hebben bestaat uit:
- Horizontale internationale verplichtingen tussen staten om te criminaliseren en samen te
werken
- De verticale toepassing van het strafrecht en de strafprocedures voor die staten op personen
om aan deze internationale verplichtingen te voldoen
De verplichting tot strafbaarstelling in internationale instrumenten dient twee doelen
- Het onderdrukken van de beoogde activiteiten in eigen land
- Het mogelijk maken van samenwerking tussen staten bij deze onderdrukking door te zorgen
voor dubbele strafbaarheid
4
