Geschiedenis
Kenmerkende Aspecten
- HAVO 4 -
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Prehistorie ................................................... 4
KA1: De levenswijze van jager-verzamelaar ........................................................................ 4
KA2: Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen ............................................ 5
KA3: Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen ............................................ 6
Hoofdstuk 2: De Oudheid ................................................... 7
KA4: De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en
politiek in de Griekse stadstaat ............................................................................................. 7
KA5: De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in
Europa verspreidde .............................................................................................................. 8
KA6: De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur ......................................... 9
KA7: De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse cultuur van
Noordwest-Europa ................................................................................................................ 9
KA8: De ontwikkeling van jodendom en christendom als de eerste monotheïsitsche
godsdiensten ...................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 3: De middeleeuwen ........................................ 11
KA9: Ontstaan en verspreiding van de Islam ..................................................................... 11
KA10: De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur
door een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid 12
KA11: Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur ........................................... 13
KA12: De verspreiding van het christendom in geheel europa .......................................... 14
Hoofdstuk 4: De tijd van Steden en Staten ....................... 15
KA13: De opkomst van de handel en ambacht legde de basis voor het herleven van een
agrarisch-urbane samenleving ........................................................................................... 15
KA:14: de opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van
steden ................................................................................................................................. 16
KA15: Het begin van staatsvorming en centralisatie .......................................................... 17
KA16: Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de
geestelijke macht het primaat behoorde te hebben ............................................................ 19
KA17: De expansie van de christelijke wereld, onder andere in de vorm van kruistochten 20
Hoofdstuk 5: De tijd van ontdekkingsreizigers en
hervormers ..................................................................... 21
KA18: Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling ........................................................................... 21
KA19: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid ....................... 22
KA20: Het begin van de Europese expansie overzee ........................................................ 23
KA21: De protestantse reformatie had splitsing van de christelijke kerk tot gevolg ........... 24
KA22: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse
staat .................................................................................................................................... 25
Overzicht Nederlandse opstand: ........................................................................................ 27
Hoofdstuk 6: De tijd van Regenten en Vorsten ................. 28
KA23: Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een
wereldeconomie.................................................................................................................. 28
KA24: De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel
opzicht van de Nederlanden ............................................................................................... 28
2 Enrico Leonardo Bosters
, KA25: Het streven van vorsen naar absolute macht .......................................................... 29
KA26: De wetenschappelijke revolutie ............................................................................... 30
Hoofdstuk 7: De tijd van Pruiken en Revoluties ................ 31
KA27: Rationeel optimisme en 'verlicht denken' werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen ............................. 31
KA28: Het voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op
eigentijdse verlichte wijze vorm te geven (verlicht absolutisme) ........................................ 33
KA29: De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over
grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap ............................................................. 35
Amerikaanse revolutie ............................................................................................................ 35
Franse revolutie...................................................................................................................... 36
Bataafse revolutie................................................................................................................... 39
KA30: Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën
en de daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel en de opkomst van het
abolitionisme ....................................................................................................................... 40
Hoofdstuk 8 .................................................................... 42
3 Enrico Leonardo Bosters
, Hoofdstuk 1: Prehistorie
K A1: De levensw ijze van jager-verzam elaar
• Welk gevolg had het einde van de laatste ijstijd
Ø Het einde van de ijstijd zorgde ervoor dat bepaalde gebieden
bewoonbaar werden, omdat het minder koud was.
• Geef drie voorbeelden van bronnen uit de prehistorie
1. Potscherven
2. Grotschilderingen
3. botresten
• Leg kort de levenswijze van de jagers-verzamelaars uit
Ø Er was een taakverdeling tussen mannen (jagers, op wild en vis) en
vrouwen (verzamelaars en pasten op de kinderen). Ze hadden veel
kennis van de natuur (nodig). Ze leefde als Nomaden, dit houdt in dat ze
rondtrekken om zich aan hun voedselbehoeften te voorzien, wanneer
een gebied een tekort had aan voedsel, vertrokken ze naar een ander
gebied (geen vaste woonplaats).
4 Enrico Leonardo Bosters
Kenmerkende Aspecten
- HAVO 4 -
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Prehistorie ................................................... 4
KA1: De levenswijze van jager-verzamelaar ........................................................................ 4
KA2: Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen ............................................ 5
KA3: Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen ............................................ 6
Hoofdstuk 2: De Oudheid ................................................... 7
KA4: De ontwikkeling van wetenschappelijk denken en het denken over burgerschap en
politiek in de Griekse stadstaat ............................................................................................. 7
KA5: De groei van het Romeinse imperium waardoor de Grieks-Romeinse cultuur zich in
Europa verspreidde .............................................................................................................. 8
KA6: De klassieke vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur ......................................... 9
KA7: De confrontatie tussen de Grieks-Romeinse en de Germaanse cultuur van
Noordwest-Europa ................................................................................................................ 9
KA8: De ontwikkeling van jodendom en christendom als de eerste monotheïsitsche
godsdiensten ...................................................................................................................... 10
Hoofdstuk 3: De middeleeuwen ........................................ 11
KA9: Ontstaan en verspreiding van de Islam ..................................................................... 11
KA10: De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur
door een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid 12
KA11: Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur ........................................... 13
KA12: De verspreiding van het christendom in geheel europa .......................................... 14
Hoofdstuk 4: De tijd van Steden en Staten ....................... 15
KA13: De opkomst van de handel en ambacht legde de basis voor het herleven van een
agrarisch-urbane samenleving ........................................................................................... 15
KA:14: de opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van
steden ................................................................................................................................. 16
KA15: Het begin van staatsvorming en centralisatie .......................................................... 17
KA16: Het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de
geestelijke macht het primaat behoorde te hebben ............................................................ 19
KA17: De expansie van de christelijke wereld, onder andere in de vorm van kruistochten 20
Hoofdstuk 5: De tijd van ontdekkingsreizigers en
hervormers ..................................................................... 21
KA18: Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling ........................................................................... 21
KA19: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid ....................... 22
KA20: Het begin van de Europese expansie overzee ........................................................ 23
KA21: De protestantse reformatie had splitsing van de christelijke kerk tot gevolg ........... 24
KA22: Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse
staat .................................................................................................................................... 25
Overzicht Nederlandse opstand: ........................................................................................ 27
Hoofdstuk 6: De tijd van Regenten en Vorsten ................. 28
KA23: Wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een
wereldeconomie.................................................................................................................. 28
KA24: De bijzondere plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch en cultureel
opzicht van de Nederlanden ............................................................................................... 28
2 Enrico Leonardo Bosters
, KA25: Het streven van vorsen naar absolute macht .......................................................... 29
KA26: De wetenschappelijke revolutie ............................................................................... 30
Hoofdstuk 7: De tijd van Pruiken en Revoluties ................ 31
KA27: Rationeel optimisme en 'verlicht denken' werd toegepast op alle terreinen van de
samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen ............................. 31
KA28: Het voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op
eigentijdse verlichte wijze vorm te geven (verlicht absolutisme) ........................................ 33
KA29: De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies over
grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap ............................................................. 35
Amerikaanse revolutie ............................................................................................................ 35
Franse revolutie...................................................................................................................... 36
Bataafse revolutie................................................................................................................... 39
KA30: Uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën
en de daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel en de opkomst van het
abolitionisme ....................................................................................................................... 40
Hoofdstuk 8 .................................................................... 42
3 Enrico Leonardo Bosters
, Hoofdstuk 1: Prehistorie
K A1: De levensw ijze van jager-verzam elaar
• Welk gevolg had het einde van de laatste ijstijd
Ø Het einde van de ijstijd zorgde ervoor dat bepaalde gebieden
bewoonbaar werden, omdat het minder koud was.
• Geef drie voorbeelden van bronnen uit de prehistorie
1. Potscherven
2. Grotschilderingen
3. botresten
• Leg kort de levenswijze van de jagers-verzamelaars uit
Ø Er was een taakverdeling tussen mannen (jagers, op wild en vis) en
vrouwen (verzamelaars en pasten op de kinderen). Ze hadden veel
kennis van de natuur (nodig). Ze leefde als Nomaden, dit houdt in dat ze
rondtrekken om zich aan hun voedselbehoeften te voorzien, wanneer
een gebied een tekort had aan voedsel, vertrokken ze naar een ander
gebied (geen vaste woonplaats).
4 Enrico Leonardo Bosters
