Oculaire anatomie leerdoelen
Cornea en sclera:
1. De relatie tussen de meningen en de tunica fibrosa
De tunica fibrosa is de sclera en cornea samen, voortzetting van de dura mater. De tunica
fibrose zorgt voor bescherming, is de aanhechtingsplaats van de oogspieren en zorgt
voor het scherpstellen van het beeld.
De meningen zijn de hersenvliezen. De dura mater is het harde hersenvlies en biedt
bescherming aan de hersenen, ruggenmerg en vaten die deze organen van bloed
voorzien.
2. De bouw van de cornea omschrijven
De cornea bestaat uit epitheel, membraan van Bowman, stroma, membraan van
Descemet en endotheel voorste oogkamer.
De cornea krijgt voeding door:
Vanuit de traanfilm
Diffusie uit de limbale plexus
Voeding via voorste oogkamer
3. De verschillen in dikte van de cornea omschrijven
Zijkant: 0,7 mm
Midden: 0,53 mm
4. De bouw (histologie) en functie van de vijf lagen van de cornea omschrijven; a.
Epitheel van de cornea. b. Membraan van Bowman. c. Stroma van de cornea. d.
Membraan van Descemet. e. Endotheel van de cornea.
A. Bouw epitheel van de cornea (= hoornvlies):
- traanfilm→ lipidelaag- waterlaag- muscuslaag (vet)
- zonula occludens→ tight junctions die voorkomen dat water het stroma in trekt
- desmosomen→ verbinden
cellen aan elkaar;
hemidesmosoom, verbindt het
epitheel en het stoma en button
desmosomen, verbindt
intercellulaire cement
Functies epitheel:
- Transparant
- Protectie tegen trauma
- Vloeistof barriere
- Houd micro-organisme tegen
- Stabiliseert de traanfilm
, B. Bouw membraan van Bowman:
- collagene vezels
- geen cellen
- 0,008 tot 0,014 mm dik
- geen regeneratie (herstellen van beschadigde delen)
- heel taai
Functie: vorm behouden van het hoornvlies.
C. Bouw stroma:
- Hoge osmotische waarde
- 0,5 mm dik
- 90% dikte van de cornea
- Keratocyten→ maken de collagene fibrillen
- Collagene fibrillen komen in lamellen te liggen
- Matrix→ grondsubstantie dat een bindweefsel om zich heen creëert
- Lamellae→ 200 tot 300 stuks, parallel aan oppervlak cornea, liggen gekruist ten
opzichte van elkaar
- Lamellae lopen van limbus naar limbus
Functie: geeft het hoornvlies stevigheid en volume. Trekt vocht aan.
D. bouw membraan van Descemet:
- lijn van Schwalbe→ einde membraan Descemet
- dun, taai
- hierop ligt het endotheel
E. functie endotheel→ pompen vocht uit het hoornvlies hierdoor blijft het hoornvlies helder
doordat de aan- en afvoer gelijk is.
- te weinig zuurstof? Neovascularisatie→ nieuwgroei kleine bloedvaten
Endotheel van de voorste oogkamer:
- cellen zijn heel actief→ veel mitochondria
- cellen kunnen niet delen
- zeshoekige cellen
Wanneer de cellen doodgaan→ naburige cellen nemen plaats in.
Gevolg: hexagonale vorm verdwijnt en cellen worden groter.
Polymegatisme→ variatie in celgrootte, Oorzaak polymegatisme→ onder andere door
contactlenzen.
5. Uitleggen hoe de bouw van het stroma er voor zorgt dat de cornea transparant kan
zijn
, - Het stroma bevat geen bloedvaten
- Licht kan als een golf door het tralienetwerk van collageenvezels (lopen parallel)
6. Uitleggen wat het effect van oedeem is op de transparantie van de cornea
De collageenvezels lopen niet meer parallel, hierdoor verplaatst het water in de cornea de
fibrillen waardoor de cornea zijn transparantie verliest. Er ontstaat vochtophoping.
7. Uitleggen hoe de zonula occludens bijdraagt aan het transparant houden van de cornea
Zonula occludens zijn tight junctions die voorkomt dat water het stroma intrekt. Wanneer
het water wel het stroma intrekt kan dat zorgen voor vochtophoping waardoor de cornea
niet meer transparant blijft.
8. Uitleggen hoe de verbinding is tussen het epitheel van de cornea en het stroma
Door hemidesmosomen.
9. De innervatie van de cornea beschrijven
Er lopen zenuwen door de cornea aan. Langs sensorische zenuwen naar het CZS.
10. De knipperreflex uitleggen (verloop van de zenuwbaan vanaf de cornea, via n. ciliaris
longus, naar de N. facialis naar de oogspieren)
Wanneer de cornea wordt aangeraakt gaan sensorische signalen via N.V naar een kern van
N. VII. Deze zorgt voor activatie van beide oogspieren.
- Sensorische signalen van n. Ciliaris longus → naar ganglion n. Trigeminus
- Van ganglion n.Trigeminus → naar spinal trigeminal nucleus
- Van spinal trigeminal nucleus → naar kern van n. Facialis
- Kern van n. Facialis → zorgt voor activatie beide oogspieren
- Naar m.orbicularis oculi → zorgt voor dat het oog sluit
11. De oorzaak en symptomen geven van Recidiverende cornea-erosie (Recurrent Corneal
Erosion)
Oorzaak:
- Slechte hechting tussen het epitheel en het basismembraan of een slechte hechting tussen
het basismembraan en het onderliggende weefsel.
- Onvolledige genezing van een afschuring waarbij de hemidesmosomen misvormd zijn.
- Epitheel basaalmembraan dystrofie die voortkomt uit een gebrekkige voeding of
Cornea en sclera:
1. De relatie tussen de meningen en de tunica fibrosa
De tunica fibrosa is de sclera en cornea samen, voortzetting van de dura mater. De tunica
fibrose zorgt voor bescherming, is de aanhechtingsplaats van de oogspieren en zorgt
voor het scherpstellen van het beeld.
De meningen zijn de hersenvliezen. De dura mater is het harde hersenvlies en biedt
bescherming aan de hersenen, ruggenmerg en vaten die deze organen van bloed
voorzien.
2. De bouw van de cornea omschrijven
De cornea bestaat uit epitheel, membraan van Bowman, stroma, membraan van
Descemet en endotheel voorste oogkamer.
De cornea krijgt voeding door:
Vanuit de traanfilm
Diffusie uit de limbale plexus
Voeding via voorste oogkamer
3. De verschillen in dikte van de cornea omschrijven
Zijkant: 0,7 mm
Midden: 0,53 mm
4. De bouw (histologie) en functie van de vijf lagen van de cornea omschrijven; a.
Epitheel van de cornea. b. Membraan van Bowman. c. Stroma van de cornea. d.
Membraan van Descemet. e. Endotheel van de cornea.
A. Bouw epitheel van de cornea (= hoornvlies):
- traanfilm→ lipidelaag- waterlaag- muscuslaag (vet)
- zonula occludens→ tight junctions die voorkomen dat water het stroma in trekt
- desmosomen→ verbinden
cellen aan elkaar;
hemidesmosoom, verbindt het
epitheel en het stoma en button
desmosomen, verbindt
intercellulaire cement
Functies epitheel:
- Transparant
- Protectie tegen trauma
- Vloeistof barriere
- Houd micro-organisme tegen
- Stabiliseert de traanfilm
, B. Bouw membraan van Bowman:
- collagene vezels
- geen cellen
- 0,008 tot 0,014 mm dik
- geen regeneratie (herstellen van beschadigde delen)
- heel taai
Functie: vorm behouden van het hoornvlies.
C. Bouw stroma:
- Hoge osmotische waarde
- 0,5 mm dik
- 90% dikte van de cornea
- Keratocyten→ maken de collagene fibrillen
- Collagene fibrillen komen in lamellen te liggen
- Matrix→ grondsubstantie dat een bindweefsel om zich heen creëert
- Lamellae→ 200 tot 300 stuks, parallel aan oppervlak cornea, liggen gekruist ten
opzichte van elkaar
- Lamellae lopen van limbus naar limbus
Functie: geeft het hoornvlies stevigheid en volume. Trekt vocht aan.
D. bouw membraan van Descemet:
- lijn van Schwalbe→ einde membraan Descemet
- dun, taai
- hierop ligt het endotheel
E. functie endotheel→ pompen vocht uit het hoornvlies hierdoor blijft het hoornvlies helder
doordat de aan- en afvoer gelijk is.
- te weinig zuurstof? Neovascularisatie→ nieuwgroei kleine bloedvaten
Endotheel van de voorste oogkamer:
- cellen zijn heel actief→ veel mitochondria
- cellen kunnen niet delen
- zeshoekige cellen
Wanneer de cellen doodgaan→ naburige cellen nemen plaats in.
Gevolg: hexagonale vorm verdwijnt en cellen worden groter.
Polymegatisme→ variatie in celgrootte, Oorzaak polymegatisme→ onder andere door
contactlenzen.
5. Uitleggen hoe de bouw van het stroma er voor zorgt dat de cornea transparant kan
zijn
, - Het stroma bevat geen bloedvaten
- Licht kan als een golf door het tralienetwerk van collageenvezels (lopen parallel)
6. Uitleggen wat het effect van oedeem is op de transparantie van de cornea
De collageenvezels lopen niet meer parallel, hierdoor verplaatst het water in de cornea de
fibrillen waardoor de cornea zijn transparantie verliest. Er ontstaat vochtophoping.
7. Uitleggen hoe de zonula occludens bijdraagt aan het transparant houden van de cornea
Zonula occludens zijn tight junctions die voorkomt dat water het stroma intrekt. Wanneer
het water wel het stroma intrekt kan dat zorgen voor vochtophoping waardoor de cornea
niet meer transparant blijft.
8. Uitleggen hoe de verbinding is tussen het epitheel van de cornea en het stroma
Door hemidesmosomen.
9. De innervatie van de cornea beschrijven
Er lopen zenuwen door de cornea aan. Langs sensorische zenuwen naar het CZS.
10. De knipperreflex uitleggen (verloop van de zenuwbaan vanaf de cornea, via n. ciliaris
longus, naar de N. facialis naar de oogspieren)
Wanneer de cornea wordt aangeraakt gaan sensorische signalen via N.V naar een kern van
N. VII. Deze zorgt voor activatie van beide oogspieren.
- Sensorische signalen van n. Ciliaris longus → naar ganglion n. Trigeminus
- Van ganglion n.Trigeminus → naar spinal trigeminal nucleus
- Van spinal trigeminal nucleus → naar kern van n. Facialis
- Kern van n. Facialis → zorgt voor activatie beide oogspieren
- Naar m.orbicularis oculi → zorgt voor dat het oog sluit
11. De oorzaak en symptomen geven van Recidiverende cornea-erosie (Recurrent Corneal
Erosion)
Oorzaak:
- Slechte hechting tussen het epitheel en het basismembraan of een slechte hechting tussen
het basismembraan en het onderliggende weefsel.
- Onvolledige genezing van een afschuring waarbij de hemidesmosomen misvormd zijn.
- Epitheel basaalmembraan dystrofie die voortkomt uit een gebrekkige voeding of
