Begrippen uitgelegd voor de toelatingstoets AK

Aardrijkskunde informatie



Oppervlaktewater en grondwater


Al het water dat zich in vloeibare vorm aan de oppervlakte van de aarde bevindt,
noem je oppervlaktewater. Water dat zich niet aan de oppervlakte bevindt,
maar ondergronds in bodems en gesteenten noem je grondwater. Een
watervoerende laag in de ondergrond wordt ook wel een aquifer genoemd.
Naast oppervlaktewater en grondwater is er water in de vorm van ijs,
bijvoorbeeld op de polen of in gletsjers. En er bevindt zich waterdamp in de
dampkring.
Oppervlaktewater bevindt zich deels in natuurlijke wateren, denk aan oceanen,
zeeën, fjorden, meren, plassen, vennen, poelen en rivieren.
Maar oppervlaktewater bevindt zich ook deels in kunstmatige wateren, zoals
stuwmeren, kanalen, vijvers, grachten en sloten.



Plaattektoniek


Opbouw aarde
De aarde is, van binnen naar buiten, opgebouwd uit:
- de binnenkern
- de buitenkern
- de mantel
- de aardkorst


Aardbeving

Een aardbeving verspreidt zich doorgaans in een cirkelvorm. Het midden van die
cirkel wordt aangeduid met epicentrum. In het epicentrum zijn de schokken het
grootst en vaak vind je rond het epicentrum de meeste verwoestingen. Het
epicentrum ligt recht boven het hypocentrum. Het hypocentrum is de plaats
onder de aardkorst waar de aardbeving ontstaat.




Nederlandse economie

, Nederland is een klein, welvarend land met een open economie, dat wil zeggen
dat Nederland veel handelt met het buitenland.
Het tegenovergestelde van een open economie is een gesloten economie. Een
land met een gesloten economie maakt veel goederen en diensten zelf en hoeft
weinig producten te importeren.
Dat Nederland een open economie heeft, heeft voor een belangrijk deel te maken
met de ligging van Nederland. De ligging maakt het onmogelijk om alle
producten zelf te produceren en dus moeten producten geïmporteerd worden,
maar de ligging is er ook de oorzaak van dat Nederland (met Duitsland) het
beste transportland van Europa is.
Bij een transportland hoort een goede infrastructuur: de autowegen,
spoorwegen en kanalen zijn dan ook heel goed ontwikkeld. En met Schiphol en
de Rotterdamse haven heeft Nederland twee internationale mainports
(transportknooppunten).



Soorten regen


Er worden drie soorten regen onderscheiden: stijgingsregen, stuwingsregen en
frontale regens.
Stijgingsregen
Door opwarming van het aardoppervlak door de zon zal ook de lucht erboven
opwarmen. Warme lucht wil opstijgen. Tijdens het opstijgen koelt de lucht weer
af. Door de afkoeling condenseert de waterdamp in de lucht en als de druppels
groot genoeg zijn, gaat het regenen.
Stijgingsregen komt vooral voor in warme gebieden, bijvoorbeeld bij de evenaar.
Vandaar dat je daar tropische regenwouden aantreft.
Stuwingsregen
Als lucht door de wind tegen een berg aanbotst, wordt de lucht omhoog gestuwd.
De lucht koelt dan af, waardoor er regen kan ontstaan. Stuwingsregen komt voor
in de bergen.
Frontale regens
Op plekken waar warme en koude lucht elkaar tegenkomen kunnen frontale
regens ontstaan. Deze regens komen veel voor in West-Europa: warme lucht uit
het zuiden trekt naar het noorden en botst tegen de koude lucht. Het front ligt
op het punt waar de warme en koude lucht elkaar raken. De koude lucht is zwaar
en dwingt de warme lucht om op te stijgen en er zal regen ontstaan.



Tornado


Een wervelwind met zeer grote windsnelheden en een diameter van tientallen
meters tot een kilometer, noem je een tornado. Een tornado is pas echt een