Why zebras don’t get ulcers
Robert M. Sapolsky
Hoofdstuk 1: Why don’t zebras get ulcers?
- Acute fysieke crisissen vereisen onmiddellijke fysiologische adaptatie. Je
lichaamsreacties zijn zeer goed ingesteld voor handelen in dit soort situaties. Je
lichaam kan ook te maken krijgen met chronische fysieke uitdagingen, zoals een te
kort aan eten. Een andere manier om van slag te raken is via psychologische en
sociale verstoring.
- Stress is een korte termijn crisis, het is een ramp wanneer dit chronisch aanhoudt.
- Stress gerelateerde ziekte komen voort uit het feit dat we vaak een fysiologisch
systeem activeren die ontstaan is voor acute fysieke noodgevallen, maar wij
activeren dit systeem voor psychologische stress.
- Homeostase: Het lichaam heeft een ideaal niveau voor zuurstof, temperatuur
enzovoort.
- Homeostatisch balans: De staat waarin alle fysiologische maten op hun optimaal
niveau worden behouden
- Stressor: Alles wat je uit je homeostatisch balans kan brengen
- Stressreactie: Wat je lichaam doet om dit balans te herstellen
- Een stressor kan ook een anticipatie zijn van een gebeurtenis die voor stress kan
zorgen. We kunnen dingen aan zien komen, gebaseerd op een anticipatie, en
hiermee een stressrespons activeren net alsof de situatie werkelijke is voorgekomen.
- Wanneer we het stressrespons activeren voor angst uit gevaar en het vindt werkelijk
plaats dan zorgt dit ervoor dat we onze verdedigingstactiek op tijd gemobiliseerd is
en we klaar zijn om met de stressor om te kunnen gaan en we onszelf kunnen
beschermen. Maar wanneer we de stressrespons voor geen goede reden activeren,
of voor iets waar we niks aan kunnen doen, noemen we deze actie “angst”,
“neurotisch” of “paranoia”.
- Dus stressrespons kan gemobiliseerd worden niet alleen als reactie op fysieke en
fysiologische benaderingen maar ook als verwachting hiervan. Het fysiologische
systeem kan dus geactiveerd worden niet alleen via fysiologische rampen maar ook
door hieraan te denken.
Seyle:
- Het lichaam heeft overeenkomende reacties (stressrespons) op vele verschillende
stressoren
- Wanneer een stressor te lang aanwezig is, kan deze je ziek maken
Homeostase en allostase
Het idee van homeostase, in twee ideeën
- Er is een optimaal niveau, getal, aantal voor elke maat in je lichaam. Wat ideaal is
onder basiscondities is anders dan tijdens stress, wat centraal staat bij allostase
- Je kan een ideaal punt bereiken door lokale regulatiemechanisme, terwijl allostase
herkent dat elke setpoint gereguleerd kan worden op verschillende manieren, elke
met zijn eigen consequenties.
Voorbeeld:
- Stel er is een water te kort in je lichaam
, - Homeostatische oplossing: De nieren moeten dit oplossen, ze produceren minder
urine voor water conservatie
- Allostatische oplossing: De hersenen werken dit uit, zendt een signaal om water
terug te halen uit verschillende delen in het lichaam waar water snel verdampt,
maakt je dorstig
- Homeostase gaat over het probleem ter plekke oplossen.
- Bij allostase gaat het over door de hersenen aangestuurde lichaamsveranderingen,
die ook je gedragen kunnen laten veranderen.
- Je lichaam kan ook allostatische veranderingen maken door anticipatie van
veranderingen die zorgen voor verandering in je balans. We activeren dan een
stressrespons op basis van een anticipatie van een uitdaging, deze zijn geheel
psychologisch of sociaal.
Wat je lichaam doet om zich aan een acute stressor aan te passen
- Een stressor wordt gedefinieerd als alles wat je allostatische balans kan verstoren en
je stressreactie is een poging van je lichaam om deze te herstellen. En buiten om
welke stressor het gaat, activeer je dezelfde stressrespons.
- Een van de kenmerken van de stressreactie is een de snelle mobilisatie van energie
uit opslag punten in je lichaam en de inhibitie van verdere opslag.
- Wanneer je lichaam al zijn opgeslagen glucose heeft gemobiliseerd, moeten deze
afgegeven worden op de plekken waar ze hard nodig zijn, zo snel mogelijk.
- Hartslag, bloeddruk en ademhaling verhogen, het transport van voedingsstoffen en
zuurstof versneld.
- Tijdens stress wordt de spijsvertering geremd, er is niet genoeg tijd om te profiteren
van de energie na het langzame verteringsproces.
- Hetzelfde geld voor groei en reproductie, beide zijn energie verbruikende processen,
met voordellen die op dit moment niet.
- Tijdens stress, wordt groei en weefselherstel verminderd, seksuele drift wordt
geremd bij beide geslachten; vrouwen hebben minder kans op ovulatie en om
zwanger te worden, mannen krijgen erectieproblemen en scheiden minder
testosteron af.
- Ook het immuunsysteem, welke vecht tegen ziekte, wordt geremd.
- Je lichaam zorgt er zo voor dat je de energie die je hebt slimmer gebruikt. Hierdoor
kan ook onze perceptie van pijn bot worden.
- Er komen ook verschuivingen in cognitieve en zintuiglijke vaardigheden; geheugen
wordt verbeterd en zintuigen worden scherper
- Energie wordt gemobiliseerd en opgegeven op plekken waar dit het meest nodig is,
pijn wordt vaag, zintuigen worden scherp
- De stressrespons kan gevaarlijker worden en meer schade bezorgen dan de stressor
zelf, vooral wanneer de stress puur psychologisch is
- Wanneer je constant energie mobiliseert uit je opgeslagen energie voorraad, heeft je
lichaam geen kans om deze aan te kunnen vullen. Je wordt sneller vermoeid en het
risico op het ontwikkelen van diabetes verhoogd
- Bij kinderen kan stress zorgen voor een endocriene groeiziekte, zoals
stressdwerggroei
- Bij volwassen kan het herstel van botten en weefsel verstoord worden door stress
, - Door de stresshormonen bij vrouwen zorgen voor verstoring van de
menstruatiecyclus, bij mannen daalt het testosteron gehalte, en beide verliezen
interesse in seksueel gedrag
- Wanneer je het immuunsysteem te lang en te vaak onderdrukt, heb je grote kans
slachtoffer te worden van een infectieziekte, je hebt minder kracht om tegen deze
infecties te vechten
- Het is moeilijk om een groot probleem in het lichaam op te lossen zonder iets anders
uit balans te schoppen
- Je kunt dus een deel van de onbalans veroorzaakt door stress herstellen door enorme
niveaus van verschillende stress hormonen, maar zulke grote aantallen van deze
hormonen kunnen zorgen voor een verstoring van andere onderdelen van het proces
- Stress gerelateerde ziekte kunnen ontstaan doordat het stressrespons te langzaam
wordt uitgeschakeld of doordat de verschillende componenten op verschillende
snelheden wordt uitgeschakeld
- Wanneer een van de hormonen van de stressrespons terug keert naar normaal, en
de ander hormoon nog als een malle wordt uitgescheiden kan dit zorgen voor
problemen
Twee lijnen van het boek:
- Wanneer je moet stressen als een normaal dier, doordat je te maken krijgt met een
acute fysieke uitdaging, en je niet je stressrespons aan krijg, krijg je grote problemen
Bijvoorbeeld:
o Addisons’s disease: Je bent niet in staat om een soort van de stresshormonen
uit te scheiden, mensen met Addisons’s disease vallen in een Addisonian crisis
tijdens een major stressor, waarbij hun bloeddruk daalt, ze niet hun circulatie
aan de gang kunnen houden en een shock krijgen
o Shy-Drager syndroom: Je bent niet in staat om een tweede soort van de
stresshormonen uit te scheiden, mensen met Shy-Drager syndroom kunnen
amper op staan laat staan weg rennen, het veroorzaakt een daling in
bloeddruk, trillen van de spieren en duizeligheid
- Deze twee ziektes zijn catastrofale mislukking van het aan zetten van de
stressrespons terwijl je deze nodig hebt tijdens fysieke uitdagingen
- De andere is dat je herhaaldelijk je stressrespons aan zet, of dat je deze niet kunt
uitschakelen aan het eind van de stressor, de stressrespons zal uiteindelijk zorgen
voor schade
- Chronische of herhaaldelijke stressreacties kunnen je potentieel ziek maken of de
risico op ziekte vergroten
- Het is nooit dat stress je ziek maakt, of zelfs het risico op ziekte vergroot, stress maar
het risico groter om ziekte te verkrijgen die je ziek maken, of wanneer je al een ziekte
hebt maakt stress het risico groter dat je immuunsysteem hierdoor overweldigd
wordt
Hoofdstuk 2: Glands, gooseflesh, and hormones
- Het vrijwillige zenuwsysteem is bewust, jij bepaald dat je een spier wil bewegen en
het gebeurt
- Het autonomen zenuwsysteem: De set van zenuw projecties naar plekken zoals
zweetklieren dragen signalen die relatief onvrijwillig zijn en automatisch
- Een helft van dit systeem wordt geactiveerd tijdens stress en de ander onderdrukt
Robert M. Sapolsky
Hoofdstuk 1: Why don’t zebras get ulcers?
- Acute fysieke crisissen vereisen onmiddellijke fysiologische adaptatie. Je
lichaamsreacties zijn zeer goed ingesteld voor handelen in dit soort situaties. Je
lichaam kan ook te maken krijgen met chronische fysieke uitdagingen, zoals een te
kort aan eten. Een andere manier om van slag te raken is via psychologische en
sociale verstoring.
- Stress is een korte termijn crisis, het is een ramp wanneer dit chronisch aanhoudt.
- Stress gerelateerde ziekte komen voort uit het feit dat we vaak een fysiologisch
systeem activeren die ontstaan is voor acute fysieke noodgevallen, maar wij
activeren dit systeem voor psychologische stress.
- Homeostase: Het lichaam heeft een ideaal niveau voor zuurstof, temperatuur
enzovoort.
- Homeostatisch balans: De staat waarin alle fysiologische maten op hun optimaal
niveau worden behouden
- Stressor: Alles wat je uit je homeostatisch balans kan brengen
- Stressreactie: Wat je lichaam doet om dit balans te herstellen
- Een stressor kan ook een anticipatie zijn van een gebeurtenis die voor stress kan
zorgen. We kunnen dingen aan zien komen, gebaseerd op een anticipatie, en
hiermee een stressrespons activeren net alsof de situatie werkelijke is voorgekomen.
- Wanneer we het stressrespons activeren voor angst uit gevaar en het vindt werkelijk
plaats dan zorgt dit ervoor dat we onze verdedigingstactiek op tijd gemobiliseerd is
en we klaar zijn om met de stressor om te kunnen gaan en we onszelf kunnen
beschermen. Maar wanneer we de stressrespons voor geen goede reden activeren,
of voor iets waar we niks aan kunnen doen, noemen we deze actie “angst”,
“neurotisch” of “paranoia”.
- Dus stressrespons kan gemobiliseerd worden niet alleen als reactie op fysieke en
fysiologische benaderingen maar ook als verwachting hiervan. Het fysiologische
systeem kan dus geactiveerd worden niet alleen via fysiologische rampen maar ook
door hieraan te denken.
Seyle:
- Het lichaam heeft overeenkomende reacties (stressrespons) op vele verschillende
stressoren
- Wanneer een stressor te lang aanwezig is, kan deze je ziek maken
Homeostase en allostase
Het idee van homeostase, in twee ideeën
- Er is een optimaal niveau, getal, aantal voor elke maat in je lichaam. Wat ideaal is
onder basiscondities is anders dan tijdens stress, wat centraal staat bij allostase
- Je kan een ideaal punt bereiken door lokale regulatiemechanisme, terwijl allostase
herkent dat elke setpoint gereguleerd kan worden op verschillende manieren, elke
met zijn eigen consequenties.
Voorbeeld:
- Stel er is een water te kort in je lichaam
, - Homeostatische oplossing: De nieren moeten dit oplossen, ze produceren minder
urine voor water conservatie
- Allostatische oplossing: De hersenen werken dit uit, zendt een signaal om water
terug te halen uit verschillende delen in het lichaam waar water snel verdampt,
maakt je dorstig
- Homeostase gaat over het probleem ter plekke oplossen.
- Bij allostase gaat het over door de hersenen aangestuurde lichaamsveranderingen,
die ook je gedragen kunnen laten veranderen.
- Je lichaam kan ook allostatische veranderingen maken door anticipatie van
veranderingen die zorgen voor verandering in je balans. We activeren dan een
stressrespons op basis van een anticipatie van een uitdaging, deze zijn geheel
psychologisch of sociaal.
Wat je lichaam doet om zich aan een acute stressor aan te passen
- Een stressor wordt gedefinieerd als alles wat je allostatische balans kan verstoren en
je stressreactie is een poging van je lichaam om deze te herstellen. En buiten om
welke stressor het gaat, activeer je dezelfde stressrespons.
- Een van de kenmerken van de stressreactie is een de snelle mobilisatie van energie
uit opslag punten in je lichaam en de inhibitie van verdere opslag.
- Wanneer je lichaam al zijn opgeslagen glucose heeft gemobiliseerd, moeten deze
afgegeven worden op de plekken waar ze hard nodig zijn, zo snel mogelijk.
- Hartslag, bloeddruk en ademhaling verhogen, het transport van voedingsstoffen en
zuurstof versneld.
- Tijdens stress wordt de spijsvertering geremd, er is niet genoeg tijd om te profiteren
van de energie na het langzame verteringsproces.
- Hetzelfde geld voor groei en reproductie, beide zijn energie verbruikende processen,
met voordellen die op dit moment niet.
- Tijdens stress, wordt groei en weefselherstel verminderd, seksuele drift wordt
geremd bij beide geslachten; vrouwen hebben minder kans op ovulatie en om
zwanger te worden, mannen krijgen erectieproblemen en scheiden minder
testosteron af.
- Ook het immuunsysteem, welke vecht tegen ziekte, wordt geremd.
- Je lichaam zorgt er zo voor dat je de energie die je hebt slimmer gebruikt. Hierdoor
kan ook onze perceptie van pijn bot worden.
- Er komen ook verschuivingen in cognitieve en zintuiglijke vaardigheden; geheugen
wordt verbeterd en zintuigen worden scherper
- Energie wordt gemobiliseerd en opgegeven op plekken waar dit het meest nodig is,
pijn wordt vaag, zintuigen worden scherp
- De stressrespons kan gevaarlijker worden en meer schade bezorgen dan de stressor
zelf, vooral wanneer de stress puur psychologisch is
- Wanneer je constant energie mobiliseert uit je opgeslagen energie voorraad, heeft je
lichaam geen kans om deze aan te kunnen vullen. Je wordt sneller vermoeid en het
risico op het ontwikkelen van diabetes verhoogd
- Bij kinderen kan stress zorgen voor een endocriene groeiziekte, zoals
stressdwerggroei
- Bij volwassen kan het herstel van botten en weefsel verstoord worden door stress
, - Door de stresshormonen bij vrouwen zorgen voor verstoring van de
menstruatiecyclus, bij mannen daalt het testosteron gehalte, en beide verliezen
interesse in seksueel gedrag
- Wanneer je het immuunsysteem te lang en te vaak onderdrukt, heb je grote kans
slachtoffer te worden van een infectieziekte, je hebt minder kracht om tegen deze
infecties te vechten
- Het is moeilijk om een groot probleem in het lichaam op te lossen zonder iets anders
uit balans te schoppen
- Je kunt dus een deel van de onbalans veroorzaakt door stress herstellen door enorme
niveaus van verschillende stress hormonen, maar zulke grote aantallen van deze
hormonen kunnen zorgen voor een verstoring van andere onderdelen van het proces
- Stress gerelateerde ziekte kunnen ontstaan doordat het stressrespons te langzaam
wordt uitgeschakeld of doordat de verschillende componenten op verschillende
snelheden wordt uitgeschakeld
- Wanneer een van de hormonen van de stressrespons terug keert naar normaal, en
de ander hormoon nog als een malle wordt uitgescheiden kan dit zorgen voor
problemen
Twee lijnen van het boek:
- Wanneer je moet stressen als een normaal dier, doordat je te maken krijgt met een
acute fysieke uitdaging, en je niet je stressrespons aan krijg, krijg je grote problemen
Bijvoorbeeld:
o Addisons’s disease: Je bent niet in staat om een soort van de stresshormonen
uit te scheiden, mensen met Addisons’s disease vallen in een Addisonian crisis
tijdens een major stressor, waarbij hun bloeddruk daalt, ze niet hun circulatie
aan de gang kunnen houden en een shock krijgen
o Shy-Drager syndroom: Je bent niet in staat om een tweede soort van de
stresshormonen uit te scheiden, mensen met Shy-Drager syndroom kunnen
amper op staan laat staan weg rennen, het veroorzaakt een daling in
bloeddruk, trillen van de spieren en duizeligheid
- Deze twee ziektes zijn catastrofale mislukking van het aan zetten van de
stressrespons terwijl je deze nodig hebt tijdens fysieke uitdagingen
- De andere is dat je herhaaldelijk je stressrespons aan zet, of dat je deze niet kunt
uitschakelen aan het eind van de stressor, de stressrespons zal uiteindelijk zorgen
voor schade
- Chronische of herhaaldelijke stressreacties kunnen je potentieel ziek maken of de
risico op ziekte vergroten
- Het is nooit dat stress je ziek maakt, of zelfs het risico op ziekte vergroot, stress maar
het risico groter om ziekte te verkrijgen die je ziek maken, of wanneer je al een ziekte
hebt maakt stress het risico groter dat je immuunsysteem hierdoor overweldigd
wordt
Hoofdstuk 2: Glands, gooseflesh, and hormones
- Het vrijwillige zenuwsysteem is bewust, jij bepaald dat je een spier wil bewegen en
het gebeurt
- Het autonomen zenuwsysteem: De set van zenuw projecties naar plekken zoals
zweetklieren dragen signalen die relatief onvrijwillig zijn en automatisch
- Een helft van dit systeem wordt geactiveerd tijdens stress en de ander onderdrukt
