Neuropsychologie
PABA3021
Studiejaar 2025-2026
Boek: Fundamentals of Human Neuropsychology (8th edition, 9781319383503)
Inhoud
1: The development of Neuropsychology ........................................................................... 2
2: Research on the origins of human brain and behaviour ............................................... 6
3: Nervous system organization........................................................................................... 8
4: Structure and electric activity of neurons .....................................................................11
5: Communication between neurons .................................................................................13
8: Organization of sensory systems ..................................................................................14
9: Organization of motor systems ......................................................................................16
11: Cerebral asymmetry* .....................................................................................................18
12: Individual differences in Cerebral Organization*........................................................19
13: Occipital lobes and networks .......................................................................................20
14: Parietal lobes and networks .........................................................................................21
15: Temporal lobes and networks ......................................................................................23
16: Frontal lobes and networks ..........................................................................................25
17: Cortical networks and disconnection syndromes* ....................................................26
18: Learning and memory ...................................................................................................28
19: Language* ......................................................................................................................29
20: Emotion and the social brain........................................................................................30
22: Attention and consciousness.......................................................................................31
College Bijbehorende hoofdstukken
1 1 tot en met 5
2 1 tot en met 5
3 8, 13
4 9, 14
5 15, 16, 17*
6 18, 19*
7 20, 22
8 (responsie) 11*, 12*, 17*
Hoofdstukken met een * worden alleen oppervlakkig bevraagd
,1: The development of Neuropsychology
Neuropsychologie wordt beïnvloed door 2 belangrijke theorieën:
1. Brain theory: je brein bepaalt je gedrag
2. Neuron theory: je neuronen zijn de bron van al je functies
Je brein bestaat uit twee hemisferen. Het ontstaat uit de neurale tube, die is gevuld met
cerebrospinale vloeistof. Delen van je neurale tube zetten uit en vormen uiteindelijk je brein
en je ruggenmerg. In de eerste instantie ziet dat er zo uit:
Na enige ontwikkeling volgt onderstaand plaatje:
Deze plaatjes heb ik zelf uit een YouTube video 1gehaald omdat ik het boek niet helemaal
duidelijk vond.
1
https://www.youtube.com/watch?v=Tp25wrm-AoA
2
, Uit deze neurale buis vormt uiteindelijk je hele
brein, de structuren die gevormd zijn, zijn nog
terug te vinden.
De buitenste laag van je brein heet de cortex. Dit
is Latijn voor schors. De vouwen van je brein
noemen we gyri (Grieks voor cirkel) en de dalen
die ontstaan door de vouwen heten sulci (Grieks
voor geul). Sommige sulci hebben een eigen
naam, zoals:
- Longitudinal fissure: de scheiding tussen
de twee hemisferen
- Lateral fissure: deze splitst de
hemisferen weer doormidden
Het corpus callosum is de verbinder van de hemisferen, het werkt als een soort
informatiebrug.
In totaal zijn er vier kwabben te identificeren in je brein:
- Temporaalkwab (ligt rondom je oor)
- Frontaalkwab (ligt vooraan je brein)
- Pariëtaalkwab (ligt boven op de temporaalkwab)
- Occipitaalkwab (ligt bij je achterhoofd)
Deze kwabben worden in latere hoofdstukken in meer detail besproken.
Je cerebrale cortex bestaat voornamelijk uit je voorbrein, dit refereert naar het voorste stuk
van je neurale buis. De rest van de neurale buis vormt uiteindelijk je hersenstam en je
ruggenmerg. In de baarmoeder vormt je ruggenmerg als eerst, dat zie je ook in de
afbeeldingen. Daarna volgt je hersenstam en uiteindelijk de rest van je brein.
Je brein en je ruggenmerg vormen samen het centrale zenuwstelsel. Dit is verbonden met
de rest van je lichaam via zenuwvezels. Deze vezels vormen weer je perifere zenuwstelsel.
Een opmerkelijk verschil tussen deze systemen is dat schade aan je perifere zenuwstelsel
hersteld kan worden, bij je centrale zenuwstelsel is dit niet mogelijk.
Je perifere zenuwstelsel is onder te verdelen in je autonome en je somatische zenuwstelsel.
Je autonome zenuwstelsel reageert op prikkels van binnen je lijf, je somatische zenuwstelsel
reageert op prikkels van je omgeving. Binnen het perifere zenuwstelsel zijn ook sensorische
en motorische paden. Het somatische zenuwstelsel heeft een sensorisch pad om een beeld
te kunnen vormen van de werkelijkheid. Binnen dit pad liggen je zintuigen (zicht, gehoor,
smaak, reuk en tast). Het motorische pad van het somatische zenuwstelsel regelt je
bewegingen. In het autonome zenuwstelsel houdt het sensorische pad de functies van je
organen in de gaten. Het motorische pad regelt de spieren van je organen, bijvoorbeeld het
kloppen van je hart.
Je hemisferen regelen grotendeels de tegenovergestelde kant van je lichaam. Dus, je
linkerhemisfeer gaat vooral over de rechterkant van je lichaam en andersom.
3
, In de neuropsychologie zijn drie klassieke theorieën te onderscheiden over de relatie van
brein en gedrag.
Het mentalisme – Aristoteles
Aristoteles stelde dat ons gedrag voorkomt uit een non-materiele psyche die los staat van
ons lichaam. Hij stelde dat deze psyche werkt vanuit ons hart om acties aan te sturen
Het dualisme – Descartes
Descartes accepteerde het idee van een ‘mind’ of ‘psyche’ maar zag dat het fysieke brein
ook een rol speelde in gedrag. Hij zag het lichaam als een machine, je ‘mind’ bepaalt hoe
deze mag bewegen. Volgens Descartes lag je ‘mind’ in het fysieke brein, in de pijnappelklier
(pineal gland). De cortex zag hij alleen als een beschermlaag.
Het zien van je brein en je lijf als los van elkaar, maar met de mogelijkheid tot interactie,
noemen we het dualisme. Hier komt ook het mind-body probleem vandaan. Hoe kan je
‘mind’, die immaterieel is, je fysieke spieren aansturen?
Het materialisme – Darwin
Volgens het materialisme wordt je gedrag aangestuurd door je zenuwstelsel. Darwin zag dit
als een onderdeel van natuurlijke selectie. Het zenuwstelsel komt voor in meerdere
diersoorten op ongeveer dezelfde wijze. Zijn redenatie hierbij is dat het zenuwstelsel dus
gedrag aanstuurt en dat het dan helpt met overleven.
Mendel voegt daar aan toe dat je omgeving ook bepalend kan zijn voor je ontwikkeling. Hij
zag dat erwten het niet in elke omgeving even goed deden en dat je dus de groei kon
beïnvloeden door de juiste grond te zoeken. De studie van de invloed van omgeving op
gedrag noemen we epigenetica.
Adapteren en leren van je omgeving zorgen voor nieuwe paden in je brein. Het
veranderbare van je brein wordt neuroplasticiteit genoemd.
Tegenwoordig worden termen als mind en bewustzijn gebruikt om te verwijzen naar functies
in je brein.
In de 18e eeuw werden theorieën ontwikkeld over de lokalisatie van functies in je brein. Eerst
werd dit gedaan op uiterlijke kenmerken. Er werd gedacht dat grote ogen een teken waren
van een beter geheugen, je brein zou dan op die plek meer ruimte innemen. Het vaststellen
van de locatie van functies in je brein op basis van de buitenkant van je schedel noemen we
frenologie.
Cranioscopie is het maken van een scan van de hersenen naar bepaalde functies en
eigenschappen.
Lateralized/gelateraliseerd = gelokaliseerd in 1 kant van je hersenen
In de 18e en 19e eeuw kwam informatie over de lokalisatie van functies met name uit
patiënten met breinschade. Er waren bijvoorbeeld een aantal patiënten met breinschade aan
hun frontaalkwab die last van spraakproblemen hadden. Hierbij werd dan beredeneerd dat
de taalfunctie in de frontaalkwab moest liggen.
Een belangrijk paper rondom dit thema komt van Paul Broca. Hij identificeerde belangrijke
gebieden rondom taal en daarom is het gebied van Broca naar hem genoemd. In dit gebied
4
PABA3021
Studiejaar 2025-2026
Boek: Fundamentals of Human Neuropsychology (8th edition, 9781319383503)
Inhoud
1: The development of Neuropsychology ........................................................................... 2
2: Research on the origins of human brain and behaviour ............................................... 6
3: Nervous system organization........................................................................................... 8
4: Structure and electric activity of neurons .....................................................................11
5: Communication between neurons .................................................................................13
8: Organization of sensory systems ..................................................................................14
9: Organization of motor systems ......................................................................................16
11: Cerebral asymmetry* .....................................................................................................18
12: Individual differences in Cerebral Organization*........................................................19
13: Occipital lobes and networks .......................................................................................20
14: Parietal lobes and networks .........................................................................................21
15: Temporal lobes and networks ......................................................................................23
16: Frontal lobes and networks ..........................................................................................25
17: Cortical networks and disconnection syndromes* ....................................................26
18: Learning and memory ...................................................................................................28
19: Language* ......................................................................................................................29
20: Emotion and the social brain........................................................................................30
22: Attention and consciousness.......................................................................................31
College Bijbehorende hoofdstukken
1 1 tot en met 5
2 1 tot en met 5
3 8, 13
4 9, 14
5 15, 16, 17*
6 18, 19*
7 20, 22
8 (responsie) 11*, 12*, 17*
Hoofdstukken met een * worden alleen oppervlakkig bevraagd
,1: The development of Neuropsychology
Neuropsychologie wordt beïnvloed door 2 belangrijke theorieën:
1. Brain theory: je brein bepaalt je gedrag
2. Neuron theory: je neuronen zijn de bron van al je functies
Je brein bestaat uit twee hemisferen. Het ontstaat uit de neurale tube, die is gevuld met
cerebrospinale vloeistof. Delen van je neurale tube zetten uit en vormen uiteindelijk je brein
en je ruggenmerg. In de eerste instantie ziet dat er zo uit:
Na enige ontwikkeling volgt onderstaand plaatje:
Deze plaatjes heb ik zelf uit een YouTube video 1gehaald omdat ik het boek niet helemaal
duidelijk vond.
1
https://www.youtube.com/watch?v=Tp25wrm-AoA
2
, Uit deze neurale buis vormt uiteindelijk je hele
brein, de structuren die gevormd zijn, zijn nog
terug te vinden.
De buitenste laag van je brein heet de cortex. Dit
is Latijn voor schors. De vouwen van je brein
noemen we gyri (Grieks voor cirkel) en de dalen
die ontstaan door de vouwen heten sulci (Grieks
voor geul). Sommige sulci hebben een eigen
naam, zoals:
- Longitudinal fissure: de scheiding tussen
de twee hemisferen
- Lateral fissure: deze splitst de
hemisferen weer doormidden
Het corpus callosum is de verbinder van de hemisferen, het werkt als een soort
informatiebrug.
In totaal zijn er vier kwabben te identificeren in je brein:
- Temporaalkwab (ligt rondom je oor)
- Frontaalkwab (ligt vooraan je brein)
- Pariëtaalkwab (ligt boven op de temporaalkwab)
- Occipitaalkwab (ligt bij je achterhoofd)
Deze kwabben worden in latere hoofdstukken in meer detail besproken.
Je cerebrale cortex bestaat voornamelijk uit je voorbrein, dit refereert naar het voorste stuk
van je neurale buis. De rest van de neurale buis vormt uiteindelijk je hersenstam en je
ruggenmerg. In de baarmoeder vormt je ruggenmerg als eerst, dat zie je ook in de
afbeeldingen. Daarna volgt je hersenstam en uiteindelijk de rest van je brein.
Je brein en je ruggenmerg vormen samen het centrale zenuwstelsel. Dit is verbonden met
de rest van je lichaam via zenuwvezels. Deze vezels vormen weer je perifere zenuwstelsel.
Een opmerkelijk verschil tussen deze systemen is dat schade aan je perifere zenuwstelsel
hersteld kan worden, bij je centrale zenuwstelsel is dit niet mogelijk.
Je perifere zenuwstelsel is onder te verdelen in je autonome en je somatische zenuwstelsel.
Je autonome zenuwstelsel reageert op prikkels van binnen je lijf, je somatische zenuwstelsel
reageert op prikkels van je omgeving. Binnen het perifere zenuwstelsel zijn ook sensorische
en motorische paden. Het somatische zenuwstelsel heeft een sensorisch pad om een beeld
te kunnen vormen van de werkelijkheid. Binnen dit pad liggen je zintuigen (zicht, gehoor,
smaak, reuk en tast). Het motorische pad van het somatische zenuwstelsel regelt je
bewegingen. In het autonome zenuwstelsel houdt het sensorische pad de functies van je
organen in de gaten. Het motorische pad regelt de spieren van je organen, bijvoorbeeld het
kloppen van je hart.
Je hemisferen regelen grotendeels de tegenovergestelde kant van je lichaam. Dus, je
linkerhemisfeer gaat vooral over de rechterkant van je lichaam en andersom.
3
, In de neuropsychologie zijn drie klassieke theorieën te onderscheiden over de relatie van
brein en gedrag.
Het mentalisme – Aristoteles
Aristoteles stelde dat ons gedrag voorkomt uit een non-materiele psyche die los staat van
ons lichaam. Hij stelde dat deze psyche werkt vanuit ons hart om acties aan te sturen
Het dualisme – Descartes
Descartes accepteerde het idee van een ‘mind’ of ‘psyche’ maar zag dat het fysieke brein
ook een rol speelde in gedrag. Hij zag het lichaam als een machine, je ‘mind’ bepaalt hoe
deze mag bewegen. Volgens Descartes lag je ‘mind’ in het fysieke brein, in de pijnappelklier
(pineal gland). De cortex zag hij alleen als een beschermlaag.
Het zien van je brein en je lijf als los van elkaar, maar met de mogelijkheid tot interactie,
noemen we het dualisme. Hier komt ook het mind-body probleem vandaan. Hoe kan je
‘mind’, die immaterieel is, je fysieke spieren aansturen?
Het materialisme – Darwin
Volgens het materialisme wordt je gedrag aangestuurd door je zenuwstelsel. Darwin zag dit
als een onderdeel van natuurlijke selectie. Het zenuwstelsel komt voor in meerdere
diersoorten op ongeveer dezelfde wijze. Zijn redenatie hierbij is dat het zenuwstelsel dus
gedrag aanstuurt en dat het dan helpt met overleven.
Mendel voegt daar aan toe dat je omgeving ook bepalend kan zijn voor je ontwikkeling. Hij
zag dat erwten het niet in elke omgeving even goed deden en dat je dus de groei kon
beïnvloeden door de juiste grond te zoeken. De studie van de invloed van omgeving op
gedrag noemen we epigenetica.
Adapteren en leren van je omgeving zorgen voor nieuwe paden in je brein. Het
veranderbare van je brein wordt neuroplasticiteit genoemd.
Tegenwoordig worden termen als mind en bewustzijn gebruikt om te verwijzen naar functies
in je brein.
In de 18e eeuw werden theorieën ontwikkeld over de lokalisatie van functies in je brein. Eerst
werd dit gedaan op uiterlijke kenmerken. Er werd gedacht dat grote ogen een teken waren
van een beter geheugen, je brein zou dan op die plek meer ruimte innemen. Het vaststellen
van de locatie van functies in je brein op basis van de buitenkant van je schedel noemen we
frenologie.
Cranioscopie is het maken van een scan van de hersenen naar bepaalde functies en
eigenschappen.
Lateralized/gelateraliseerd = gelokaliseerd in 1 kant van je hersenen
In de 18e en 19e eeuw kwam informatie over de lokalisatie van functies met name uit
patiënten met breinschade. Er waren bijvoorbeeld een aantal patiënten met breinschade aan
hun frontaalkwab die last van spraakproblemen hadden. Hierbij werd dan beredeneerd dat
de taalfunctie in de frontaalkwab moest liggen.
Een belangrijk paper rondom dit thema komt van Paul Broca. Hij identificeerde belangrijke
gebieden rondom taal en daarom is het gebied van Broca naar hem genoemd. In dit gebied
4
