Hoorcolleges reflectie op
gezondheidswetenschappen (filosofie)
Algemene Filosofie & Wetenschapsfilosofie
1. Wat is het centrale verschil tussen epistemologie en ontologie?
• Antwoord: Epistemologie is de kennisleer (hoe kennen we de wereld?), terwijl ontologie
de zijnde leer is (wat bestaat er?).
2. Noem de vier belangrijkste paradigma's in de wetenschapsfilosofie in chronologische
volgorde.
• Antwoord: Inductivisme, falsificationisme (van Popper), paradigma-theorie (van Kuhn)
en anarchisme (van Feyerabend).
3. Wat is het probleem van inductie volgens David Hume?
• Antwoord: We kunnen nooit met absolute zekerheid weten dat de toekomst op het
verleden zal lijken. Herhaalde observaties leiden niet logisch tot een universele wet.
4. Wat is het verschil tussen verificatie en falsificatie?
• Antwoord: Verificatie probeert een stelling te bewijzen door bevestigende voorbeelden
te zoeken. Falsificatie probeert een stelling te weerleggen door één weerleggend
tegenvoorbeeld te zoeken.
5. Wat is een "paradigma" volgens Thomas Kuhn?
• Antwoord: Een paradigma is een samenhangend stelsel van theorieën, methoden en
aannames dat door een wetenschappelijke gemeenschap wordt gedeeld.
6. Wat gebeurt er tijdens een "wetenschappelijke revolutie" (Kuhn)?
• Antwoord: Het oude paradigma wordt vervangen door een nieuw, onvergelijkbaar
(incommensurabel) paradigma.
7. Wat is het "anything goes"-principe van Paul Feyerabend?
• Antwoord: Er zijn geen vaste methodologische regels in de wetenschap; elke methode is
toegestaan als deze maar tot vooruitgang leidt.
8. Wat is het onderscheid tussen context of discovery en context of justification?
, • Antwoord: De context of discovery gaat over hoe een theorie wordt ontdekt
(psychologie/sociologie). De context of justification gaat over hoe een theorie wordt
gerechtvaardigd met logica en bewijs (filosofie).
9. Wat is reductionisme in de wetenschap?
• Antwoord: Het verklaren van complexe fenomenen door ze te herleiden tot hun
eenvoudigste, fundamentele onderdelen (bijv. gedrag reduceren tot neurologie).
10. Wat is emergentie?
• Antwoord: Het idee dat gehelen eigenschappen hebben die niet herleid kunnen worden
tot de som der delen (bijv. bewustzijn emergent uit het brein).
Filosofie van de Geneeskunde & Gezondheidszorg
11. Wat is het verschil tussen de biomedische en het biopsychosociale model?
• Antwoord: Het biomedische model richt zich puur op biologische pathologie. Het
biopsychosociale model integreert biologische, psychologische en sociale factoren.
12. Wat is medicalisering? Geef een voorbeeld.
• Antwoord: Het proces waarbij levensfases, gedrag of problemen gedefinieerd worden
als medische aandoeningen. Voorbeeld: ADHD, overgang, rouw.
13. Wat is het "ziektebegrip" volgens Christopher Boorse?
• Antwoord: Een statistisch afwijkende biologische functie die de normale werking van
een organosme belemmert (naturalistisch/objectief ziektebegrip).
14. Wat is het "ziektebegrip" volgens Trudy Dehue? Geef een voorbeeld van haar kritiek.
• Antwoord: Dehue bekritiseert hoe gedrag steeds vaker wordt gemedicaliseerd en
gediagnosticeerd. Voorbeeld: de opkomst van "burn-out" als een individueel medisch
probleem in plaats van een maatschappelijk probleem.
15. Wat is het verschil tussen "disease" (ziekte) en "illness" (gevoel van ziek-zijn)?
• Antwoord: Disease is de objectieve, pathologische afwijking vastgesteld door een arts.
Illness is de subjectieve ervaring en beleving van de patiënt.
16. Wat is medical dominance (medische dominantie)?
• Antwoord: De dominante positie van artsen in de gezondheidszorg, waarbij zij de macht
hebben om te definiëren wat ziekte is en de behandeling te bepalen.
, 17. Wat is shared decision making (gedeelde besluitvorming)?
• Antwoord: Een samenwerkingsproces tussen patiënt en zorgverlener waarbij
gezamenlijk beslissingen worden genomen op basis van klinische evidence en
patiëntenvoorkeuren.
18. Wat is het doel van de geneeskunde volgens Aristoteles?
• Antwoord: Techne (kunst/ambacht) gericht op phronesis (praktische wijsheid) en het
bevorderen van gezondheid en welzijn, niet alleen het bestrijden van ziekte.
19. Wat is een iatrogene aandoening?
• Antwoord: Een aandoening die wordt veroorzaakt door medisch handelen (bijv. een
infectie in het ziekenhuis, bijwerkingen van medicatie).
20. Wat is het verschil tussen curatieve en preventieve geneeskunde?
• Antwoord: Curatief richt zich op genezen, preventief op het voorkomen van ziekte.
Kennis, Bewijs & Epidemiologie
21. Wat is Evidence-Based Medicine (EBM)?
• Antwoord: Het expliciet, oordeelkundig en consciëntieus gebruik van het huidige beste
bewijs bij het nemen van beslissingen over de zorg voor individuele patiënten.
22. Wat is de piramide van bewijskracht in EBM?
• Antwoord: Een hiërarchische ordening van onderzoeksdesigns, van sterkst
(systematische reviews & RCT's) naar zwakst (expert opinion).
23. Wat zijn de beperkingen van de EBM-piramide?
• Antwoord: Het is niet altijd toepasbaar (bijv. bij zeldzame ziekten), het negeert vaak
patiëntwaarden, en het kan klinische expertise ondermijnen.
24. Wat is een Randomized Controlled Trial (RCT) en waarom wordt het gezien als de gouden
standaard?
• Antwoord: Een experimenteel onderzoek waarbij proefpersonen at random worden
toegewezen aan een interventie- of controlegroep. Het minimaliseert bias.
25. Wat is het verschil tussen interne en externe validiteit?
gezondheidswetenschappen (filosofie)
Algemene Filosofie & Wetenschapsfilosofie
1. Wat is het centrale verschil tussen epistemologie en ontologie?
• Antwoord: Epistemologie is de kennisleer (hoe kennen we de wereld?), terwijl ontologie
de zijnde leer is (wat bestaat er?).
2. Noem de vier belangrijkste paradigma's in de wetenschapsfilosofie in chronologische
volgorde.
• Antwoord: Inductivisme, falsificationisme (van Popper), paradigma-theorie (van Kuhn)
en anarchisme (van Feyerabend).
3. Wat is het probleem van inductie volgens David Hume?
• Antwoord: We kunnen nooit met absolute zekerheid weten dat de toekomst op het
verleden zal lijken. Herhaalde observaties leiden niet logisch tot een universele wet.
4. Wat is het verschil tussen verificatie en falsificatie?
• Antwoord: Verificatie probeert een stelling te bewijzen door bevestigende voorbeelden
te zoeken. Falsificatie probeert een stelling te weerleggen door één weerleggend
tegenvoorbeeld te zoeken.
5. Wat is een "paradigma" volgens Thomas Kuhn?
• Antwoord: Een paradigma is een samenhangend stelsel van theorieën, methoden en
aannames dat door een wetenschappelijke gemeenschap wordt gedeeld.
6. Wat gebeurt er tijdens een "wetenschappelijke revolutie" (Kuhn)?
• Antwoord: Het oude paradigma wordt vervangen door een nieuw, onvergelijkbaar
(incommensurabel) paradigma.
7. Wat is het "anything goes"-principe van Paul Feyerabend?
• Antwoord: Er zijn geen vaste methodologische regels in de wetenschap; elke methode is
toegestaan als deze maar tot vooruitgang leidt.
8. Wat is het onderscheid tussen context of discovery en context of justification?
, • Antwoord: De context of discovery gaat over hoe een theorie wordt ontdekt
(psychologie/sociologie). De context of justification gaat over hoe een theorie wordt
gerechtvaardigd met logica en bewijs (filosofie).
9. Wat is reductionisme in de wetenschap?
• Antwoord: Het verklaren van complexe fenomenen door ze te herleiden tot hun
eenvoudigste, fundamentele onderdelen (bijv. gedrag reduceren tot neurologie).
10. Wat is emergentie?
• Antwoord: Het idee dat gehelen eigenschappen hebben die niet herleid kunnen worden
tot de som der delen (bijv. bewustzijn emergent uit het brein).
Filosofie van de Geneeskunde & Gezondheidszorg
11. Wat is het verschil tussen de biomedische en het biopsychosociale model?
• Antwoord: Het biomedische model richt zich puur op biologische pathologie. Het
biopsychosociale model integreert biologische, psychologische en sociale factoren.
12. Wat is medicalisering? Geef een voorbeeld.
• Antwoord: Het proces waarbij levensfases, gedrag of problemen gedefinieerd worden
als medische aandoeningen. Voorbeeld: ADHD, overgang, rouw.
13. Wat is het "ziektebegrip" volgens Christopher Boorse?
• Antwoord: Een statistisch afwijkende biologische functie die de normale werking van
een organosme belemmert (naturalistisch/objectief ziektebegrip).
14. Wat is het "ziektebegrip" volgens Trudy Dehue? Geef een voorbeeld van haar kritiek.
• Antwoord: Dehue bekritiseert hoe gedrag steeds vaker wordt gemedicaliseerd en
gediagnosticeerd. Voorbeeld: de opkomst van "burn-out" als een individueel medisch
probleem in plaats van een maatschappelijk probleem.
15. Wat is het verschil tussen "disease" (ziekte) en "illness" (gevoel van ziek-zijn)?
• Antwoord: Disease is de objectieve, pathologische afwijking vastgesteld door een arts.
Illness is de subjectieve ervaring en beleving van de patiënt.
16. Wat is medical dominance (medische dominantie)?
• Antwoord: De dominante positie van artsen in de gezondheidszorg, waarbij zij de macht
hebben om te definiëren wat ziekte is en de behandeling te bepalen.
, 17. Wat is shared decision making (gedeelde besluitvorming)?
• Antwoord: Een samenwerkingsproces tussen patiënt en zorgverlener waarbij
gezamenlijk beslissingen worden genomen op basis van klinische evidence en
patiëntenvoorkeuren.
18. Wat is het doel van de geneeskunde volgens Aristoteles?
• Antwoord: Techne (kunst/ambacht) gericht op phronesis (praktische wijsheid) en het
bevorderen van gezondheid en welzijn, niet alleen het bestrijden van ziekte.
19. Wat is een iatrogene aandoening?
• Antwoord: Een aandoening die wordt veroorzaakt door medisch handelen (bijv. een
infectie in het ziekenhuis, bijwerkingen van medicatie).
20. Wat is het verschil tussen curatieve en preventieve geneeskunde?
• Antwoord: Curatief richt zich op genezen, preventief op het voorkomen van ziekte.
Kennis, Bewijs & Epidemiologie
21. Wat is Evidence-Based Medicine (EBM)?
• Antwoord: Het expliciet, oordeelkundig en consciëntieus gebruik van het huidige beste
bewijs bij het nemen van beslissingen over de zorg voor individuele patiënten.
22. Wat is de piramide van bewijskracht in EBM?
• Antwoord: Een hiërarchische ordening van onderzoeksdesigns, van sterkst
(systematische reviews & RCT's) naar zwakst (expert opinion).
23. Wat zijn de beperkingen van de EBM-piramide?
• Antwoord: Het is niet altijd toepasbaar (bijv. bij zeldzame ziekten), het negeert vaak
patiëntwaarden, en het kan klinische expertise ondermijnen.
24. Wat is een Randomized Controlled Trial (RCT) en waarom wordt het gezien als de gouden
standaard?
• Antwoord: Een experimenteel onderzoek waarbij proefpersonen at random worden
toegewezen aan een interventie- of controlegroep. Het minimaliseert bias.
25. Wat is het verschil tussen interne en externe validiteit?
