Intellectueel eigendomsrecht mei 2025
Leer alleen de slides en de inhoud van de colleges! Bronnen zijn er enkel om te helpen voor
de toepassing - alsof je een rechter bent, deze toepassing is een voorbeeld van hoe je op het
tentamen kunt antwoorden.
Onderwerp 1 - Algemene inleiding tot de intellectuele rechten: beginselen en overzicht met
basisconcepten
Algemene inleiding
Voorbeeld casus IE - crompouce (crossaint tompouce), willen wij aan één bakker de
monopolie geven om dit te bakken? Wil je dit product of het woord beschermen? Allerlei
vragen als het gaat om de bescherming van een concept of een idee ervan. Deze cursus
geeft antwoord op deze vragen.
HR Karry Krane (1953)
Casus → een Britse (hijs)kraan lijkt enorm op een Nederlandse kraan die in de tijd van de
WOll is gebouwd. Hij heeft een grondslag om tegen te gaan dat de Nederlandse
kranenbouwer dit meer uitbreidt (oftewel kopieert) .
HR → bevestigt dat er in onze streken iets bestaat als de kopieer vrijheid. Het is niet
verboden om de resultaten van de inspanningen, inzichten of kennis van een ander gebruik
te maken, zelfs niet wanneer hierover verwarring kan ontstaan.
● Wij (de maatschappij) drijven in een oceaan van vrije mededinging en vrije
concurrentie
● In principe is er niets dat ons verhindert, ook al is het een concurrent, om elkaar na te
doen/kopiëren maar hierop zijn uitzonderingen (eilandjes in de oceaan). Het
uitgangspunt is vrijheid van economie en vrijheid van meningsuiting.
Maar….Uitzonderingen gebaseerd op OD en andere open normen . Bijvoorbeeld de theorie
van Slaafse nabootsing, wat inhoudt dat als iemand zelf geen enkele inspanning doet en de
concurrent klakkeloos nabootst, dat mag niet. Denk ook aan de open normen en
onbetamelijke gedragingen, zie bv art. 6:193a BW oneerlijke handelspraktijken. Dit zijn de
intellectuele eigendomsrechten (IP-rights)
Waarom uitzonderingen?
Alleen de wetgever kan uitzonderingen maken binnen kopieer vrijheid. De beweegredenen
hiervoor zijn verschillend. Voorbeeld: er zijn mensen die een nieuwe zaak maken die niet
eerder bestond. Dit wil de maatschappij bevorderen door bv subsidies te verstrekken of
minder belasting te rekenen. Een IE-recht erop vestigen kan dit bevorderen, anders zullen
grote bedrijven niet langer investeren in ontwikkelingen voor de wetenschap of educatie.
Een octrooi is een incentive om exclusieve rechten toe te kennen zodat alleen die persoon
de vruchten (zoals winst) kan plukken van dat gemaakte product. Dit is dus een soort
mini-monopolie voor de auteur. Dit is ‘investeringsbescherming’ zodat niet iemand dit direct
parasiteert.
Belangrijke begrippen en kenmerken
- IE gaat over het ‘voorwerp van intellectuele creatie van de menselijke geest’ nooit
een idee of een concept! Pas als het voldoende concreet is, dan is het al een
voorwerp van het IE.
Voorbeeld: stel je schrijft een roman dan is dat geen inbreuk op het werk van JK.
, Rowling, maar zodra je bepaalde kenmerken gaat overnemen zoal de schrijfstel,
karakternamen of uitspraken dan wel.
- Corpus mysticum vs corpus mechanicum
het is niet noodzakelijk om een stoffelijke creatie te hebben maar we zouden geen
mensen zijn als we niet genoodzaakt waren om middels stof te bewijzen. Je kan niet
een idee in je hoofd hebben en dan daar juridisch iets ermee doen. Dat idee zal actief
op papier moeten worden gezet. De drager van IE is de corpus mechanicus, het
‘lichaam’ van het idee.
Voorbeeld: wanneer je een schilderij hebt dat een mengcombinatie van kleuren van
rechtswege beschermd, dan is dat je corpus mysticum en je canvas (het doek) is dan
het corpus mechanicum. Dat is het ‘lichaam’ van de kleurencombinatie die jij hebt
bedacht.
Voorbeeld: een technische oplossing kan je niet zien, maar als je die uitvoert en daar
komt een product uit dan is dat je corpus mechanicum.
waarom is dit onderscheid belangrijk? De eigenaar van het corpus mechanicum is
niet altijd de houder van de auteursrechten. De twee zijn volledig van elkaar
gescheiden door het onafhankelijkheidsbeginsel.
- Onafhankelijkheidsbeginsel het stoffelijke object ‘het boek’ staat los van de
auteursrechten die toebehoren aan de auteur die het heeft geschreven. Er kunnen
honderden corpussen mechanicum zijn, en maar één corpus mysticum. Je koopt bij
het kopen van een boek niet de auteursrechten.
- Drempel voor beschermingsvoorwaarden men gaat niet zomaar vetorechten of
monopolies toekennen maar pas als er sprake is van innovatie. We geven alleen
bescherming aan uitvindingen die innovaties zijn, niet alleen maar op uitvindingen
omdat ze uitvinding zijn. Dus we beschermen alleen als aan de drempelvoorwaarde
is voldaan.
1. Octrooi = drempel ‘innovatie’
2. Auteursrecht = drempel ‘origineel werk’
3. Merkenrecht = drempel ‘tekens die onderscheidend vermogen hebben’
- Legaliteitsbeginsel: wettelijk vetorecht
Subjectief absoluut recht (erga omnes = tegen iedereen) iedereen moet er rekening
mee houden, ongeacht ter goeder trouw. Ook als je het niet wist kan je aansprakelijk
kan worden gesteld voor een inbreuk op dit auteursrecht.
Inbreuk = geen namaak, maar deze media gebruikt dit wel. Intellectueel ‘diefstal’
bestaat niet. Raak ook niet in de war met plagiaat dat is niet het namaken van
dingen maar het niet vermelden van bronnen en is geen onderdeel van IE.
- U mag transacties stellen, alsof het een stoffelijk object is ook al het geen stoffelijk
object is. Om te kijken of een werk beschermd is dien je in de wet te kijken. Een
rechter kan geen IE rechten creëren.
- Territorialiteitsbeginsel: art. 8.1 Verord. 864/2007 Rome II
IE-rechten claimen aan de grond, de vraag of je in een ander land dezelfde
bescherming ontvangt ligt aan het land. Kijk altijd naar nationaal recht.
IE-rechten kennen in EU een ‘eenheidswerking’, die rechten strekken zich over de
hele EU.
, - Beperkte duurtijd 70 jaar na overlijden van de auteur, hierna komt het voorwerp
terecht in het openbare domein (=alles war geen IE-rechten op rusten).
- Toekenning: van rechtswege vs registratie voor registratie gaat een aanvraag
vooraf, oftewel een depot. Deze aanvraag kan worden toegekend of afgewezen. Als
het is geregistreerd en openbaar gemaakt gelden de IE- rechten tegen iedereen.
- Cumuleerbaarheid één stoffelijk object kan honderden of duizenden IE-rechten
bevatten, bv merkrecht en auteursrecht op een getekend logo. Niet te vergeten dat
IE-rechten in beginsel vrij te verhandelen zijn. Stel, je luistert een stuk van Dua Lipa
op spotify dan raakt dit de rechten van de app, de artiest, de platenmaatschappij en
de schrijvers van de muziek en de tekst. Ze hebben allemaal hun eigen stukje recht in
handen.
Belangrijkste normatieve vindplaatsen
NEDERLANDS RECHT & BENELUX-RECHT
Aw | Auteurswet (1912)
Hnw | Handelsnaamwet (1921)
ZPW | Zaaizaad- en Plantgoedwet (1966) (behandelen we niet)
Tw | Topografiewet (1987) (behandelen we niet, gaat over chips imiteren)
WNR | Wet op de naburige rechten (1993)
ROW | Rijksoctrooiwet (1995)
Dw | Databankenwet (1999)
… + Rv | Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Benelux-verdrag IE gesloten in Den Haag (merken en tekeningen & modellen) | +
uitvoeringsbesluiten
het kan zijn dat binnen het tekening- en modellen recht enkel de ‘Benelux’ bevoegd is,
puur Nederlands recht hierover bestaat al jaren niet meer. Dit verdrag heeft directe werking
in alle drie de landen en dien je neem te nemen naar het tentamen.
EU-RECHT
1. EU-verdragenrecht
2. EU-verordeningen | o.a.
- Verordening Uniemerk (mee naar tentamen)
- Verordening Uniemodellen
- Douaneverordening
3. EU-richtlijnen (al geïmplementeerd in je bundel)
🡺 Het feit dat deze verdragen gebonden zijn aan het territoriale beginsel, mag onder
geen enkelbeding verhinderen dat goederen die ingebracht zijn in land a, niet mogen
worden verhandeld in land 2. Dus: op grond van het discriminatiebeginsel mogen
zaken in meerdere landen worden verhandeld met IE-rechten.
🡺 Voorbeeld Phil Collins: Kon hij internationale bescherming krijgen voor nagemaakte
platen ook als deze niet in Engeland zijn gedrukt? Hij is een Engelsman, het HvJEU
heeft gezegd dat hij niet mag worden gediscrimineerd als onderdaan van de EU en
dus geldt ook de bescherming in andere EU-landen. Dus in beginsel territoriale
bescherming, maar ook geen discriminatie binnen de EU ogv vrije markt/kapitaal. In
de fundamentele grondslagen van de EU komen IE-rechten voor.
WIPO-VERDRAGEN (1967, Geneve) doel: IE-rechten beschermen als organisatie die
toezicht houdt op de landen en ontwikkelingen rondom richtlijnen etc.
, • Unieverdrag v. Parijs (1883)
Laatst gewijzigd in sept. 1979
Industriële eigendom: eigendom, octrooien, tekeningen- en modellen en
handelsnaam
• Berner Conventie (1886)
Laatst gewijzigd in sept. 1979
Auteursrechten
… deze zijn allebei van toepassing op een ieder en hebben dus rechtstreekse
werking in NL.
Assimilatiebeginsel: dezelfde bescherming aan deelnemende partijen als aan niet
deelnemende partijen (nog niet zo ver strekkend als het wederkerigheidsbeginsel (wij
beschermen als jullie beschermen) = gelijke behandeling en geen discriminatie. In beginsel
mag je namelijk discrimineren door te zeggen: wij bieden geen bescherming aan land X.
Door dit assimilatiebeginsel beloven landen elkaars bescherming wel te accepteren.
Minimumbeginsel: die je op z’n minst aan buitenlandse onderdanen moet toekennen. Er
staat een lijst van rechten die je minimaal moet toekennen aan buitenlandse werken/stukken.
• Overeenk. v. Madrid (1891)
Protocol v. Madrid (1989) doet eigenlijk hetzelfde als de PCT, maar dan voor
merken. Dan is maar één internationale aanvraag nodig
• Verdrag v. Rome (1961)
• WIPO/OMPI-verdrag (1967)
• Trademark Law Treaty (1994)
• WCT & WPPT (1996) WIPO Copyright Treaty
• Patent Law Treaty (2000)
• PCT (2001)
• Verdrag v. Singapore (2006)
• Verdrag v. Beijing (2012)
• Verdrag v. Marrakesh(2013) uitzondering leeshandicap (niet relevant)
• Classificatieverdragen
OVERIG INTERNATIONAAL RECHT
1. Internationale TRIPS: Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property
Rights
Deze staat los van de WIPO. Het is een vrij ‘ongemakkelijk’ verdrag. Nadat internationale
interesse om de wetten samen te voegen wereldwijd in de jaren 70 is gestopt, is deze ovk
gesloten. Waarom? Denk bv aan dekolonisatie, kapitalisme/communisme. Achtergestelde
landen hebben helemaal geen zin in IE-rechten. Het is voor achtergestelde landen
voordeliger om geen monopolie in te stellen, gewoonweg omdat die landen geen behoefte
hebben aan bescherming. Zo kunnen ze blijven kopiëren en imiteren, om zo te leren, groeien
en te ontwikkelen. Dit lijkt op wat een kind doet, dat imiteert een ouder. Als je dan een
IPhone imiteert dan leer je daar van. Ook ontwijk je zo taxen van import en export.
→ Maar deze landen willen ook profiteren van handelen in bv grote techmerken, en landen
zoals VS en EU hebben gezegd, dat kan: allemaal als je alle andere IE-rechten ook gaat
Leer alleen de slides en de inhoud van de colleges! Bronnen zijn er enkel om te helpen voor
de toepassing - alsof je een rechter bent, deze toepassing is een voorbeeld van hoe je op het
tentamen kunt antwoorden.
Onderwerp 1 - Algemene inleiding tot de intellectuele rechten: beginselen en overzicht met
basisconcepten
Algemene inleiding
Voorbeeld casus IE - crompouce (crossaint tompouce), willen wij aan één bakker de
monopolie geven om dit te bakken? Wil je dit product of het woord beschermen? Allerlei
vragen als het gaat om de bescherming van een concept of een idee ervan. Deze cursus
geeft antwoord op deze vragen.
HR Karry Krane (1953)
Casus → een Britse (hijs)kraan lijkt enorm op een Nederlandse kraan die in de tijd van de
WOll is gebouwd. Hij heeft een grondslag om tegen te gaan dat de Nederlandse
kranenbouwer dit meer uitbreidt (oftewel kopieert) .
HR → bevestigt dat er in onze streken iets bestaat als de kopieer vrijheid. Het is niet
verboden om de resultaten van de inspanningen, inzichten of kennis van een ander gebruik
te maken, zelfs niet wanneer hierover verwarring kan ontstaan.
● Wij (de maatschappij) drijven in een oceaan van vrije mededinging en vrije
concurrentie
● In principe is er niets dat ons verhindert, ook al is het een concurrent, om elkaar na te
doen/kopiëren maar hierop zijn uitzonderingen (eilandjes in de oceaan). Het
uitgangspunt is vrijheid van economie en vrijheid van meningsuiting.
Maar….Uitzonderingen gebaseerd op OD en andere open normen . Bijvoorbeeld de theorie
van Slaafse nabootsing, wat inhoudt dat als iemand zelf geen enkele inspanning doet en de
concurrent klakkeloos nabootst, dat mag niet. Denk ook aan de open normen en
onbetamelijke gedragingen, zie bv art. 6:193a BW oneerlijke handelspraktijken. Dit zijn de
intellectuele eigendomsrechten (IP-rights)
Waarom uitzonderingen?
Alleen de wetgever kan uitzonderingen maken binnen kopieer vrijheid. De beweegredenen
hiervoor zijn verschillend. Voorbeeld: er zijn mensen die een nieuwe zaak maken die niet
eerder bestond. Dit wil de maatschappij bevorderen door bv subsidies te verstrekken of
minder belasting te rekenen. Een IE-recht erop vestigen kan dit bevorderen, anders zullen
grote bedrijven niet langer investeren in ontwikkelingen voor de wetenschap of educatie.
Een octrooi is een incentive om exclusieve rechten toe te kennen zodat alleen die persoon
de vruchten (zoals winst) kan plukken van dat gemaakte product. Dit is dus een soort
mini-monopolie voor de auteur. Dit is ‘investeringsbescherming’ zodat niet iemand dit direct
parasiteert.
Belangrijke begrippen en kenmerken
- IE gaat over het ‘voorwerp van intellectuele creatie van de menselijke geest’ nooit
een idee of een concept! Pas als het voldoende concreet is, dan is het al een
voorwerp van het IE.
Voorbeeld: stel je schrijft een roman dan is dat geen inbreuk op het werk van JK.
, Rowling, maar zodra je bepaalde kenmerken gaat overnemen zoal de schrijfstel,
karakternamen of uitspraken dan wel.
- Corpus mysticum vs corpus mechanicum
het is niet noodzakelijk om een stoffelijke creatie te hebben maar we zouden geen
mensen zijn als we niet genoodzaakt waren om middels stof te bewijzen. Je kan niet
een idee in je hoofd hebben en dan daar juridisch iets ermee doen. Dat idee zal actief
op papier moeten worden gezet. De drager van IE is de corpus mechanicus, het
‘lichaam’ van het idee.
Voorbeeld: wanneer je een schilderij hebt dat een mengcombinatie van kleuren van
rechtswege beschermd, dan is dat je corpus mysticum en je canvas (het doek) is dan
het corpus mechanicum. Dat is het ‘lichaam’ van de kleurencombinatie die jij hebt
bedacht.
Voorbeeld: een technische oplossing kan je niet zien, maar als je die uitvoert en daar
komt een product uit dan is dat je corpus mechanicum.
waarom is dit onderscheid belangrijk? De eigenaar van het corpus mechanicum is
niet altijd de houder van de auteursrechten. De twee zijn volledig van elkaar
gescheiden door het onafhankelijkheidsbeginsel.
- Onafhankelijkheidsbeginsel het stoffelijke object ‘het boek’ staat los van de
auteursrechten die toebehoren aan de auteur die het heeft geschreven. Er kunnen
honderden corpussen mechanicum zijn, en maar één corpus mysticum. Je koopt bij
het kopen van een boek niet de auteursrechten.
- Drempel voor beschermingsvoorwaarden men gaat niet zomaar vetorechten of
monopolies toekennen maar pas als er sprake is van innovatie. We geven alleen
bescherming aan uitvindingen die innovaties zijn, niet alleen maar op uitvindingen
omdat ze uitvinding zijn. Dus we beschermen alleen als aan de drempelvoorwaarde
is voldaan.
1. Octrooi = drempel ‘innovatie’
2. Auteursrecht = drempel ‘origineel werk’
3. Merkenrecht = drempel ‘tekens die onderscheidend vermogen hebben’
- Legaliteitsbeginsel: wettelijk vetorecht
Subjectief absoluut recht (erga omnes = tegen iedereen) iedereen moet er rekening
mee houden, ongeacht ter goeder trouw. Ook als je het niet wist kan je aansprakelijk
kan worden gesteld voor een inbreuk op dit auteursrecht.
Inbreuk = geen namaak, maar deze media gebruikt dit wel. Intellectueel ‘diefstal’
bestaat niet. Raak ook niet in de war met plagiaat dat is niet het namaken van
dingen maar het niet vermelden van bronnen en is geen onderdeel van IE.
- U mag transacties stellen, alsof het een stoffelijk object is ook al het geen stoffelijk
object is. Om te kijken of een werk beschermd is dien je in de wet te kijken. Een
rechter kan geen IE rechten creëren.
- Territorialiteitsbeginsel: art. 8.1 Verord. 864/2007 Rome II
IE-rechten claimen aan de grond, de vraag of je in een ander land dezelfde
bescherming ontvangt ligt aan het land. Kijk altijd naar nationaal recht.
IE-rechten kennen in EU een ‘eenheidswerking’, die rechten strekken zich over de
hele EU.
, - Beperkte duurtijd 70 jaar na overlijden van de auteur, hierna komt het voorwerp
terecht in het openbare domein (=alles war geen IE-rechten op rusten).
- Toekenning: van rechtswege vs registratie voor registratie gaat een aanvraag
vooraf, oftewel een depot. Deze aanvraag kan worden toegekend of afgewezen. Als
het is geregistreerd en openbaar gemaakt gelden de IE- rechten tegen iedereen.
- Cumuleerbaarheid één stoffelijk object kan honderden of duizenden IE-rechten
bevatten, bv merkrecht en auteursrecht op een getekend logo. Niet te vergeten dat
IE-rechten in beginsel vrij te verhandelen zijn. Stel, je luistert een stuk van Dua Lipa
op spotify dan raakt dit de rechten van de app, de artiest, de platenmaatschappij en
de schrijvers van de muziek en de tekst. Ze hebben allemaal hun eigen stukje recht in
handen.
Belangrijkste normatieve vindplaatsen
NEDERLANDS RECHT & BENELUX-RECHT
Aw | Auteurswet (1912)
Hnw | Handelsnaamwet (1921)
ZPW | Zaaizaad- en Plantgoedwet (1966) (behandelen we niet)
Tw | Topografiewet (1987) (behandelen we niet, gaat over chips imiteren)
WNR | Wet op de naburige rechten (1993)
ROW | Rijksoctrooiwet (1995)
Dw | Databankenwet (1999)
… + Rv | Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Benelux-verdrag IE gesloten in Den Haag (merken en tekeningen & modellen) | +
uitvoeringsbesluiten
het kan zijn dat binnen het tekening- en modellen recht enkel de ‘Benelux’ bevoegd is,
puur Nederlands recht hierover bestaat al jaren niet meer. Dit verdrag heeft directe werking
in alle drie de landen en dien je neem te nemen naar het tentamen.
EU-RECHT
1. EU-verdragenrecht
2. EU-verordeningen | o.a.
- Verordening Uniemerk (mee naar tentamen)
- Verordening Uniemodellen
- Douaneverordening
3. EU-richtlijnen (al geïmplementeerd in je bundel)
🡺 Het feit dat deze verdragen gebonden zijn aan het territoriale beginsel, mag onder
geen enkelbeding verhinderen dat goederen die ingebracht zijn in land a, niet mogen
worden verhandeld in land 2. Dus: op grond van het discriminatiebeginsel mogen
zaken in meerdere landen worden verhandeld met IE-rechten.
🡺 Voorbeeld Phil Collins: Kon hij internationale bescherming krijgen voor nagemaakte
platen ook als deze niet in Engeland zijn gedrukt? Hij is een Engelsman, het HvJEU
heeft gezegd dat hij niet mag worden gediscrimineerd als onderdaan van de EU en
dus geldt ook de bescherming in andere EU-landen. Dus in beginsel territoriale
bescherming, maar ook geen discriminatie binnen de EU ogv vrije markt/kapitaal. In
de fundamentele grondslagen van de EU komen IE-rechten voor.
WIPO-VERDRAGEN (1967, Geneve) doel: IE-rechten beschermen als organisatie die
toezicht houdt op de landen en ontwikkelingen rondom richtlijnen etc.
, • Unieverdrag v. Parijs (1883)
Laatst gewijzigd in sept. 1979
Industriële eigendom: eigendom, octrooien, tekeningen- en modellen en
handelsnaam
• Berner Conventie (1886)
Laatst gewijzigd in sept. 1979
Auteursrechten
… deze zijn allebei van toepassing op een ieder en hebben dus rechtstreekse
werking in NL.
Assimilatiebeginsel: dezelfde bescherming aan deelnemende partijen als aan niet
deelnemende partijen (nog niet zo ver strekkend als het wederkerigheidsbeginsel (wij
beschermen als jullie beschermen) = gelijke behandeling en geen discriminatie. In beginsel
mag je namelijk discrimineren door te zeggen: wij bieden geen bescherming aan land X.
Door dit assimilatiebeginsel beloven landen elkaars bescherming wel te accepteren.
Minimumbeginsel: die je op z’n minst aan buitenlandse onderdanen moet toekennen. Er
staat een lijst van rechten die je minimaal moet toekennen aan buitenlandse werken/stukken.
• Overeenk. v. Madrid (1891)
Protocol v. Madrid (1989) doet eigenlijk hetzelfde als de PCT, maar dan voor
merken. Dan is maar één internationale aanvraag nodig
• Verdrag v. Rome (1961)
• WIPO/OMPI-verdrag (1967)
• Trademark Law Treaty (1994)
• WCT & WPPT (1996) WIPO Copyright Treaty
• Patent Law Treaty (2000)
• PCT (2001)
• Verdrag v. Singapore (2006)
• Verdrag v. Beijing (2012)
• Verdrag v. Marrakesh(2013) uitzondering leeshandicap (niet relevant)
• Classificatieverdragen
OVERIG INTERNATIONAAL RECHT
1. Internationale TRIPS: Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property
Rights
Deze staat los van de WIPO. Het is een vrij ‘ongemakkelijk’ verdrag. Nadat internationale
interesse om de wetten samen te voegen wereldwijd in de jaren 70 is gestopt, is deze ovk
gesloten. Waarom? Denk bv aan dekolonisatie, kapitalisme/communisme. Achtergestelde
landen hebben helemaal geen zin in IE-rechten. Het is voor achtergestelde landen
voordeliger om geen monopolie in te stellen, gewoonweg omdat die landen geen behoefte
hebben aan bescherming. Zo kunnen ze blijven kopiëren en imiteren, om zo te leren, groeien
en te ontwikkelen. Dit lijkt op wat een kind doet, dat imiteert een ouder. Als je dan een
IPhone imiteert dan leer je daar van. Ook ontwijk je zo taxen van import en export.
→ Maar deze landen willen ook profiteren van handelen in bv grote techmerken, en landen
zoals VS en EU hebben gezegd, dat kan: allemaal als je alle andere IE-rechten ook gaat
