Inhoud
College 7: Alexander de Grote – p. 231-248................................................2
College 8: de Hellenistische wereld – p. 248-264 en 286-312......................9
College 9: de Romeinse Republiek– p. 264-274 en 312-316......................27
College 10: Rome in de late Republiek en het Principaat (p. 274-285)......33
College 11: de vroege Keizertijd (p. 345-357, 369-376, 378-382, 384-389)
...................................................................................................................40
College 12: de Late Oudheid p. 358-368, 376-378, 383, 389-391 en 529-
457.............................................................................................................52
,College 7: Alexander de Grote – p. 231-248
Van de 4e eeuw v.C. tot de 1e eeuw n.C.
Oost-Azië
Opkomst van Qindynastie (China)
3e eeuw v.C.: eindige van de periode van de ‘strijdende staten’ in China, waarin
opvolgers van het oude Zhou-rijk elkaar langdurig bevochten.
Oorspronkelijk golden er nog erecodes en feodale verhoudingen, maar deze
verdwenen toen staten elkaar begonnen te veroveren. Legers werden groter door
de inzet van boeren en infanterie, terwijl de aristocratische strijdwagens
verdwenen.
De staat Qin, in het westen van China, wist de nieuwe oorlogvoering het best te
benutten en werd sterk gemilitariseerd.
Qin Shihuangdi (de Eerste Keizer) veroverde tussen 230 en 221 v.C. de overige zes
Chinese staten en stichtte het eerste Chinese keizerrijk.
Hervormingen onder de Eerste Keizer (Qindynastie)
Centralisatie van macht: invoering van uniforme wetten, maten, gewichten en een
gezamenlijke munt.
Infrastructuur: aanleg van een uitgebreid wegennetwerk dat provincies en
garnizoenen verbond.
Bureaucratie: ambtenaren gekozen op verdienste in plaats van afkosmt.
Culturele repressie: vervolging van Confucianistische geleerden,
boekverbrandingen van niet-legalistische teksten.
De Qin-staat was streng legalistisch (strenge wetten en harde straffen).
De val van de Qin-dynastie
Na de dood van de Eerste Keizer Qin Shihuangdi (210 v.C.) volgde zijn zoon hem
op.
Ontevredenheid over het harde bewind leidde tot opstanden.
De dynastie stortte in in 206 v.C. pleegde de Tweede Keizer zelfmoord.
Een rebellenleider greep de macht en stichtte de Han-dynastie (vanaf 202 v.C.)
De Han-dynastie
De Han-keizer matigden het legalisme en herstelden deels feodale structuren.
Confucianisme werd rond 100 v.C. tot staatsfilosofie verheven.
De samenleving werd minder gemilitariseerd en meer gericht op plicht, orde en
gemeenschapszin.
De Han-dynastie regeerde met een korte onderbreking bijna vier eeuwen en gaf
China zijn blijvende politieke en maatschappelijk structuur.
Onder de Han breidde China zijn invloed uit naar het zuiden tot Vietnam en naar
het noorden tot Korea.
Rond 120 v.C. werd de Zijderoute (Zijdeweg) geopend:
- Handelsverbindingen tussen China en Centraal-Azië, Parthië en indirect het
Grieks-Romeinse Rijk.
- Chinese zijde werd verhandeld tegen goud, zilver en andere luxeproducten.
- Dit markeerde de eerste langdurige verbinding tussen Oost en West.
India
Politieke situatie vóór Alexander de Grote
Tot het einde van de 4e eeuw v.C. was India politiek versnipperd.
In het noordoosten was nog enige Perzische invloed merkbaar, maar het gezag
van de Perzische koning reikte niet verder dan de Indus.
, In heel India groeide de macht van de brahmanen, behalve in sommige
noordoostelijke gebieden waar het boeddhisme veel aanhang kreeg.
De invasie van Alexander de Grote (327 v.C.)
Alexander trok in 327 v.C. vanuit Afghanistan India binnen, nadat hij het Perzische
Rijk had veroverd.
Verschillende Indische vorsten in het Indusdal en de Punjab gaven zich over of
werden gedwongen.
Alexanders leger bereikte de oostelijke rad van de Punjab, maar keerde daarna op
aandringen van soldaten terug.
De troepen voeren via de rivieren en de Indus naar de oceaan en een deel trok
over land terug naar het westen.
Na zijn vertrek bleven slechts twee Macedonische satrapen met enkele troepen
achter.
Gevolgen van Alexanders invasie
Hoewel Alexanders naam niet in Indiase bronnen voorkomt, had zijn inval grote
gevolgen.
In het Gangesdal ontstond een politieke reactie uit vrees voor verovering.
Chandragupta Maurya stichtte daar een gecentraliseerd rijk met hoofdstad
Patalipoetra (nu Patna).
Kort na Alexanders dood (323 v.C.) veroverde hij de Macedonische gebieden in de
Punjab en Beneden-Indus.
Chandragupta sloot een verdrag met Seleukos, een van Alexanders generaals, en
kreeg ook gebieden ten westen van de Indus (in het huidige Iran en Afghanistan).
Zo ontstond het eerste Indiase rijk, dat door de hellenistische staten van Voor-Azië
en Egypte werd erkend en gezanten ontving.
Het rijk breidde zich uit over Centraal- en Zuid-India en oefende invloed uit tot
voorbij de Hindoekoesj (gebergte).
Griekse invloed in India
Vanaf de 3e eeuw v.C. duiken in India bronnen ‘de Grieken’ op:
- Kooplieden aan de Indusmonding en westkust.
- Gezanten in Patalipoetra.
- Soldaten in Indiase dienst.
- Griekse koningen in Bactrië en Noordwest-India.
Griekse invloed bleef beperkt tot:
- Astronomie, astrologie en geneeskunde.
- Gebruik van natuursteen en stuc in architectuur en beeldhouwkunst.
De Indiase bouwtradities was tot dan toe hoofdzakelijk in hout, en de Griekse
invloed bracht daarin vernieuwing.
Deze culturele uitwisseling werd versterkt door veranderingen in het Maurya-rijk.
Asoka en de verspreiding van het Boeddhisme
Rond 270 v.C. bekeerde Asoka, kleinzoon van Chandragupta, zich tot het
boeddhisme na een bloedige veldtocht.
Asoka predikte geweldloosheid en wereldverzaking via edicten in verschillende
talen, waaronder Grieks.
Het boeddhisme werd hierdoor de belangrijkse religie van het Maurya Rijk, zonder
echter andere religies te onderdrukken.
Het werd de eerste missionerende religie:
- Geloof in verlossing voor iedereen, niet alleen de eigen gemeenschap.
- Missionarissen trokken naar andere gebieden om het geloof te verspreiden.
Na Asoka’s dood kwam er in India een reactie tegen het boeddhisme, vooral van
brahmanen en deel van vorsten.
Hoe boeddhisme verdween geleidelijk uit India zelf, maa verspreidde zich naar:
Afghanistan en Centraal-Azië tot de 8e eeuw en naar China en Zuidoost-Azië in de
eerste eeuwen n.C.
, Culturele en filosofische ontwikkelingen
De concurrentie tussen boeddhisten en brahmanen stimuleerde de Indiase cultuur.
In de laatste eeuwen v.C. ontstond een rijke literaire en filosofische productie.
- Oepanisjaden: mystieke bespiegelingen over het wezen van de wereld, op
schrift gesteld,.
- Boeddhistische geschriften in Sanskriet en Pali.
- Werken over grammatica, wetten en gebruiken.
De brahmanen ontwikkelde veel kennis en werden onmisbaar voor de koningen.
Na ca. 200 v.C. toen het rijk uiteenviel, werd de band tussen koningschap en
brahmanen nauwer dan ooit.
Bactrië en Parthië
Bactrië en Sogdiana
Bactrië lag in het noordwesten van het huidige Afghanistan gescheiden van de
Indusvallei door de Hindoe Koesj.
Sogdiana lag ten noorden van Bactrië, tussen twee rivieren in het huidige
Oezbekistan.
Beide gebieden waren altijd al vruchtbare en dichtbevolkte gebieden geweest.
In het noorden open lag het gebied open invallers: ruiternomaden uit Centraal-
Azië bedreigden de streken al eeuwenlang en in de 3 e eeuw v.C. nam die druk toe.
Na Alexander de Grote
Na zijn verovering van het Perzische Rijk liet Alexander de Grote Griekse en
Macedonische garnizoenen achter in Bactrië en Sogdiana, omdat hier het meeste
verzet tegen het westen had plaatsgevonden.
Na Alexanders dood kreeg Seleukos, een van zijn generaals, het gezag over Voor-
Azië, inclusief deze gebieden.
De Seleucidenkoningen verdedigden aanvankelijk succesvol hun noordoostelijke
provincies tegen de invallers en stichtten Griekse steden die opbloeide (gymnasia,
theaters en tempels).
Ontstaan Grieks-Bactrische Rijk
Rond 250 v.C. verklaarde de Griekse gouverneurs van Bactrië zich onafhankelijk
van de Seleuciden.
Hij sloef munten met zijn portret en koningdiadeem: het begin van een Grieks-
Iraanse staat met:
- Een Griekse elite: bestuur en leger.
- Griekse cultuur.
- Een Iraanse en Indische bevolking.
De Seleuciden konden het gebied niet heroveren.
De Griekse koningen van Bactrië breidden hun macht uit over de Hindoe Koesj en
veroverden in de 2e eeuw v.C. delen van de Indusvallei.
Door dynastieke twisten en afscheidingen viel het rijk uiteen in meerdere kleine
staten.
Menandros en de Grieks-Indische koninkrijken
Terwijl Bactrië door Parthen en nomaden werd ingenomen, bloeide aan de Indische
kant van de Hindoe Koesj het Grieks-Indische rijk op.
De koning Menandros (rond 150 v.C.) stichtte een groot rijk: van de Indusmonding
tot aan Patalipoetra (de vroegere Maurya-hoofdstad).
- Zijn regering gold als een gouden tijd voor dit gebied.
- Hij is de enige Griekse vorst die voorkomt in Indiase geschriften, vermoedelijk
bekeerde hij zich tot het boeddhisme.
Onder Griekse invloed ontwikkelde zich een boeddhistische kunst waarin Griekse
kunststijlen en iconografie werden verwerkt en voor het eerst de Boeddha als
mens werd afgebeeld.
College 7: Alexander de Grote – p. 231-248................................................2
College 8: de Hellenistische wereld – p. 248-264 en 286-312......................9
College 9: de Romeinse Republiek– p. 264-274 en 312-316......................27
College 10: Rome in de late Republiek en het Principaat (p. 274-285)......33
College 11: de vroege Keizertijd (p. 345-357, 369-376, 378-382, 384-389)
...................................................................................................................40
College 12: de Late Oudheid p. 358-368, 376-378, 383, 389-391 en 529-
457.............................................................................................................52
,College 7: Alexander de Grote – p. 231-248
Van de 4e eeuw v.C. tot de 1e eeuw n.C.
Oost-Azië
Opkomst van Qindynastie (China)
3e eeuw v.C.: eindige van de periode van de ‘strijdende staten’ in China, waarin
opvolgers van het oude Zhou-rijk elkaar langdurig bevochten.
Oorspronkelijk golden er nog erecodes en feodale verhoudingen, maar deze
verdwenen toen staten elkaar begonnen te veroveren. Legers werden groter door
de inzet van boeren en infanterie, terwijl de aristocratische strijdwagens
verdwenen.
De staat Qin, in het westen van China, wist de nieuwe oorlogvoering het best te
benutten en werd sterk gemilitariseerd.
Qin Shihuangdi (de Eerste Keizer) veroverde tussen 230 en 221 v.C. de overige zes
Chinese staten en stichtte het eerste Chinese keizerrijk.
Hervormingen onder de Eerste Keizer (Qindynastie)
Centralisatie van macht: invoering van uniforme wetten, maten, gewichten en een
gezamenlijke munt.
Infrastructuur: aanleg van een uitgebreid wegennetwerk dat provincies en
garnizoenen verbond.
Bureaucratie: ambtenaren gekozen op verdienste in plaats van afkosmt.
Culturele repressie: vervolging van Confucianistische geleerden,
boekverbrandingen van niet-legalistische teksten.
De Qin-staat was streng legalistisch (strenge wetten en harde straffen).
De val van de Qin-dynastie
Na de dood van de Eerste Keizer Qin Shihuangdi (210 v.C.) volgde zijn zoon hem
op.
Ontevredenheid over het harde bewind leidde tot opstanden.
De dynastie stortte in in 206 v.C. pleegde de Tweede Keizer zelfmoord.
Een rebellenleider greep de macht en stichtte de Han-dynastie (vanaf 202 v.C.)
De Han-dynastie
De Han-keizer matigden het legalisme en herstelden deels feodale structuren.
Confucianisme werd rond 100 v.C. tot staatsfilosofie verheven.
De samenleving werd minder gemilitariseerd en meer gericht op plicht, orde en
gemeenschapszin.
De Han-dynastie regeerde met een korte onderbreking bijna vier eeuwen en gaf
China zijn blijvende politieke en maatschappelijk structuur.
Onder de Han breidde China zijn invloed uit naar het zuiden tot Vietnam en naar
het noorden tot Korea.
Rond 120 v.C. werd de Zijderoute (Zijdeweg) geopend:
- Handelsverbindingen tussen China en Centraal-Azië, Parthië en indirect het
Grieks-Romeinse Rijk.
- Chinese zijde werd verhandeld tegen goud, zilver en andere luxeproducten.
- Dit markeerde de eerste langdurige verbinding tussen Oost en West.
India
Politieke situatie vóór Alexander de Grote
Tot het einde van de 4e eeuw v.C. was India politiek versnipperd.
In het noordoosten was nog enige Perzische invloed merkbaar, maar het gezag
van de Perzische koning reikte niet verder dan de Indus.
, In heel India groeide de macht van de brahmanen, behalve in sommige
noordoostelijke gebieden waar het boeddhisme veel aanhang kreeg.
De invasie van Alexander de Grote (327 v.C.)
Alexander trok in 327 v.C. vanuit Afghanistan India binnen, nadat hij het Perzische
Rijk had veroverd.
Verschillende Indische vorsten in het Indusdal en de Punjab gaven zich over of
werden gedwongen.
Alexanders leger bereikte de oostelijke rad van de Punjab, maar keerde daarna op
aandringen van soldaten terug.
De troepen voeren via de rivieren en de Indus naar de oceaan en een deel trok
over land terug naar het westen.
Na zijn vertrek bleven slechts twee Macedonische satrapen met enkele troepen
achter.
Gevolgen van Alexanders invasie
Hoewel Alexanders naam niet in Indiase bronnen voorkomt, had zijn inval grote
gevolgen.
In het Gangesdal ontstond een politieke reactie uit vrees voor verovering.
Chandragupta Maurya stichtte daar een gecentraliseerd rijk met hoofdstad
Patalipoetra (nu Patna).
Kort na Alexanders dood (323 v.C.) veroverde hij de Macedonische gebieden in de
Punjab en Beneden-Indus.
Chandragupta sloot een verdrag met Seleukos, een van Alexanders generaals, en
kreeg ook gebieden ten westen van de Indus (in het huidige Iran en Afghanistan).
Zo ontstond het eerste Indiase rijk, dat door de hellenistische staten van Voor-Azië
en Egypte werd erkend en gezanten ontving.
Het rijk breidde zich uit over Centraal- en Zuid-India en oefende invloed uit tot
voorbij de Hindoekoesj (gebergte).
Griekse invloed in India
Vanaf de 3e eeuw v.C. duiken in India bronnen ‘de Grieken’ op:
- Kooplieden aan de Indusmonding en westkust.
- Gezanten in Patalipoetra.
- Soldaten in Indiase dienst.
- Griekse koningen in Bactrië en Noordwest-India.
Griekse invloed bleef beperkt tot:
- Astronomie, astrologie en geneeskunde.
- Gebruik van natuursteen en stuc in architectuur en beeldhouwkunst.
De Indiase bouwtradities was tot dan toe hoofdzakelijk in hout, en de Griekse
invloed bracht daarin vernieuwing.
Deze culturele uitwisseling werd versterkt door veranderingen in het Maurya-rijk.
Asoka en de verspreiding van het Boeddhisme
Rond 270 v.C. bekeerde Asoka, kleinzoon van Chandragupta, zich tot het
boeddhisme na een bloedige veldtocht.
Asoka predikte geweldloosheid en wereldverzaking via edicten in verschillende
talen, waaronder Grieks.
Het boeddhisme werd hierdoor de belangrijkse religie van het Maurya Rijk, zonder
echter andere religies te onderdrukken.
Het werd de eerste missionerende religie:
- Geloof in verlossing voor iedereen, niet alleen de eigen gemeenschap.
- Missionarissen trokken naar andere gebieden om het geloof te verspreiden.
Na Asoka’s dood kwam er in India een reactie tegen het boeddhisme, vooral van
brahmanen en deel van vorsten.
Hoe boeddhisme verdween geleidelijk uit India zelf, maa verspreidde zich naar:
Afghanistan en Centraal-Azië tot de 8e eeuw en naar China en Zuidoost-Azië in de
eerste eeuwen n.C.
, Culturele en filosofische ontwikkelingen
De concurrentie tussen boeddhisten en brahmanen stimuleerde de Indiase cultuur.
In de laatste eeuwen v.C. ontstond een rijke literaire en filosofische productie.
- Oepanisjaden: mystieke bespiegelingen over het wezen van de wereld, op
schrift gesteld,.
- Boeddhistische geschriften in Sanskriet en Pali.
- Werken over grammatica, wetten en gebruiken.
De brahmanen ontwikkelde veel kennis en werden onmisbaar voor de koningen.
Na ca. 200 v.C. toen het rijk uiteenviel, werd de band tussen koningschap en
brahmanen nauwer dan ooit.
Bactrië en Parthië
Bactrië en Sogdiana
Bactrië lag in het noordwesten van het huidige Afghanistan gescheiden van de
Indusvallei door de Hindoe Koesj.
Sogdiana lag ten noorden van Bactrië, tussen twee rivieren in het huidige
Oezbekistan.
Beide gebieden waren altijd al vruchtbare en dichtbevolkte gebieden geweest.
In het noorden open lag het gebied open invallers: ruiternomaden uit Centraal-
Azië bedreigden de streken al eeuwenlang en in de 3 e eeuw v.C. nam die druk toe.
Na Alexander de Grote
Na zijn verovering van het Perzische Rijk liet Alexander de Grote Griekse en
Macedonische garnizoenen achter in Bactrië en Sogdiana, omdat hier het meeste
verzet tegen het westen had plaatsgevonden.
Na Alexanders dood kreeg Seleukos, een van zijn generaals, het gezag over Voor-
Azië, inclusief deze gebieden.
De Seleucidenkoningen verdedigden aanvankelijk succesvol hun noordoostelijke
provincies tegen de invallers en stichtten Griekse steden die opbloeide (gymnasia,
theaters en tempels).
Ontstaan Grieks-Bactrische Rijk
Rond 250 v.C. verklaarde de Griekse gouverneurs van Bactrië zich onafhankelijk
van de Seleuciden.
Hij sloef munten met zijn portret en koningdiadeem: het begin van een Grieks-
Iraanse staat met:
- Een Griekse elite: bestuur en leger.
- Griekse cultuur.
- Een Iraanse en Indische bevolking.
De Seleuciden konden het gebied niet heroveren.
De Griekse koningen van Bactrië breidden hun macht uit over de Hindoe Koesj en
veroverden in de 2e eeuw v.C. delen van de Indusvallei.
Door dynastieke twisten en afscheidingen viel het rijk uiteen in meerdere kleine
staten.
Menandros en de Grieks-Indische koninkrijken
Terwijl Bactrië door Parthen en nomaden werd ingenomen, bloeide aan de Indische
kant van de Hindoe Koesj het Grieks-Indische rijk op.
De koning Menandros (rond 150 v.C.) stichtte een groot rijk: van de Indusmonding
tot aan Patalipoetra (de vroegere Maurya-hoofdstad).
- Zijn regering gold als een gouden tijd voor dit gebied.
- Hij is de enige Griekse vorst die voorkomt in Indiase geschriften, vermoedelijk
bekeerde hij zich tot het boeddhisme.
Onder Griekse invloed ontwikkelde zich een boeddhistische kunst waarin Griekse
kunststijlen en iconografie werden verwerkt en voor het eerst de Boeddha als
mens werd afgebeeld.
